Dervishe Curri, e veja e prijësit legjendar të Tropojës dhe një prej figurave qendrore të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare, Bajram Currit, mbeti për dekada një prej zërave më të heshtur të historisë sonë. Fati i saj, i brishtë dhe i mbushur me dhimbje, pasqyron më mirë se çdo tregim tjetër kalvarin e familjeve patriotike të këtij vendi.
Në vitet e rënda të pasluftës, ndërsa Shqipëria po futej me shpejtësi në një regjim të hekurt komunist, Dervishe Curri u gjend përballë një tragjedie të re. Në vitin 1946, dhëndri i saj, Ragip Meta, u arrestua dhe u dënua me burgim të përjetshëm, duke lënë pas gruan dhe dy vajzat e vogla, të cilat ranë plotësisht në ngarkimin e Dervishe Currit. E ve, në moshë të thyer, dhe me një pension të mjerë prej vetëm 2600 lekësh në muaj, ajo u detyrua të përballonte barrën e rëndë të mbijetesës.
Në prill të vitit 1950, e dëshpëruar dhe e lodhur nga vitet e pafund të vuajtjeve, ajo i shkroi një letër të gjatë dhe të ndjerë drejtuesit të regjimit, Enver Hoxhës. Letra, e siguruar nga VNA, është një dokument tronditës i asaj periudhe – një dëshmi e drejtpërdrejtë e dhimbjes së një gruaje të thjeshtë që i drejtohet pushtetit me shpresën e vetme për mëshirë.
Ajo e nis letrën me një mirësjellje të thellë:
“Shoku Enver,
Para ca ditësh kam ardhë tek nana Juaj me qëllim që t’Ju takonja, por nuk pata fatin, mbasi nuk ndodheshi këtu.”
Dervishe Curri i shpjegon udhëheqësit të shtetit kushtet e saj të rënda të jetesës në Shkodër, të ardhurat e pakta dhe përgjegjësinë që i ka mbetur mbi supe pas burgosjes së dhëndrit. Ajo lutet për një rishikim të çështjes së Ragip Metës, duke shpresuar se mosha e tij, mungesa e fajit dhe besnikëria e familjes ndaj çështjes kombëtare mund të bëheshin arsye për falje.
Në rreshtat e saj gjen një dhimbje të brendshme por edhe një besim të pashuar tek drejtësia, sado e paarritshme të dukej: “Shoku Enver, vuejtjet e mdhaja sidomos tash në pleqëri dhe besimi që kam se dhandri i Bajram Currit nuk duhet të jetë tradhtar… më detyrojnë të t’Ju drejtohem me lutje…”.
Ajo përpiqet të kujtojë se e gjithë familja Curri kishte shërbyer gjithmonë për kombin dhe shtetin shqiptar, dhe se Ragip Meta mund të kishte qenë thjesht viktimë e rrethanave dhe dyshimeve të kohës: “…ambienti i dobët me të cilin ajo punë e ka kompromentue me siguri…”.
Në fund të letrës, tregon se do të qëndrojë në pritje të një përgjigje me besimin se fjala e një familje patriote si e saja do të dëgjohet. “Do të qendroj deri me datë 25/IV/1950 në pritje të ndonjë përgjigjeje nga ana e Juaj pranë Hivzi Hoptanit rruga e Kavajës nr. 41, në Tiranë”.
Tiranë, 18/IV/1950
DERVISHE CURRI
(E veja e Bajram Currit).
