Një raport i publikuar së fundmi nga agjencia gjermane “Bne IntelliNews, ka zbuluar dëshmi të reja që hedhin dyshime mbi vlefshmërinë e vendimit të gjykatës belge për t’i dhënë 100 milionë euro biznesmenit italian, Franchesco Becchetti, në çështjen e arbitrazhit në Qendrën Ndërkombëtare për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve të Investimeve (ICSID) kundër Republikës së Shqipërisë.
Becchetti fitoi çështjet kundër Republikës së Shqipërisë, dhe Gjykata e Shkallës së Parë në Bruksel vendosi më 17 tetor që Eurocontrol, organizata evropiane për sigurinë e navigimit ajror, duhet të paguajë tarifat e fluturimeve që përfiton Shqipëria tek Becchetti, duke konfiskuar në mënyrë efektive asetet e huaja të Shqipërisë për të shlyer dëmin.
Megjithatë, një firmë hetimore e angazhuar nga Shqipëria ka gjetur dëshmi të reja të cilat janë publikuar nga “IntelliNews” që tregojnë se Becchetti ndërhyri në procesin e arbitrazhit për të prodhuar një vendim në favor të tij.
Becchetti kishte investuar në energji dhe mediat shqiptare. Ai ishte themelues i kanalit televiziv Agon Channel, i cili shpesh ishte kritik ndaj qeverisë shqiptare, dhe marrëdhëniet e tij me qeverinë shqiptare u përkeqësuan, duke çuar në një seri mosmarrëveshjesh ligjore.
Qeveria shqiptare e akuzoi atë për parregullsi financiare, përfshirë akuzat për pastrim parash dhe evazion fiskal, që çuan në mbylljen e aktivitetit ekonomik të tij në Shqipëri. Becchetti u kundërpëgjigj duke paditur në arbitrazh ndërkombëtar vendimin e Republikën e Shqipërisë, duke pretenduar se qeveria po e targetonte atë padrejtësisht dhe se veprimet e saj ishin të motivuara politikisht.
Në vitin 2019, një tribunal arbitrazhi ndërkombëtar vendosi në favor të Becchetti, duke konstatuar se qeveria shqiptare kishte shkelur detyrimet e saj për të mbrojtur investimet e huaja. Tribunali urdhëroi Shqipërinë të paguajë Becchetti një dëmshpërblim të konsiderueshëm. Pjesë e zbatimit të këtij vendimi arbitrazhi përfshinte sekuestrimin e aseteve të Shqipërisë jashtë vendit, duke përfshirë sekuestrimin e tarifave ajrore të mbajtura nga Eurocontrol si pjesë e kompensimit të borxhit ndaj tij nga qeveria shqiptare.
Dëshmitë e hetimit
Qeveria shqiptare ka apeluar kundër vendimit të gjykatës belge për t’i dhënë Becchetti 100 milionë euro nga tarifat e aviacionit në juridiksione të shumta, duke sfiduar vlefshmërinë e arbitrazhit dhe duke paraqitur dëshmi të reja të rëndësishme.
Firma hetimore ka mbajtur intervista të shumta me njerëz të lidhur dhe i ka regjistruar ato. Ajo gjithashtu lëshoi një raport që përmban gjetjet kryesore dhe transkripte të pjesshme të intervistave kryesore.
Agjentët e firmës intervistuan disa herë Marco Giontella, një konsulent tatimor dhe bashkëpunëtor i Becchetti. Sipas raportit të Firmës së Hetimit bazuar në këto biseda, “Becchetti organizon skema mashtrimi të paramenduara për të fituar arbitrazhet.” Raporti vazhdon të pretendojë se Becchetti manipulon rezultatet duke krijuar lidhje dhe “praktika korruptive”, që i lejojnë atij të kërkojë rezultate të favorshme, duke cituar dëshmitë e paraqitura në bisedat me Giontella.
Raporti pretendon, bazuar në intervistat e tij, se Deutsche Bank gjithashtu ishte viktimë në një rast arbitrazhi të ngjashëm me Becchetti.
Si pjesë e Projektit të Hidrocentralit Kalivaç, Becchetti nënshkroi marrëveshje bashkëpunimi me entitete të ndryshme, përfshirë edhe me organe shtetërore shqiptare dhe ndër të tjera me Deutsche Bank AG. Megjithatë, projekti dështoi dhe në vitin 2010 Becchetti dhe Deutsche Bank filluan procedurat e arbitrazhit, duke akuzuar njëri-tjetrin për shkelje të marrëveshjeve të bashkëpunimit.
“Në rastin e Deutsche Bank, zoti Becchetti përdori një metodë të ngjashme për të kontrolluar emërimin e presidentit të arbitrazhit, me ndihmën dhe bashkëpunimin e plotë të z. Giontella,” thotë raporti.
Së dyti, raporti pretendon duke cituar intervistuesit e tij se Becchetti përpiqet të “ndikojë në emërimet e arbitrazhuesve në çështjet e tij dhe vendimet e tyre përmes ryshfeteve.” Veçanërisht, hetuesit pretendojnë se kanë dëshmi që Becchetti siguroi pëlqimin e arbitrit të caktuar për të vendosur në favor të tij në procedurat, raporton euroreporter.
Në një tjetër rast arbitrazhi, thuhet se Becchetti ndikoi në emërimin e presidentit të gjykatës dhe këshilltari i Becchetti në çështjen ICSID gëzonte një miqësi personale me kryetarin e tribunalit të arbitrazhit që kompromentoi integritetin e procedurave të arbitrazhit, sipas raportit.
Raporti gjithashtu paraqiti një deklaratë nga dëshmitari ekspert, një lektor universitar italian Alberto Pasquale, në çështjen ICSID, duke pranuar se ai gënjeu tribunën e arbitrazhit dhe se nuk ishte shkaktuar ndonjë dëm i vërtetë për Becchetti-n.
“Z. Pasquale pohoi se ai shkelte detyrimet e tij si një dëshmitar ekspert i paanshëm përmes ndërveprimeve të ngushta me z. Becchetti, të cilin e referonte si “Shefi” në çështjen kundër të Paditurit. Në vlerësimin e tij mashtrues, z. Pasquale me vetëdije dha tregues dhe deklarata të rreme mbi përmirësimin dhe rritjen e Agon Channel, ndërsa mbante një opinion profesional personal krejtësisht të ndryshëm (për të cilin ishte punësuar) – që Agon Channel nuk kishte asnjë mundësi për të rritur,” pretendon raporti. “Z. Pasquale konfirmoi se roli i tij ishte të shërbente interesat e palës që pagonte (z. Becchetti) në procedurat ICSID, në vend që të shërbente si një ekspert i pavarur dhe objektiv.”
Raporti i Firmës së Hetimit dhe të gjitha videot e lidhura të intervistave janë dorëzuar në gjykatën e Brukselit në mbështetje të thirrjeve të Tiranës për ta rrëzuar vendimin për t’i dhënë Becchetti 100 milionë euro, si dhe janë dorëzuar në të gjitha rastet e tjera ligjore të ngritura nga qeveria e Shqipërisë që atëherë.
Siguria e aviacionit
Republika e Shqipërisë është një nga 41 shtetet anëtare të Eurocontrol, e cila menaxhon dhe mbledh tarifat e paguara nga linjat ajrore për fluturimin mbi territoret evropiane. Këto tarifa pastaj rishpërndahen për vendet anëtare, përfshirë Shqipërinë, dhe përdoren për menaxhimin e trafikut dhe sigurimin e sigurisë në qiell.
Gjykatësi i Sekuestrimeve në Bruksel vendosi që Eurocontrol ka një detyrim ligjor për të transferuar fondet e ngrira tek përmbaruesi i Becchetti-t si pjesë e një vendimi të mëparshëm kompensimi kundër qeverisë së Shqipërisë të ngritur nga Becchetti. Gjykata gjithashtu vendosi që çdo apel i lidhur nuk duhet ta pengojë apo shtyjë pagesën.
Tirana ka thënë se vendimi mund të rrezikojë sigurinë e aviacionit dhe financat publike të domosdoshme. Ajo argumenton se nuk mund të përmbushë vendimin për arsye të sigurisë kombëtare. Për më tepër, qeveria thotë se gjykata ka injoruar provat e reja që ka paraqitur duke akuzuar Becchetti-n për manipulim të procesit të arbitrazhit.
Çështja ka ngritur pyetje mbi drejtësinë dhe paanshmërinë e sistemit ligjor belg. Për më tepër, procedura u njollos nga ndryshimi i pazakontë i gjyqtarëve në mes të procesit, gjë që ka shtuar shqetësimet për konflikte të mundshme interesi.
Ndër sfidat ligjore të Tiranës ndaj vendimit është një kërkesë për rishikim e vendimit të ICSID-it. Përveç kësaj, Shqipëria ka apeluar në Gjykatën e Lartë Belge duke argumentuar se fondet e mbajtura nga Eurocontrol janë jetike për sigurinë e aviacionit të vendit dhe duhet të mbrohen./Bne IntelliNews/
