Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë, OSBE, përmes Zyrës për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut, ODIHR, ka publikuar një opinion mbi projektligjin “Për financimin e partive politike”, hartuar në mënyrë konsensuale nga Partia Socialiste dhe Partia Demokratike në kuadër të Reformës Zgjedhore.
Në këtë opinion, ODIHR vlerëson se iniciativa përbën një përpjekje për të forcuar kuadrin rregullator të financimit politik në Shqipëri, por nga ana tjetër vë në dukje boshllëqe serioze në përmbajtje që lidhen me disa dispozita kyçe të draftit.
Një nga kritikat lidhet me mënyrën se si Shqipëria vijon të trajtojë ndarazi financimin e partive politike dhe financimin e fushatave zgjedhore, një kritikë kjo e artikuluar dhe nga organizatat e shoqërisë civile në Shqipëri.
“Financimi i partive jashtë fushatës dhe financimi I fushës nuk nuk janë dy fenomene të pavarura,” thuhet në raport.
Në këtë kuadër, ODIHR rekomandon ndërtimin e një mekanizimi unifikues ligjor për financimin politik.
Një tjetër shqetësim i fortë lidhet me rolin e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve në verifikimin dhe monitorimin e financave të partive, duke konsideruar se formulimet e lënë të paqartë detyrimin ligjor të këtij institucioni.
“Kjo gjuhë lë hapësirë për pasivitet institucional, diskrecion, interpretim të ngushtë të kompetencave dhe shmangie të përgjegjësive nga KQZ”- vlerësojnë ekspertët e ODIHR.
Ekspertët rekomandojnë që kontrolli financiar të mos mbetet fakultativ, por të përcaktohet shprehimisht si detyrim institucional.
“Një mangësi serioze në draft-ligj” konsiderohet mungesa e rregullimit për financimet dhe shpenzimet e kryera nga palë të treta në favor të partive politike.
Sipas ekspertëve, mosrregullimi i këtyre aktorëve krijon mundësi për shmangie të kufizimeve ligjore dhe financime indirekte të pakontrolluara, ndërsa thekson se transparenca e financimit të partive duhet të jetë reale dhe e aksesueshme.
Sipas ODIHR kjo transparencë nuk arrihet vetëm përmes depozitimit formal të raporteve financiare por nga mënyra se si ai dorëzohet, plotësohet, përpunohet dhe bëhet i arritshëm.”
Në këtë kontekst ekspertët rekomandojnë që të dhënat financiare të partive të publikohen në format të hapur dhe të lexueshëm elektronikisht, në mënyrë që media, shoqëria civile dhe publiku të mund të analizojnë realisht financimet politike.
Raporti ndalet edhe te dispozitat që lidhen me financimet nga shtetas shqiptarë jo-rezidentë apo me lidhje jashtë vendit dhe paralajmëron se formulimet e draftit krijojnë mundësi reale për financime të cilat në praktikë janë të vështira për t’u verifikuar dhe kontrolluar nga institucionet shqiptare.
Experts do not call for a ban on diaspora funding, but recommend additional control and verification mechanisms to avoid the entry of unidentified funds or funds with dubious sources.
Another issue, according to the report, is related to the use of political party funds, where it is seen as worrying that the list of permitted activities is not sufficiently limited and could be used for clientelistic purposes.
Even the system of fines and sanctions envisaged in the SP-PD initiative is seen as disproportionate and it is assessed that symbolic sanctions are not sufficient to prevent violations and that major parties should face real financial penalties in case of violations.
The legal initiative on party financing was presented as a consensual work by experts from the bipartisan Electoral Reform Commission, but it was met with criticism and additional suggestions from civil society representatives in Tirana.
Civil society organizations that monitor electoral processes and were part of the tables for drafting this draft law say that the provisions drafted by the commission do not solve the real problems of concealing sources in the financing of political parties, mainly for the election period, and do not provide efficient control and prevention mechanisms. /BIRN/
