Serbia pritet të hapë së shpejti një fabrikë të re për prodhimin e mjeteve ajrore pa pilot (UAV) në zonën industriale Simanovci, rreth 30 kilometra në perëndim të Beogradit.
“Për UAV seriozë, më seriozët në botë,” deklaroi presidenti serb Aleksandar Vučić kur njoftoi hapjen e fabrikës së re. Ai shtoi se objekti mund të jetë gati që në prill dhe do të jetë një sipërmarrje e përbashkët, pa zbuluar kompaninë partnere.
Megjithatë, një investigim i Balkan Investigative Reporting Network dhe gazetës izraelite Haaretz zbulon se projekti do të realizohet në partneritet mes gjigantit izraelit të armëve Elbit Systems dhe kompanisë shtetërore serbe Yugoimport SDPR, ku Elbit do të zotërojë 51% të aksioneve.
Sipas dokumenteve zyrtare të siguruara nga BIRN dhe Haaretz, Elbit Systems dhe SDPR planifikojnë të prodhojnë dy lloje dronësh në këtë objekt: dronë të armatosur me rreze të shkurtër dhe mjete ajrore pa pilot me rreze të gjatë.
Partneriteti i ri e çon bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes mes Serbisë dhe Izraelit në një nivel të ri. Gjatë dy viteve të fundit, eksportet serbe të armëve drejt Izraelit janë rritur 42 herë, duke arritur në 114 milionë euro në vitin 2025. Shumica e këtyre eksporteve menaxhohen nga SDPR.
Siç raportuan më herët BIRN dhe Haaretz, eksportet e armëve kanë vazhduar pavarësisht deklaratës së presidentit Vučić për ndalimin e tyre. Të dhënat tregojnë se dërgesat u intensifikuan pas shpërthimit të luftës së vitit 2023 me Hamasin dhe Hezbollahun. Në kushtet e mungesës së municioneve gjatë konfliktit, transportet e armëve nga Beogradi drejt bazës ajrore Nevatim Airbase në Izrael janë rritur ndjeshëm përmes një “ure ajrore”.
Sipas analistit Vuk Vuksanović nga Departamenti i Studimeve të Luftës në King’s College London, Serbia pritet të përfitojë ekonomikisht dhe teknologjikisht nga partneriteti për dronët, duke fituar akses në ekspertizën e kompanisë izraelite, një nga prodhuesit më të avancuar të armëve në botë.
Nga ana tjetër, për Izraelin, sipërmarrja ndihmon në sigurimin e një zinxhiri prodhimi dhe furnizimi jashtë një vendi që ndodhet në “gjendje të vazhdueshme konflikti”.
Gjeopolitikisht, udhëheqja serbe e sheh Izraelin si një “shteg të shkurtër drejt Shtëpisë së Bardhë”, në një kohë kur Vučić dhe partia e tij përballen me rënie të popullaritetit pas 14 vitesh në pushtet.
