Të rinjtë në Bullgari po mbushin rrugët në numra të mëdhenj kundër asaj që e quajnë “kleptokraci arrogante”, duke i bërë shumë vetë të besojnë se vendi mund të jetë në një pikë kthese.
Kushdo që dyshon në fuqinë e protestës, mjafton të shohë atë që po ndodh në Bullgari për të kuptuar ndryshimin që mund të sjellë zëri i rrugës.
Më 26 nëntor dhe 1 dhjetor, dhjetëra mijëra protestues, kryesisht të rinj, pushtuan qendrën e Sofies dhe qytete të tjera të mëdha kundër projektbuxhetit 2026, i cili parashikonte rritjen e taksave për sektorin privat për të financuar rritjet e pagave në administratën publike. Kritikët e quajtën këtë një mjet të qeverisë për të forcuar kontrollin mbi administratën, ushtrinë dhe policinë.
Të tronditur nga madhësia e protestave, më 2 dhjetor koalicioni qeverisës – GERB-i populist, socialistët pro-rusë dhe nacionalistët e “Ka Një Popull të Tillë”, të mbështetur nga partia e oligarkut të njohur Delyan Peevski – u tërhoqën dhe anuluan planin e shpenzimeve.
Ashtu siç studentët dolën në krye të protestave në Serbi vitin e kaluar pas një aksidenti fatal në hekurudhë, gjenerata “Z” në Bullgari duket se ka marrë stafetën, pa qenë domosdoshmërisht e lidhur me partitë opozitare pro-reformës, We Continue the Change dhe Democratic Bulgaria.
Tashmë, protestuesit kërkojnë dorëheqjen e qeverisë dhe kanë paralajmëruar se do të rikthehen masivisht në rrugë të premten në mbrëmje.
Për vite me radhë, të rinjtë kanë munguar në protestat politike në Bullgari; hera e fundit që numri i tyre ishte i lartë daton në vitet 2013-2014 kur Universiteti i Sofies u pushtua dy herë.
“Ky është një moment kthese në tolerancën e të rinjve ndaj korrupsionit dhe mënyrës si funksionojnë gjërat këtu,” tha sociologia 22-vjeçare Anna Bodakova, e njohur online për kritikat e saj ndaj sistemit arsimor, dhunës në familje dhe politikave qeveritare.
Figura e Peevskit, oligark i sanksionuar nga SHBA sipas Aktit Magnitsky dhe nga Britania për korrupsion dhe ndikim të paligjshëm, shihet si simbol i lidhjes mes politikës, krimit të organizuar dhe korrupsionit që ka rënduar Bullgarinë për dekada.
Rritja e Peevskit ndez zemërimin
“Që kur ishim në shkollë fillore, kemi parë Peevskin të marrë poste gjithnjë e më të rëndësishme, për të cilat është krejtësisht i papërshtatshëm,” tha Bodakova. Ajo shtoi se buxheti ishte vetëm “katalizatori” i shpërthimit të zemërimit publik.
“Ne duam të qëndrojmë në Bullgari, të punojmë, të krijojmë familje dhe përmes taksave tona të sigurojmë të ardhura për sistemin e pensioneve. Qeveria po i bën këto gjëra qëllimisht të vështira.”
Protestuesit përdorën fuqinë e rrjeteve sociale për të transmetuar drejtpërdrejt protestat, madje duke filmuar huliganë të maskuar që shkaktuan përplasje me policinë – një tentativë, sipas tyre, e orkestruar nga shteti për të diskredituar protestat.
“Mbi të gjitha, kjo gjeneratë ka hequr frikën ndaj Peevskit dhe kontrollit të tij dhe e ka kthyer atë në një meme,” tha Bodakova.
Edhe protestues më të moshuar po ndihen të frymëzuar.
“Para protestës së 26 nëntorit nuk do të kisha thënë kurrë që jam optimist,” u shpreh shkrimtari 48-vjeçar Andrey Velkov. “Por energjia e kësaj proteste ishte ndryshe – Gen Z më në fund është zgjuar.”
Politikë si “fast-food”
Velkov, autor i romanit “Rekuiem për një Shtet”, e përshkruan Bullgarinë si një vend të ngecur në një cikël ku të rinjtë komprometojnë moralin e tyre ndërsa shoqëria pret shpëtimtarin e radhës politik.
Ai thekson se zemërimi popullor nuk duhet të merret si mbështetje e verbër për opozitën pro-BE, pasi edhe ata, sipas tij, kanë zhgënjyer qytetarët me kompromiset e tyre.
“Por nëse kjo energji shoqërore orientohet si duhet, Bullgaria ende ka një shans të bëhet një vend normal europian,” tha Velkov.
“Dhe jo një produkt artificial, një lloj ‘junk food’-i politik, që mbulon një kleptokraci arrogante.”
