Nga Alvaro Oleart, Bruksel – 19 prill 2026
Në vitin 2019, Ursula von der Leyen u bë gruaja e parë presidente e Komisionit Evropian dhe përpjekja e saj për të krijuar një Kolegj Komisionerësh me barazi gjinore ngjalli disa shpresa te aktorët progresistë.
Megjithatë, pas figurës së parë femër në krye të Komisionit dhe pas motos së BE-së “të bashkuar në diversitet”, që shpesh rezulton boshe, fshihen logjika gjinore, racore dhe koloniale që nuk i përkasin vetëm të kaluarës së Evropës, por edhe së tashmes së saj.
Racizmi është i ngulitur në mënyrë strukturore në institucionet e BE-së, siç ka argumentuar vazhdimisht analistja e EUobserver, Shada Islam.
Kjo bëhet veçanërisht e dukshme në mbështetjen e vazhdueshme të Komisionit Evropian për Izraelin, sidomos pas sulmeve të 7 tetorit të udhëhequra nga Hamasi.
Së bashku me Lucrecia Rubio Grundell dhe Juan Roch, ne kemi publikuar së fundmi një artikull akademik ku analizuam në detaje më shumë se 50 fjalime të von der Leyen që trajtonin konfliktet Rusi–Ukrainë dhe Izrael–Palestinë.
Interesi ynë ishte të kuptonim se si ndërtohet subjektiviteti politik i ukrainasve në krahasim me atë të palestinezëve, duke i kushtuar vëmendje të veçantë rolit të gjinisë.
Gjetjet tona janë tronditëse.
Nga njëra anë, von der Leyen i lavdëron shpesh gratë ukrainase si “heroina të padukshme që punojnë pa u lodhur prapa skenës” dhe si figura me “rol të rëndësishëm” në konflikt, “si lidere në role politike, si ushtare, si mësuese dhe mbrojtëse”.
Madje ajo bëri edhe një gjest simbolik për të njohur rolin politik të grave ukrainase duke ftuar zonjën e parë të Ukrainës, Olena Zelenska, si mysafire nderi në fjalimin e saj për Gjendjen e Bashkimit në vitin 2022.
“As nuk përmenden”
Në të kundërt, grave palestineze u mohohet në mënyrë ekstreme çdo rol politik, deri në pikën që ato as nuk përmenden nga von der Leyen.
Kjo riprodhon heshtjen që ka shoqëruar shpesh rezistencën e grave palestineze, ndërsa Palestina trajtohet kryesisht si çështje sigurie dhe barazohet me “terrorizmin”, sipas një logjike thellësisht të ngarkuar me dimensione gjinore dhe racore.
Për shembull, më 19 tetor 2023, von der Leyen mbajti një fjalim ku deklaroi:
“Hamasi terrorist nuk kishte asnjë kufi për gjakun që donte të derdhte. (…) Këta terroristë, të mbështetur nga miqtë e tyre në Teheran, nuk do të ndalen kurrë. Prandaj Izraeli ka të drejtë të mbrojë veten në përputhje me të drejtën humanitare. (…) Ne qëndrojmë me Izraelin”.
Ky fjalim përmbledh qëndrimin e von der Leyen, i cili shpesh redukton palestinezët në “Hamas”.
Palestinezët paraqiten si viktima të një “krize humanitare”, për të cilën përgjegjës paraqitet vetëm Hamasi, sikur agresioni izraelit të ishte një lloj fatkeqësie natyrore.
Në këtë mënyrë, palestinezët konceptohen, në rastin më të mirë, si përfitues të ndihmës humanitare (të kushtëzuar) dhe, në rastin më të keq, si objektiva legjitime të dhunës.
Fjalimi i cituar në mbrojtjen e Izraelit për gjenocidin
Fjalimi tregon gjithashtu rëndësinë ndërkombëtare të von der Leyen: ai u citua më 12 janar 2024 nga Malcolm Shaw, avokati britanik që përfaqësonte Izraelin në çështjen e ngritur nga Afrika e Jugut në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Fjalimet janë gjithashtu interesante për atë që lënë jashtë.
Në mënyrë të dukshme, von der Leyen shmang çdo referencë ndaj apartheidit izraelit, pushtimit dhe kolonializmit të vendbanimeve — fenomene të dokumentuara gjerësisht nga Amnesty International, B’Tselem apo raportuesja speciale e OKB-së, Francesca Albanese.
Prandaj, qëndrimi i von der Leyen duket se mbështetet mbi një koncept kolonial të “Evropës”, që e vendos Izraelin si pjesë të saj, ndërsa njëkohësisht çnjerëzon palestinezët — një formë ekstreme “tjetërsimi” që mohon si agjencinë e tyre politike, ashtu edhe statusin e tyre si komunitet politik.
Kjo logjikë përforcohet edhe nga fakti se von der Leyen i referohet shpesh Palestinës vetëm në terma territorialë, si “Gaza”.
