Ministrat e Brendshëm të Bashkimit Evropian kanë arritur një marrëveshje të gjerë për paketën e reformave mbi migracionin, duke plotësuar boshllëqet e fundit të Paktit për Migracionin dhe Azilin dhe duke hapur rrugën për negociatat përfundimtare me Parlamentin Evropian. Reforma pritet të hyjë në fuqi deri në qershor të vitit 2026.
Tre projektligjet kryesore rishkruajnë në mënyrë thelbësore rregullat e azilit në BE. Një nga elementët më të rëndësishëm është miratimi i rregullores për rikthimet, e cilësuar nga Komisioni Evropian si “pjesa që mungonte” e sistemit të ri. Kjo rregullore u jep mundësi shteteve anëtare të krijojnë “qendra rikthimi” jashtë territorit të BE-së për migrantët që presin të deportohen.
Ministri i Imigracionit i Danimarkës, Rasmus Stoklund, deklaroi se marrëveshja u mundëson shteteve të BE-së të lidhin marrëveshje me vende të treta për ngritjen e këtyre qendrave.
Një tjetër ndryshim i rëndësishëm lidhet me konceptin e “shtetit të tretë të sigurt”, i cili tani lehtëson refuzimin e kërkesave për azil dhe deportimin e migrantëve edhe drejt vendeve ku ata vetëm kanë kaluar tranzit. Për herë të parë, BE-ja miratoi një listë të përbashkët evropiane të vendeve të sigurta të origjinës, ku përfshihen Bangladeshi, Kolumbia, Egjipti, India, Kosova, Maroku dhe Tunizia. Po ashtu, vendet kandidate për anëtarësim, si Turqia dhe Gjeorgjia, konsiderohen të sigurta. Aplikimet nga qytetarët e këtyre shteteve do të trajtohen në mënyrë të përshpejtuar.
Një nga pikat më të debatueshme ishte njohja automatike e urdhrave të deportimit mes shteteve të BE-së. Teksti përfundimtar parashikon një mekanizëm në dy faza: fillimisht vullnetar dhe më pas detyrues. Ai krijon gjithashtu procedura të përbashkëta për rikthimet dhe forcon bashkëpunimin mes shteteve anëtare.
Ministrat ranë dakord edhe për mekanizmin e solidaritetit, sipas të cilit çdo shtet i BE-së duhet të kontribuojë përmes relocimeve, mbështetjes financiare ose ndihmës operative. Objektivi i ri detyrues është 21 mijë relocime ose 420 milionë euro ndihmë financiare deri në vitin 2026.
Megjithatë, marrëveshja ka shkaktuar reagime të forta nga organizatat e shoqërisë civile. Ato janë veçanërisht të shqetësuara për një nen të rregullores së rikthimeve, i cili lejon autoritetet të kryejnë bastisje, kontrolle dhe hetime për të zbatuar deportimet, përfshirë hyrjen në banesa private dhe ambiente të OJQ-ve.
Përfaqësues të organizatave humanitare paralajmërojnë se këto masa mund të çojnë në abuzime, intimidim të qytetarëve që ndihmojnë migrantët dhe shkelje të të drejtave themelore të njeriut. Sipas tyre, rregullorja e re rrezikon të legjitimojë ndalimet masive, profilizimin racor dhe trajtimin e ashpër të kategorive më të pambrojtura, përfshirë fëmijët.
