Izraeli po voton sot në një nga zgjedhjet më vendimtare të historisë së tij të fundit, me kryeministrin Benjamin Netanjahu që përballet me mundësinë reale të humbjes së pushtetit pas viteve të dominuara nga luftërat, krizat politike dhe përplasjet e brendshme. Sondazhet e fundit favorizojnë kundërshtarët e tij, por sistemi parlamentar izraelit mund të prodhojë një rezultat paradoksal: opozita të marrë më shumë vende në parlament, pa arritur të formojë qeverinë.
Qendrat e votimit janë hapur mëngjesin e së martës dhe pritet të mbyllen në orën 22:00, sipas orës lokale. Më pas do të publikohen sondazhet e para në dalje nga qendrat e votimit, ndërsa numërimi përfundimtar mund të kërkojë disa ditë.
Në këto zgjedhje izraelitët votojnë për 120 deputetët e Knesetit, parlamentit të vendit. Për të formuar qeverinë nevojitet mbështetja e të paktën 61 deputetëve, një kufi që, sipas sondazheve, as Netanjahu dhe as kundërshtarët e tij nuk e kanë të garantuar.
Netanjahu rrezikon humbjen, por opozita nuk e ka të sigurt fitoren
Sondazhi i fundit i televizionit izraelit Channel 12 parashikonte vetëm 50 vende për bllokun e Netanjahut, ndërsa partitë opozitare mund të siguronin 56 vende. Partitë arabe llogariteshin veçmas dhe mund të luajnë një rol vendimtar në ekuilibrat parlamentarë.
Partia Likud e Netanjahut parashikohej të merrte vetëm 19 mandate, nga 32 që kishte në parlamentin që po largohet. Në vend të parë dilte partia Jashar e ish-shefit të ushtrisë Gadi Ajzenkot, me 22 mandate, ndërsa ish-kryeministri Naftali Benet parashikohej të siguronte 14 vende me forcën e tij politike.
Këto shifra tregojnë dobësimin e Netanjahut, por jo domosdoshmërisht largimin e tij nga pushteti. Opozita mbetet e ndarë dhe disa prej drejtuesve të saj kanë përjashtuar mundësinë e krijimit të një qeverie me partitë arabe. Kjo e bën të vështirë arritjen e shumicës prej 61 deputetësh, edhe nëse partitë kundërshtare të kryeministrit marrin më shumë vota dhe mandate.
Zgjedhjet e para pas 7 tetorit dhe luftërave që ndryshuan Izraelin
Votimi zhvillohet në një klimë krejt tjetër nga zgjedhjet e vitit 2022. Sulmet e Hamasit më 7 tetor 2023, lufta shkatërrimtare në Gaza, konfliktet në rajon dhe përplasja ushtarake me Iranin kanë ndryshuar rrënjësisht debatin politik izraelit.
Për Netanjahun, zgjedhjet janë një përpjekje për të siguruar një mandat tjetër pas një periudhe që ka tronditur vendin. Për kundërshtarët e tij, ato përfaqësojnë mundësinë për t’i dhënë fund një qeverisjeje që ata e akuzojnë për dështime në siguri, përçarje të shoqërisë dhe dobësim të institucioneve.
Një nga figurat kryesore të opozitës është Gadi Ajzenkot, ish-shef i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë izraelite, i cili ka dalë si sfiduesi më i fortë i Netanjahut në sondazhet e fundit. Në garë është edhe ish-kryeministri Naftali Benet, ndërsa e djathta radikale vazhdon të mbështesë kryeministrin aktual.
Pjesëmarrje e lartë dhe tensione gjatë votimit
Të dhënat e para tregojnë një mobilizim të pazakontë të votuesve. Sipas Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, deri në mesditë kishte votuar 31.5% e elektoratit, niveli më i lartë i pjesëmarrjes në këtë orar që nga viti 1977.
Ndërkohë, gjatë ditës është raportuar edhe një incident i dyshuar ndaj drejtuesit të Demokratëve, Jair Golan. Sipas partisë së tij, është parandaluar një përpjekje e dyshuar për sulm me thikë gjatë një aktiviteti në Tel Aviv.
Kush do ta qeverisë Izraelin?
Përgjigjja mund të mos vijë sonte. Edhe nëse sondazhet në dalje konfirmojnë humbjen e shumicës nga Netanjahu, kjo nuk do të thotë se ai largohet automatikisht nga pushteti.
Presidenti i Izraelit do të zhvillojë konsultime me partitë parlamentare dhe do t’i ngarkojë formimin e qeverisë kandidatit që vlerëson se ka mundësitë më të mëdha për të siguruar shumicën.
Nëse asnjëri prej kandidatëve nuk arrin të bashkojë 61 deputetë, vendi mund të përballet me negociata të gjata, bllokim politik apo edhe zgjedhje të tjera.
Kështu, paradoksi i zgjedhjeve izraelite është se Netanjahu mund të humbasë shumicën, opozita mund të dalë përpara, por asnjëra palë të mos jetë në gjendje të qeverisë. Votuesit do të vendosin sot për parlamentin e ri, por beteja për pushtetin mund të vazhdojë edhe shumë javë pas mbylljes së kutive të votimit.
