Fatmir Xhafaj hodhi një nga akuzat më të rënda që mund të bëhen ndaj një prokurori. Sipas tij, ka prokurorë që shkojnë në Kadastër “për llogari të një grupi të caktuar” dhe e bëjnë institucionin lëmsh. Nuk përmendi emra. Nuk identifikoi dosje. Nuk tha nëse këtë informacion ua ka përcjellë institucioneve përgjegjëse. Pikërisht për këtë arsye, deklarata e tij nuk mund të mbyllet me një cikël lajmesh. Ajo kërkon ose prova, ose sqarime.
Nëse Xhafaj ka prova, përballemi me një deformim të rëndë të drejtësisë: prokurorë që përdorin autoritetin hetimor, aksesin në dokumente dhe fuqinë procedurale jo për të mbrojtur ligjin, por për t’i shërbyer një interesi privat.
Nëse nuk ka prova, problemi mbetet po aq serioz: një drejtues parlamentar po hedh dyshim mbi prokurorë të paidentifikuar dhe, ndoshta, mbi hetime konkrete. Kjo do ta kthente mbikëqyrjen politike në presion të koduar ndaj drejtësisë.
Kadastra është terreni më i rrezikshëm për të luajtur me aludime. Aty nuk ruhen thjesht dokumente. Aty përcaktohet kush zotëron tokën, kush ndërton, kush pasurohet dhe kush humbet pronën.
Hetimi i fundit në Dibër, me 14 masa sigurie për një skemë të dyshuar tjetërsimi pronash, tregoi edhe një herë se sa lehtë një dokument i manipuluar mund të shndërrohet në pasuri reale.
Prandaj, prokurorët duhet të jenë plotësisht të lirë ta hetojnë Kadastrën. Por duhet të kontrollohen me të njëjtën vendosmëri kur dyshohet se fuqinë e hetimit e përdorin për llogari të të tjerëve.
Shakespeare shkruante te Masë për masë (Measure for Measure):
“Hajdutët kanë autoritet për grabitjen, kur vetë gjyqtarët vjedhin.”
Kjo fjali nuk fajëson askënd. Ajo përshkruan çfarë ndodh kur autoriteti moral i ligjit bie në duart e atyre që mund ta përdorin si privilegj personal: nuk komprometohet vetëm një dosje, por vetë besimi te drejtësia.
Pikërisht për këtë arsye, barra e provës bie mbi vetë Fatmir Xhafajn. Ai nuk foli si komentator, por si kryetar i një komisioni parlamentar. Nëse zotëron të dhëna, duhet t’i kthejë ato në kallëzim ose informacion zyrtar: me emra, veprime, dosje dhe interesa përfituese.
Nëse sekreti hetimor nuk lejon publikimin, duhet të konfirmojë të paktën se materialet janë depozituar. Përndryshe, akuza mbetet mjaftueshëm e fortë për të dëmtuar prokurorët, por tepër e mjegullt për të prodhuar përgjegjësi.
Edhe institucionet e mbikëqyrjes nuk mund të sillen sikur kjo fjali nuk u tha. ILD-ja mund të verifikojë indicie të besueshme që dalin publikisht, ndërsa KLP-ja duhet të garantojë se çdo përgjegjësi disiplinore trajtohet sipas ligjit.
Askush nuk kërkon fajtorë pa prova. Kërkohet që një akuzë e kësaj peshe të mos zhduket bashkë me ciklin e lajmeve.
Pavarësia e prokurorit nuk është imunitet nga kontrolli. Por as mbikëqyrja parlamentare nuk është leje për intimidim.
Prandaj, pyetja nuk është vetëm: prokurorë në shërbim të kujt?
Pyetja vendimtare është nëse Shqipëria di ta dallojë prokurorin e korruptuar nga prokurori që sulmohet sepse po prek interesa të fuqishme.
Nëse Xhafaj ka prova, le t’i kthejë në dosje. Nëse nuk ka, le ta sqarojë akuzën.
Sepse drejtësia nuk mund të funksionojë në mjegull.
Në mjegull, zakonisht fitojnë pikërisht ata që kanë më shumë për të fshehur, përfshirë edhe ata që hedhin në treg akuza kaq të rënda pa i shoqëruar me prova. Edhe kur quhen Fatmir Xhafaj.
