Një 74-vjeçare skoceze, Joy Milne, ka treguar aftësi të jashtëzakonshme për të nuhatur sëmundjen e Parkinsonit përmes erës së trupit të pacientëve, një aftësi që shkencëtarët po e studiojnë për të zhvilluar teste të shpejta dhe jo-invazive për diagnostikimin e sëmundjeve.
Perdita Barran, një kimiste analitike, e priti me skepticizëm këtë tregim kur kolegu i saj i tha për Milne, duke menduar se “ndoshta po lidhte erën e të moshuarve me simptomat e Parkinsonit”. Por eksperimenti i mëvonshëm tregoi se Milne ishte e saktë: nga 12 fanella të testuara, ajo identifikoi me sukses 6 të mbajtura nga pacientë me Parkinson, dhe paralajmëroi një tjetër person që më vonë u diagnostikua me sëmundjen.
Tani, studiuesit po zhvillojnë teknika për të zbuluar biomarkatorët e erës, të cilët mund të ndihmojnë në diagnostikimin e hershëm të Parkinsonit, kancerit dhe sëmundjeve të tjera. Shumë nga këto molekula të quajtura kompounde të lira organike (VOCs) prodhohen gjatë metabolizmit dhe mund të dalin në sipërfaqen e lëkurës apo në frymëmarrje.
Disa sëmundje tashmë japin aroma të dallueshme: diabeti mund të japë erë të frutshme ose “mollë të kalbur”, sëmundjet e mëlçisë mund të japin erë të mustë ose sulfuri, ndërsa sëmundjet e veshkave mund të japin erë urine ose amoniaku. Edhe disa infeksione mund të jenë të dallueshme përmes erës së jashtme.
Aftësia e Milne për t’i ndjerë këto erë është e rrallë dhe lidhet me një tipar gjenetik të quajtur hiperosmia, që i jep nuhatje shumë të ndjeshme. Shkencëtarët po përdorin gaz-kromatografi dhe spektrometri masash për të analizuar sebumin e pacientëve me Parkinson dhe kanë identifikuar rreth 30 molekula që ndryshojnë në mënyrë të qëndrueshme në sëmundje.
Përmes këtyre zbulimeve, po zhvillohet një test i thjeshtë me mostër lëkure që mund të diagnostikojë Parkinsonin në fazat e hershme, duke e bërë procesin shumë më të shpejtë dhe jo-invaziv krahasuar me metodën aktuale, që shpesh kërkon vizita të gjata tek neurologu.
Si shpjegojnë shkencëtarët efektin e sëmundjeve mbi erën e trupit? Molekulat VOC prodhohen gjatë metabolizmit në mitokondri, dhe çdo ndryshim në metabolizëm – nga një infeksion apo një sëmundje – ndryshon profilin e këtyre molekulave, duke i dhënë trupit një “gjurmë erë” të veçantë.
Shkencëtarët shpresojnë që një ditë këto teste të jenë të përhapura dhe të mundësojnë diagnostikim të hershëm të sëmundjeve pa procedura të dhimbshme apo invazive.
