Një zbulim i jashtëzakonshëm arkeologjik në Siberi ka hedhur dritë mbi një praktikë të panjohur të qytetërimeve të lashta. Shkencëtarët kanë zbuluar se kanabisi përdorej për efektet e tij dehëse që 2800 vite më parë, shumë më herët nga sa dëshmonin provat e mëparshme arkeologjike. Gjurmët janë gjetur në një varr princëror të skithëve, një popull nomad që dikur sundonte hapësira të mëdha të stepave euroaziatike.
Zbulimi është bërë nga një ekip ndërkombëtar studiuesish, i drejtuar nga Universiteti i Bernës në Zvicër, në bashkëpunim me Institutin Max Planck të Gjeoantropologjisë në Gjermani. Rezultatet janë publikuar më 5 nëntor në revistën prestigjioze shkencore Science.
Gjatë gërmimeve në kompleksin monumental të varrimit Tunnug 1, në Republikën e Tuvës, në Siberinë jugore, arkeologët zbuluan mbi një mijë fara kanabisi, të ruajtura për mijëra vjet nën tokë. Por ajo që e bëri zbulimin veçanërisht të rëndësishëm ishte gjetja e flokëve njerëzorë, analizat e të cilëve evidentuan gjurmë kimike të lidhura me substancat psikoaktive të bimës.
Përmes metodës së datimit me karbon radioaktiv, shkencëtarët përcaktuan se farat i përkisnin fillimit të shekullit VIII para erës sonë. Kjo e zhvendos rreth 300 vjet më herët dëshminë arkeologjike të datuar drejtpërdrejt për përdorimin e kanabisit për efektet e tij dehëse.
Drejtuesi i studimit, arkeologu Gino Caspari, shpjegoi se prania e farave në varr tregon rëndësinë që kjo bimë kishte në ceremonitë e varrimit të elitave të shoqërisë skithe.
“Farat tregojnë se kanabisi luante një rol të rëndësishëm në ritualet që shoqëronin varrimin”, deklaroi ai.
Megjithatë, vetëm zbulimi i farave nuk do të mjaftonte për të provuar përdorimin e kanabisit si substancë dehëse, pasi në lashtësi kjo bimë shfrytëzohej edhe për prodhimin e vajit, fibrave tekstile dhe materialeve të tjera.
Prova më interesante erdhi nga analizimi i flokëve njerëzorë të ruajtur në dhomën qendrore të varrimit. Duke përdorur teknika të avancuara laboratorike, përfshirë spektrometrinë e masës me rezolucion të lartë, studiuesit identifikuan gjurmë të kanabinolit (CBN), një përbërës që mund të formohet nga oksidimi i THC-së, substancës kryesore përgjegjëse për efektet psikoaktive të kanabisit.
Në disa mostra u zbuluan gjithashtu sinjale më të dobëta kimike, të përputhshme me THC-në.
“Ky studim është veçanërisht domethënës, sepse ndërthur analizën e mbetjeve bimore me gjurmët molekulare në trupin e njeriut”, shpjegoi Caspari.
Sipas studiuesve, këto të dhëna sugjerojnë se kanabisi nuk ishte vendosur në varr thjesht si një objekt simbolik, por mund të ishte përdorur për efektet e tij dehëse nga individë të lidhur me ceremonitë mortore.
Megjithatë, analizat nuk përcaktojnë sasinë e konsumuar dhe as mënyrën se si substancat kishin hyrë në organizëm. Nuk dihet nëse kanabisi tymosej, konsumohej përmes ushqimit apo përdorej në një formë tjetër.
Një tjetër element i pazakontë i zbulimit lidhet me vetë ritualet e varrimit. Brenda kompleksit arkeologjik janë identifikuar mbetje të shumta kuajsh të sakrifikuar, ndërsa studiuesit dyshojnë se ceremonitë mund të kenë përfshirë edhe sakrifica njerëzore.
Në një fazë të mëparshme të kërkimeve, arkeologët kishin zbuluar skeletet e 18 kuajve të vendosur rreth tumës së varrimit. Gërmimet e mëvonshme nxorën në dritë mbetje të disa dhjetëra kuajve të tjerë, si dhe kocka njerëzore të shpërndara në zonë.
