Vrima e ozonit mbi Antarktidë ka shënuar një zgjerim të pazakontë gjatë vitit 2026, duke arritur në kulmin e saj një sipërfaqe prej 27.1 milionë kilometrash katrorë. Kjo është zona më e madhe e regjistruar gjatë dekadës së fundit dhe përfaqëson një sipërfaqe gati tri herë më të madhe se territori i Shteteve të Bashkuara. Megjithatë, shkencëtarët e NASA-s dhe Administratës Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike theksojnë se ky zhvillim nuk përbën domosdoshmërisht një kthesë negative në procesin afatgjatë të rikuperimit të shtresës së ozonit.
Sipas raportit të publikuar më 4 nëntor 2026 nga dy institucionet amerikane, gjatë periudhës 7 shtator-13 tetor, sipërfaqja mesatare e zonës ku përqendrimi i ozonit ishte ndjeshëm i ulët arriti rreth 25 milionë kilometra katrorë. Kjo e rendit vrimën e ozonit të këtij viti si të shtatën më të madhe në 48 vite monitorim shkencor, bazuar në sipërfaqen mesatare gjatë kësaj periudhe.
Përmasat maksimale u regjistruan më 18 shtator, kur zona e hollimit të ozonit u shtri në 27.1 milionë kilometra katrorë, ose rreth 10.5 milionë milje katrore. Kjo është afërsisht 90 për qind e sipërfaqes rekord të regjistruar më 9 shtator të vitit 2000, kur vrima e ozonit arriti përmasat më të mëdha të dokumentuara ndonjëherë.
Shkencëtarët shpjegojnë se zgjerimi i këtij viti lidhet kryesisht me kushtet e pazakonta atmosferike mbi Antarktidë dhe, në veçanti, me forcimin e jashtëzakonshëm të vorbullës polare. Ky sistem i madh erërash qarkullon rreth rajoneve polare dhe mban ajrin shumë të ftohtë të përqendruar në këto zona. Në Antarktidë, temperaturat e ulëta në stratosferë favorizojnë proceset kimike që shkatërrojnë ozonin.
Amy Butler, shkencëtare në Laboratorin e Shkencave Kimike të NOAA-s, ka shpjeguar se vorbulla polare ishte veçanërisht e madhe dhe e fuqishme gjatë këtij viti. Sipas saj, sistemet atmosferike në shkallë planetare, të cilat zakonisht ndikojnë në dobësimin e vorbullës, ishin më të dobëta se zakonisht gjatë muajve gusht dhe shtator.
Si pasojë, erërat e fuqishme të vorbullës polare qëndruan më larg Polit të Jugut, duke krijuar një zonë më të gjerë me kushte të përshtatshme për shkatërrimin e ozonit. Megjithatë, ekspertët bëjnë dallimin mes sipërfaqes së vrimës dhe thellësisë së hollimit të shtresës së ozonit, një zgjerim më i madh nuk do të thotë automatikisht se dëmtimi ka qenë po aq i rëndë sa në vitet me nivelet më të ulëta të ozonit.
Mesazhi kryesor i shkencëtarëve mbetet se, pavarësisht luhatjeve nga një vit në tjetrin dhe zgjerimit të regjistruar në vitin 2026, procesi afatgjatë i rikuperimit të shtresës së ozonit vijon. Përmasat e këtij viti lidhen kryesisht me kushtet atmosferike të veçanta, ndërsa vlerësimi i ecurisë së përgjithshme kërkon monitorim shumëvjeçar.
Sipas NASA-s dhe NOAA-s, vrima e këtij viti ishte e shtata më e madhe në 48 vite monitorimi, por hollimi i ozonit nuk ishte aq i thellë sa në disa prej viteve rekord. Shkencëtarët vlerësojnë se rikuperimi afatgjatë vazhdon, falë edhe kufizimeve ndërkombëtare për substancat që dëmtojnë shtresën e ozonit.
