Këto ditë vendi jonë "zien" nga plani i Kryeministrit Edi Rama, mbi krijimin e Shtetit të Urdhrit të Bektashinjve në Shqipëri. Forma se si u prezantua ishte përmes krahasimit me Vatikanin, për mënyrën dhe funksionimin e saj. Deri tani kjo është vetëm një ide, me shumë paqartësi dhe dilema se si do funksionojë.
Por teksa presim të shohim çfarë do të ndodhë me Shtetin Bektashinj në vendin tonë, VNA ju sjell një model qytet -shteti funksionalë.
Lituani
Užupis është një lagje në Vilnius, kryeqytetin e Lituanisë, i vendosur kryesisht në qytetin e vjetër të Vilniusit, qytet pjesë e trashëgimisë botërore të UNESCO-s. Užupis do të thotë "përtej lumit" ose "ana tjetër e lumit" në gjuhën lituaneze dhe i referohet lumit Vilnia; Emri Vilnius rrjedh nga Vilnia. Distrikti ka qenë i popullarizuar nga artistët për disa kohë dhe është krahasuar me Montmartre në Paris dhe me Freetown Christiania në Kopenhagën, për shkak të atmosferës së saj boheme dhe laissez-faire. Më 1 prill 1997, qarku e shpalli veten një republikë të pavarur (Republika e Užupis), me Kushtetutën e saj.
Vendi
Vilnius mund të jetë për këdo një surprizë në të gjitha frontet. Një prej qyteteve baltike ku mund të gjenden të gjitha: histori, kulturë, ushqim të shkëlqyeshëm, mundësi për të shëtitur në paqe, bukuri klasike si dhe kënde alternative. Kënde të tilla alternative që, për të qenë i sinqertë, e bëjnë atë praktikisht unik në botë dhe nëse nuk e besoni, kjo ndodh vetëm sepse nuk keni dëgjuar ende për Republikën e pavarur të Užupis.
Republika
Çfarë është Republika e Užupis dhe si lindi? Užupis do të thotë "përtej lumit", një emër që përshkruan në të vërtetë lagjen, e ndarë nga pjesa tjetër e qytetit të vjetër nga lumi Vilnia dhe e lidhur me të nga 7 ura. Historia e saj është e trazuar: e banuar kryesisht nga hebrenj që nga shekulli i 16-të, pas Luftës së Dytë Botërore mbeti praktikisht e pabanuar. Shtëpitë e zbrazëta shumë shpejt pushtohen nga “mbeturinat e shoqërisë”, të paktën sipas regjimit socialist: të pastrehë, prostituta, kriminelë, por edhe artizanët e varfër. Kur Lituania shpalli pavarësinë e saj në 1990, zona ishte ndër më të degraduarat në qytet. Pika e kthesës erdhi në mesin e viteve 1990, kur artistë dhe intelektualë, të tërhequr nga çmimet e ulëta, filluan të lëviznin atje dhe të hapnin laboratorë e galeri. Si një formë e "shëlbimit suprem", Republika e Užupis u krijua në 1997, duke u deklaruar e pavarur nga Vilnius më 1 prill të vitit 2000. Užupis është një republikë në të gjitha aspektet: ajo ka një himn, një flamur (i cili ndryshon ngjyrën në varësi të stinëve), një monedhë, një ushtri (po ose jo 11 burra), një president dhe një parlament me seli në Užupio Kavinë, si dhe një lokal. Užupis ka edhe qytetarët e tij të nderit, ndër të cilët spikat figura e Dalai Lamës. Mbi të gjitha, Užupis ka një kushtetutë, lehtësisht të aksesueshme për këdo që dëshiron ta lexojë atë. 41 pikat e shkruara nga Romans Lileikis në fakt janë postuar në shumë gjuhë, në panele të pasqyruara përgjatë Paupio Gatve.
Kushtetuta e Uzupis
Në përshtypjen e parë, ato mund të duken si një sërë frazash ironike, pak kuptim, pothuajse banale. Në të vërtetë...Këto fraza ekzaltojnë gjithçka që ka humbur nga sytë në ditët e sotme: lirinë e vet dhe të të tjerëve, respektin e ndërsjellë, të cilat edhe qentë dhe macet i posedojnë me të drejtë, por rrallë edhe për detyrat njihen papërsosmëritë njerëzore, bëhet pa gjykuar. Dua edhe unë lirinë për të bërë gabime, dua të kem lirinë të përtoj nëse jam i lodhur, dua të kem lirinë të jem "i vogël dhe i panjohur" pa u etiketuar mediokër. Dua lirinë të jem i pakënaqur dhe të qaj, edhe pa ndonjë arsye të dukshme, pa pasur nevojë të justifikohem para botës. Dua që liria të jetë unike, në pikat e mia të forta dhe veçanërisht në të metat e mia, pa u konsideruar e gabuar. Nga 41 pikë, detyrat që kanë të bëjnë me njerëzit janë vetëm katër: 27. Çdo njeri ka për detyrë të kujtojë emrin e tij! 39. Mos fito! 40. Mos luftoni kundër! 41. Mos u dorëzo! Pjesa tjetër janë vetëm të drejta. Të bësh gabime, të jesh dembel, të besosh, të mos kuptosh asgjë. Ose jo të drejta. Atë të mos i bësh të tjerët fajtorë, të mos kërkosh përjetësinë, të mos përdorësh dhunë.
Užupis përtej Kushtetutës
Užupis megjithatë nuk është vetëm Kushtetuta e saj. Është engjëlli i bronztë, shenjtori mbrojtës i Republikës, i krijuar nga Romas Vilciauskas me rastin e dyvjetorit të pavarësisë. Është sirena e vogël, gjithashtu nga Vilciauskas, e cila tërheq vizitorët nga kamari i saj përgjatë Vilnias dhe nuk i lë kurrë të shkojnë. Janë varrezat, kishat, muret e shkatërruara të shndërruara në kanavacë. Është, më thonë, një varg muralesh dhe grafitesh dhe, shpesh, një vërshim njerëzish. Ne ishim në Vilnius në vitin 2016, ndoshta pikërisht në kohën e duhur për të vlerësuar republikën e vogël në autenticitetin e saj. Do të isha kurioz të kthehesha dhe të shihja se si ka ndryshuar në kaq pak vite. Užupis, qyteti brenda qytetit, dhe pse jo shteti brenda qytetit, është në të gjitha qëllimet Republika e Lirisë. Nga ana tjetër, siç simbolizohet nga flamuri i tij me dorën e shpuar: Užupis mund të dashurohet, të përkëdhelet, të ndihet, por nuk mund të posedohet!
Nga blogu i Be Right Back.it
