Një marrëveshje e re për sigurinë e Grenlandës, mes Danimarkës, Grenlandës dhe Shteteve të Bashkuara, pritet t’i japë NATO-s një rol më të gjerë në sigurinë e Arktikut. Lajmin e ka bërë të ditur ministri i Jashtëm danez, Lars Lokke Rasmussen, ndërsa marrëveshja pritet të nënshkruhet të martën në Nju Jork, në kuadër të Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara.
Detajet e marrëveshjes nuk janë bërë ende publike. Rasmussen tha se përgjegjësia për sigurinë në Arktik nuk do të mbetet vetëm në duart e Danimarkës apo SHBA-së, duke theksuar se në një masë të madhe do të jetë NATO ajo që do të kujdeset për sigurinë e rajonit.
“Do të jetë në një formë ku përgjegjësia për sigurinë në Arktik nuk është vetëm daneze apo amerikane”, tha Rasmussen për televizionin danez TV2. Ai shtoi se “në një masë të madhe do të ishte NATO ajo që do të kujdeset për Arktikun”.
Ministri danez nuk dha detaje të tjera mbi përmbajtjen e marrëveshjes, por tha se Kopenhaga ka qenë e hapur që prej fillimit për të marrë në konsideratë interesat legjitime të sigurisë së Shteteve të Bashkuara.
Deklaratat e Rasmussen vijnë pasi presidenti amerikan Donald Trump e ka përshkruar marrëveshjen në terma shumë më të gjerë. Në një postim në Truth Social, Trump tha se marrëveshja do t’i japë Washingtonit “kontroll të përhershëm mbi sigurinë dhe të gjitha nevojat e tjera” në Grenlandë.
Trump ka deklaruar gjithashtu se asnjë kundërshtar i SHBA-së nuk do të lejohet të ketë bazë apo prani ushtarake në Grenlandë pa miratimin me shkrim të Washingtonit. Danimarka dhe autoritetet e Grenlandës nuk kanë konfirmuar publikisht këto pretendime specifike të presidentit amerikan.
Në të kundërt, kryeministrja daneze Mette Frederiksen ka theksuar se marrëveshja njeh sovranitetin dhe integritetin territorial të Mbretërisë së Danimarkës, si dhe të drejtën e popullit të Grenlandës për vetëvendosje. Edhe qeveria e Grenlandës ka shprehur mbështetje për marrëveshjen, duke e lidhur atë me forcimin e sigurisë së territorit.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet më 22 shtator në Nju Jork, por ajo duhet të kalojë edhe procedurat përkatëse parlamentare në Danimarkë dhe Grenlandë përpara se të hyjë në fuqi.
Danimarka ka pranuar më herët se për dekada nuk ka investuar sa duhet në mbrojtjen e Grenlandës dhe ka paralajmëruar forcimin e pranisë së saj ushtarake në ishull. NATO e ka mirëpritur marrëveshjen, duke deklaruar se ajo do të kontribuojë në sigurinë, stabilitetin dhe bashkëpunimin në një rajon strategjik për aleancën.
Grenlanda mbetet një territor autonom i Mbretërisë së Danimarkës, ndërsa marrëveshja e re pritet të përcaktojë një kuadër më të gjerë bashkëpunimi për sigurinë në Arktik. Përmbajtja e plotë e dokumentit do të bëhet më e qartë pas nënshkrimit dhe publikimit të kushteve të tij.
