Hendeku ekonomik mes Tiranës dhe pjesës tjetër të vendit është thelluar gjatë dekadës së fundit. Të dhënat për shpenzimet mujore të konsumit tregojnë se kryeqyteti është tashmë i vetmi qark që qEndron mbi mesataren kombëtare.
Sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, në vitin 2015, pesë nga 12 qarqet e vendit kishin shpenzime mujore konsumi më të larta se mesatarja kombëtare. Dhjetë vjet më vonë, në vitin 2025, vetëm Tirana vijon ta kalojë këtë nivel, duke treguar një përqendrim gjithnjë e më të madh të fuqisë konsumatorë në kryeqytet.
Në vitin 2025, shpenzimet mesatare mujore për konsum të një familjeje në rang vendi arritën në 95,227 lekë, nga 69,442 lekë në vitin 2015, me një rritje prej rreth 37% në dhjetë vjet.
Tirana regjistroi në vitin 2025 shpenzime mesatare mujore prej 110,904 lekësh, rreth 16.5% më të larta se mesatarja kombëtare, ndërsa të gjitha qarqet e tjera mbetën poshtë saj.
Korça, e dyta në renditje, kishte shpenzime mujore prej 93,381 lekësh, rreth 1.9% më pak se mesatarja kombëtare. Durrësi, me 91,992 lekë, ishte rreth 3.4% nën mesatare, ndërsa Fieri, me 89,750 lekë, rreth 5.8% më poshtë.
Situata ishte ndryshe një dekadë më parë. Në vitin 2015, përveç Tiranës, mbi mesataren kombëtare ishin edhe Lezha, Gjirokastra, Shkodra dhe Durrësi. Në total, pesë qarqe, ose më shumë se 40% e tyre, qëndronin mbi mesataren e vendit. Në vitin 2025, kjo është reduktuar në vetëm një qark.
Tirana shkëputet, qarqet e tjera zbresin poshtë mesatares
Ndryshimi tregon një strukturë më të polarizuar të konsumit. Në njërën anë qëndron Tirana, me një nivel shpenzimesh dukshëm më të lartë, ndërsa pjesa tjetër e qarqeve është grumbulluar poshtë mesatares kombëtare.
Në dhjetë vitet e fundit, të gjitha qarqet kanë shënuar rritje nominale të konsumit krahasuar me vitin 2015. Por ritmet e ndryshme të rritjes dhe pesha e madhe e Tiranës kanë bërë që mesatarja kombëtare të ngrihet në një nivel që pjesa tjetër e vendit nuk e arrin.
Në Tiranë, shpenzimet mujore u rritën me rreth 36% gjatë periudhës 2015-2025. Megjithatë, rritjen më të fortë në përqindje e regjistroi Vlora, ku shpenzimet mujore të familjeve u zgjeruan me rreth 69%. Elbasani shënoi rritje me afro 49%, ndërsa Korça me rreth 45%.
Edhe pse këto qarqe kanë pasur ritme rritjeje më të larta se Tirana, niveli i tyre i shpenzimeve në vitin 2025 vijon të mbetet nën mesataren kombëtare.
Në anën tjetër, Lezha, që në vitin 2015 ishte qarku i dytë në vend për nivelin e shpenzimeve pas Tiranës, ka pasur rritjen më të ulët gjatë dekadës. Shpenzimet mujore u rritën nga 79,374 lekë në 86,935 lekë, ose vetëm rreth 9.5%.
Për pasojë, nga rreth 14% mbi mesataren kombëtare në vitin 2015, Lezha rezulton rreth 9% nën të në vitin 2025. Edhe Gjirokastra dhe Shkodra, që një dekadë më parë ishin mbi mesataren e vendit, kanë kaluar tashmë poshtë saj.
Ecuria e konsumit shkon paralelisht me ndryshimet ekonomike dhe demografike që kanë ndodhur gjatë dekadës së fundit. Tirana ka përqendruar një pjesë gjithnjë e më të madhe të aktivitetit ekonomik, vendeve të punës, pagave më të larta, shërbimeve dhe popullsisë në moshë pune. Migrimi i brendshëm drejt kryeqytetit, së bashku me përqendrimin e bizneseve dhe investimeve, kanë forcuar diferencat me qarqet e tjera./ Monitor.al
