The parliament approved today, amid tensions and without the opposition's votes, the cooperation agreement with the United States in the field of defense. The debate focused not only on its content, but also on the procedure followed, as the opposition opposed the accelerated procedure, arguing that an agreement of strategic importance cannot pass without a full parliamentary debate.
This debate brings to mind one of the most interesting interventions of the early years of pluralism. On April 6, 1995, MP Abdi Baleta took to the floor of the Assembly to oppose the ratification of another agreement with the United States, leaving behind a phrase that still rings true today: “We will not be asked to approve this agreement like a pig in a poke.”
Baleta began his speech by clarifying that he was not against relations with the US, but against the way the decision was being sought to be made. He even invited the deputies to take an example from the Americans themselves.
"We should take an example from the American administration. How well and with what seriousness the American government protects the interests of its citizens. Despite being a small country, we too should act in the same way to fix things and not to ruin them."
He further rejected the logic that an international agreement could be treated as a political bargain.
"I don't see the ratification of this agreement as a sham. It's not a matter of 'give two and take five' or 'give three and take seven'. We are talking about principles of legal importance."
In a long section of his intervention, Baleta harshly criticized the government experts, saying that they had added to the confusion instead of clarifying the deputies. He questioned the very wording of the agreement, raised questions about the mixing of completely different legal issues in the same text, and objected to the fact that the Assembly was being asked to approve the document under deadline pressure.
According to him, a serious state should not sacrifice institutional dignity just because it has a major ally in front of it.
"State principles and dignity are worth much more than $13 million."
In the end, Baleta voted against the agreement, not because he was against the partnership with the US, but because he believed that the way it was being proceeded with was creating a wrong precedent for the Albanian state.
Edhe pse marrëveshja e vitit 1995 kishte një objekt krejt tjetër nga ajo e miratuar sot, debati procedural tingëllon çuditërisht i njohur. Atëherë, si edhe sot, kundërshtimet nuk lidhen domosdoshmërisht me partneritetin me Shtetet e Bashkuara, por me pyetjen nëse Kuvendi duhet të ketë kohën, informacionin dhe hapësirën e nevojshme për të ushtruar rolin e tij kushtetues.
Historia ka një mënyrë të çuditshme për t’u përsëritur. Më 6 prill 1995, Abdi Baleta paralajmëronte Kuvendin të mos votonte një marrëveshje me SHBA “derr në thes”, duke kërkuar kohë për shqyrtim dhe respekt për dinjitetin institucional. Plot 31 vjet më vonë, një tjetër marrëveshje me SHBA kalon sërish me procedurë të përshpejtuar, mes akuzave të opozitës se po shmangej debati parlamentar. Marrëveshjet janë të ndryshme, konteksti është tjetër, por dilema mbetet e njëjtë: a duhet që marrëveshjet më të rëndësishme të kalojnë me nxitim, apo me kohën dhe transparencën që kërkon një Parlament?
Fjalimi i plotë i Abdi Baletës në parlament:
SEANCË PLENARE
E enjte, 06.04.1995, ora 10:00
Drejton seancën, z. Pjetër Arbnori
Abdi Baleta – Faleminderit, z. Kryetar!
Këtu dalin një sërë problemesh përpara se të marrin vendimin secili për vete, natyrisht, për të votuar pro apo kundër ratifikimit.
Së pari, unë do të thoja që cilado qofshin konsideratat politike, ekonomike e të tjera, nuk do të na kërkohet që këtë marrëveshje ta miratojmë derr në thes. Duhet të marrim shembull pikërisht nga administrata amerikane. Sa mirë dhe me çfarë serioziteti Qeveria Amerikane i mbron interesat e shtetasve të saj, mbron parimet e politikës së vet. Pavarësisht se jemi shtet i vogël dhe ne, duhet që të veprojmë po kështu për t’i ndrequr punët dhe jo për t’i prishur.
Unë nuk e shikoj ratifikimin e kësaj marrëveshjeje si një allishverish. Do t’u lutesha deputetëve që nuk duan të dëgjojnë, të dalin të bëjnë biseda në korridor.
Pra, unë nuk e shikoj ratifikimin e kësaj marrëveshjeje si allishverish, jap dy të marr pesë; jap tre, marr shtatë. Flasim për parime me rëndësi juridike.
Që në titullin e marrëveshjes është një dyshim. Marrëveshje midis Qeverisë së Republikës së Shqipërisë dhe qeverisë së Shteteve të Bashkuara për zgjidhjen e disa pretendimeve. Provoni zotërinj të nxirrni një marrëveshje me këtë titull në botë, ku të thuhet për zgjidhjen e të gjitha pretendimeve. A janë pretendime për lojën golf, a janë pretendime për gjah? Që këtu fillon mungesa e seriozitetit. Për çfarë pretendimesh është fjala? Kjo nuk është e rastit. Kjo ka ndodhur, sepse janë bashkuar dy gjëra të natyrave krejt të ndryshme. Është bashkuar një problem më shumë i të drejtës civile private, ndërkombëtare private, siç është kompensimi i pasurive, me një problem të të drejtës ndërkombëtare publike, siç është një konflikt ndërkombëtar që ka ekzistuar midis Shqipërisë dhe Anglisë për 50 vjet.
Kisha shumë pyetje për të bërë, por s’është e arsyeshme për t’i bërë, sepse do të ngatërrohemi më keq, siç u ngatërruan gjërat me atë përgjigje që dhanë ekspertët. Mua më vjen keq, por ekspertët kanë ndihmuar për të shtuar konfuzionin sot me përgjigjet e pakualifikuara dhe shpesh herë dezinformuese. P.sh.: nuk ka asnjë vendim të Gjykatës Ndërkombëtare të Hagës për arin monetar shqiptar. E vetmja shprehje e Gjykatës Ndërkombëtare të Hagës, që e ka ngatërruar problemin,është caktimi i shumës së dëmshpërblimit për anijet dhe marinarët anglezë që e pësuan në Kanalin e Korfuzit prej 800 mijë funt stërlinash. Kjo ka qenë në tejkalim të kompetencave të gjykatës dhe shteti shqiptar, qoftë dhe ai komunist, ka pasur shumë të drejtë që nuk e ka njohur këtë tejkalim kompetencash nga Gjykata e Hagës.
Ari monetar shqiptar nuk është lënë peng në Angli nga gjykata. Të mos nxjerrim bishta të tillë kot kundër vetes tonë. Ari është mbajtur në mënyrë arbitrare nga qeveria angleze.
Janë bërë bisedime në Angli, në Francë, për caktimin e shumës, por s’pati rezultat. Anglia mbajti arin. Ari ka mbetur në Angli edhe pas një shqyrtimi nga një arbitër ndërkombëtar, një zviceran, po i bie shumë shkurt këtyre gjërave, sepse pretendoi Italia që ai ar është marrë nga Gjermanët në Bankën e Italisë; është ari i Italisë, sepse Banka e Italisë ka pasur në atë kohë marrëveshje me Bankën e Shqipërisë etj. U caktua një arbitër zviceran për ta shqyrtuar konfliktin. Ai e ka shqyrtuar dhe ka thënë: “Ka të drejtë Shqipëria”. Dhe e dini pse e tha që ka të drejtë Shqipëria? Sepse po ta kishte të drejtën Shqipëria, kishte të drejtën Anglia ta bllokonte vetë dhe e bllokoi.
Problemi i shtrimit të arit është bërë objekt diskutimesh të gjata. Mbase nuk është tani ish-drejtori i Ministrisë së Jashtme, Andon Bërxolli, që ka bërë disa udhëtime në Paris për të biseduar me anglezët para 7-8 vjetësh. Janë bërë bisedimet prej kohësh nëpërmjet Ambasadës së Francës në Shqipëri. E vetmja pengesë ka qenë pretendimi i Anglisë. Natyrisht, Qeveria Shqiptare ka bërë jashtëzakonisht gabim në atë kohë që e ktheu kthimin e arit në një problem, që pengonte vendosjen e dhënies së ndihmave dhe vendosjen e marrëdhënieve diplomatike. Ari të diskutohej më vonë. Kjo pati pasojat politike të izolimit, por i vetmi konflikt ka qenë me Anglinë.
Kjo që del tani me Shtetet e Bashkuara të Amerikës është krejt e papritur për mua. Dje e kam marrë vesh për herë të parë se Shtetet e Bashkuara të Amerikës paskan nxjerrë një pretendim të tillë; dy gjëra që s’kanë të bëjnë fare. Për çështjen e arit nuk mund të ketë marrëveshje bilaterale Shqipëri-Shtetet e Bashkuara, por të ketë vetëm Shqipëri-komision tripalësh.
Çështja e arit nuk është reparacion, nuk është dëmshpërblim; është restitucion. Kështu që kjo marrëveshje është komplet jashtë parimeve juridike ndërkombëtare. Për mua është e dëmshme. Nuk e mendoja se mund të bëhej një marrëveshje e tillë, e them sinqerisht.
There may be group interests, party interests, and who knows what else, but I do not see any benefit for the interests of the United States of America in making such an agreement, such a completely unnecessary precedent, especially since today, unfortunately, our Government is presenting it almost as an ultimatum to the Assembly: "Either do it..., or the world will end." These do not serve to regulate relations with America either.
I think that our government services are responsible, which act like this without competence, without responsibility, and think that, by being very polite to every request that others, especially large countries, present, relations were fixed. No one will know this for their honor. There are quite serious defects here.
This is in contradiction with our property laws. Will it be able to follow the precedent of what is set in this agreement for other citizens as well. An Albanian who is in America was rewarded with cash, only that they have our gold there as a pledge, the Tripartite Commission, while those who lost their lives here who had their gold stolen and so on are not given anything. I believe that, if the issues had been better presented, perhaps it would have been the American administration that would have shown itself to be very kind and not made this agreement, which for me is a bad precedent.
I do not want to dwell too much, because there is a lot to say here. I will vote without hesitation against this agreement, because the principles, the dignity of the state, are worth much more than the 13 million dollars that they are giving us now, creating precedents that are costing us.
This has nothing to do with the decisions of the Congress of Përmet. There is no connection between Albanian monetary gold and the decisions of this Congress. Those decisions should not be mentioned at all, because they have no value.
Thank you!
