Kronika 2026-10-03 15:53:00 Nga VNA

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state, business in the hands of private individuals

Ndaje në Whatsapp

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

The KAYO scandal has called into question the way the Albanian state builds partnerships with the private sector and uses taxpayers' money in the defense industry. A project presented as a resurgence of domestic military production was organized through joint ventures, where private partners own the majority of the shares, while the state remains both a partner and a client.

The problem is not the cooperation with business itself. The problem is what the public gets in exchange for the assets, payments, and opportunities that the state creates. Who chose the partners? How were their contributions evaluated? How much have they actually invested and what guarantees have they given? These questions become even more important when the joint ventures supply state institutions themselves.

The inspections reported yesterday (October 2), carried out by the BKH with the authorization of the Special Court, have given the case a criminal dimension. At the center of the investigation is American-Israeli businessman Ron Yeffet, a friend of Prime Minister Edi Rama, while prosecutors are seeking to clarify whether his companies were favored by state officials.

Ron Yeffet was in the luxurious villa on the outskirts of Tirana when investigators arrived following an investigation opened by SPAK for the criminal offenses of abuse of office and violation of equality in tenders.

The American-Israeli businessman, a friend of Prime Minister Edi Rama, reacted calmly, according to investigators, and allowed the search of his apartment and handed over his cell phone. Meanwhile, the director of the state-owned company KAYO, Ardi Veliu, was not found in his apartment, but his phone was seized in his office.

Investigators have meanwhile seized several contracts, as there are suspicions that Yeffet's companies may have been favored by state officials.

How the KAYO project started

KAYO was established in September 2024 as a state-owned company for the production and trade of weapons, ammunition, equipment and military technologies. It absorbed the activities of the companies of Mjekës, Poliçan and Gramsh. The sole shareholder is the Ministry of Defense, while its administrator is Ardi Veliu.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

The promise was ambitious, developing local capacities, technology, employment and export opportunities. To achieve this, KAYO entered into partnerships with private companies and created new joint-venture companies.

Thus, the state-owned company became a bridge to a network of enterprises where the majority of shares are owned by the private sector. This is the distinction that is often lost in public presentations, KAYO is 100% state-owned, but the joint ventures are not.

Vendimi i qeverisë i 10 korrikut 2025 për partneritetin e municioneve e ilustron këtë model. Ai parashikon pjesëmarrje të KAYO-s jo më të ulët se 20%, të paktën 20 mijë metra katrorë pasuri të paluajtshme në përdorim, pa të drejtë tjetërsimi, dhe investim privat prej të paktën 60 milionë eurosh brenda tre vjetësh. Parashikohen edhe punësim, linja teknologjike dhe rrjet shpërndarjeje.

Një afat trevjeçar nuk mund të gjykohet sikur ka përfunduar përpara kohe. Megjithatë, angazhimet duhet të shoqërohen me prova për investimet e kryera, afate të ndërmjetme dhe garanci. Shumat e premtuara në marrëveshje nuk janë të njëjta me kapitalin dhe pajisjet që kanë mbërritur në fabrikë.

Katër kompanitë dhe dy degët private

Rrjeti kryesor përbëhet nga katër kompani.

Timak Defence u krijua për prodhimin dhe përshtatjen e automjeteve dhe pajisjeve të specializuara, përfshirë mjete për ushtrinë dhe strukturat e sigurisë. Në këtë kompani, privati TIMAK zotëron 80% të aksioneve, ndërsa shtetërori KAYO 20%.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

Lidhja e Ron Yeffet kalon përmes TIMAK-ut, ku ai zotëron 49% të kuotave ndërsa Arjeta Puca 51%.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

 

Advanced Arms Technology u krijua për prodhimin, montimin dhe tregtimin e armëve të kalibrave të vegjël e të mesëm dhe dronëve ushtarakë, për nevojat e Forcave të Armatosura, strukturave të tjera të sigurisë dhe klientëve vendas apo ndërkombëtarë. Kompania zotërohet 80% nga UNO18 dhe 20% nga KAYO. 

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

Përmes UNO18-s, ortakë në këtë sipërmarrje janë Ron Yeffet dhe Arjeta Puca me nga 50% të aksioneve.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

M.K.D u krijua për prodhimin dhe tregtimin e municioneve të kalibrave të vegjël e të mesëm, për ushtrinë dhe strukturat e tjera të sigurisë. Pra, fusha e saj është municioni që përdoret nga armët. Partneri privat, MSSC Group në pronësi të Emiljano Dusha, zotëron 80% të aksioneve, ndërsa KAYO 20%.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

Guna Tactical u krijua për projektimin, prodhimin dhe tregtimin e uniformave dhe aksesorëve ushtarakë, për Forcat e Armatosura dhe struktura të tjera të sigurisë, si dhe për klientë vendas e të huaj. Fillimisht shteti kishte shumicën me 51%, por pas shitjes së dy pikëve përqindjeje në maj 2026, MSSC Group i Emiljano Dusha zotëron 51% dhe KAYO 49%.

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

SPAK's "hook" reaches KAYO: industry in the name of the state,

Dy pikë përqindjeje mund të duken pak, por kalimi nga 51% në 49% ka rëndësi për pozicionin e shtetit. Përmbledhja e regjistrit përmend një vlerësim të pavarur për çmimin. Megjithatë, pyetja publike shkon përtej çmimit, pse u hoq dorë nga shumica e aksioneve dhe çfarë të drejtash mbrojti KAYO në marrëveshjen me privatin?

Cinizmi i këtij modeli qëndron te roli i dyfishtë i shtetit, ortak në pakicë kur ndahet pronësia, por klient i rëndësishëm kur duhen paguar faturat. 

Nga 490 euro te partneriteti me shtetin

Një nga episodet që tërheq vëmendjen është hyrja e Yeffet në TIMAK. Më 17 qershor 2025, Puca i shiti 49% të kuotave për 49 mijë lekë, rreth 490 euro. Më pak se dy muaj më vonë u krijua Timak Defence, ku TIMAK mori 80%.

Kjo kronologji ngre pyetje për marrëveshjet dhe angazhimet që paraprinë partneritetin. Në një dalje publike, Puca tha se çmimi i shitjes bazohej te vlera e regjistruar e kuotave, jo te vlera reale e kompanisë, dhe se ekzistonte një marrëveshje tjetër për investimin e Yeffet. Ajo e paraqiti partneritetin si mënyrë për rritjen e kompanisë. Pikërisht ajo marrëveshje dhe përmbushja e saj janë thelbësore për të kuptuar transaksionin.

Shuma prej rreth 490 eurosh nuk është investimi i përgjithshëm i privatit dhe as çmimi i blerjes së 80% të Timak Defence. Por kontrasti mes çmimit të deklaruar për hyrjen në TIMAK dhe financimeve publike të mëvonshme kërkon transparencë për atë që partneri privat ka sjellë realisht.

Përmes TIMAK-ut, interesi ekonomik i Yeffet në Timak Defence është 39,2%, ai i Pucës 40,8%, ndërsa shteti ka 20%. Këto raporte tregojnë si ndahet pronësia, marrëveshjet duhet të tregojnë edhe si ndahen rreziku, detyrimet dhe përfitimet.

Kontratat publike dhe rreziku i një tregu të mbyllur

Pikërisht këtu qëndron thelbi i skandalit, përmes partneriteteve me KAYO-n, kontratat shtetërore kalojnë te kompani me shumicë private pa konkurrencë të hapur. Shteti është njëkohësisht ortak dhe klient, ndërsa privatët sigurojnë akses të privilegjuar te fondet publike. Në vend që kompani të ndryshme të konkurrojnë për porositë e ushtrisë, modeli KAYO u krijon subjetevetë sipërpërmendura një treg të garantuar nga shteti pa pasur asnjë garë. Kjo është arsyeja pse mënyra e dhënies së kontratave dhe përqendrimi i furnizimeve janë në qendër të skandalit.

Por edhe pa këtë përfundim, përqendrimi i furnizimeve te një grup i kufizuar kompanish kërkon shpjegim për çmimet dhe mënyrën e përzgjedhjes. Pjesëmarrja e shtetit në pronësi nuk e bën automatikisht çdo blerje të leverdishme për taksapaguesit.

Dy shoqëritë me pjesëmarrje shtetërore në industrinë e mbrojtjes, KAYO dhe Guna Tactical, kanë përfituar deri më tani rreth 1,64 miliardë lekë, ose mbi 17 milionë euro, nga buxheti i shtetit, sipas pagesave të Thesarit të publikuara nga Open Spending Albania. Ndërkohë, qeveria e ka rritur me 108 milionë euro buxhetin e Ministrisë së Mbrojtjes, duke e çuar në 69,2 miliardë lekë, ose mbi 728 milionë euro.

Por rritja e fondeve nuk është shoqëruar me të njëjtën shkallë transparence. Konfidencialiteti i sektorit kufizon informacionin publik, ndërsa përmasat e shpenzimeve e bëjnë edhe më të rëndësishme llogaridhënien për përdorimin e taksave.

Prodhim shqiptar apo modifikim i mjeteve të importuara?

Më 31 korrik 2026, Ministria e Mbrojtjes e paraqiti dorëzimin e 40 mjeteve taktike si sukses të industrisë ushtarake vendase. Por dorëzimi i automjeteve nuk dëshmon, në vetvete, ngritjen e një industrie prodhuese. Mes prodhimit të një mjeti dhe përshtatjes së një automjeti të importuar ka një dallim thelbësor, që prezantimi qeveritar e lë në hije.

Sipas denoncimeve të bëra publike, aktiviteti mbështetet te modifikimi dhe saldimi i mjeteve në një kapanon të përshtatur, ndërsa nuk është treguar nëse eksziston një fabrikë e mirëfilltë prodhimi. Kjo e vendos etiketën “Made in Albania” përballë një mospërputhjeje serioze, puna e kryer në Shqipëri paraqitet si dëshmi e ringritjes së industrisë, pa një pasqyrë të qartë të pjesës që prodhohet realisht në vend.

Modifikimi ka vlerën e vet, por nuk mjafton për të mbështetur gjithë peshën e premtimit qeveritar. Për taksapaguesit, dallimi është ekonomik, fondet publike po financojnë një projekt të shpallur industrial dhe rezultatet duhen matur me kapacitetet e ndërtuara, teknologjinë e instaluar dhe investimet e realizuara. Kur marrëveshjet përfshijnë edhe ambiente apo pasuri shtetërore në përdorim, kontributi publik shkon përtej faturave të paguara.

Ron Yeffet dhe audiot që thelluan skandalin

Yeffet është një biznesmen me origjinë izraelite, i lidhur me aktivitet në SHBA dhe Afrikë; në dokumentet shqiptare figuron si shtetas shqiptar. Emri i tij lidhet me Develop Sénégal Company dhe kontrata publike në Senegal. Në informacionin e publikuar përmendet shqyrtimi i kompanisë nga autoritetet senegaleze, pa u konfirmuar në materialet e shqyrtuara një akuzë penale ndaj tij.

Në SHBA është bërë publike mosmarrëveshja civile me Mark Faist për investime dhe detyrime të pretenduara financiare, si dhe kundërpadia e Yeffet për dëmtim reputacioni. Këto çështje nuk provojnë shkelje në Shqipëri, por e bëjnë të rëndësishme pyetjen se çfarë verifikimi iu bë profilit dhe kapacitetit të tij përpara partneriteteve.

Polemika u thellua në shtator 2026, kur Arben Ahmetaj publikoi audio që ia atribuon Yeffet. Sipas përmbajtjes së bërë publike, diskutohet sigurimi i armëve jashtë vendit, importimi në Shqipëri, ripaketimi si prodhime shqiptare dhe shitja e mëtejshme. Në bisedë përmendet Advanced Arms Technology.

Më 2 tetor u raportua edhe për një tjetër audio mbi biznes armësh në Sudan dhe mundësinë e hapjes së një fabrike atje.

Komunikimet që i atribuohen Ron Yeffet me bashkëbisedues ukrainas, ku diskutohet importimi dhe ripaketimi i armëve si prodhime shqiptare, marrin një peshë tjetër përballë deklaratës së ministrit Ermal Nufi në Parlament se armatimet shqiptare janë shitur dhe përdoren në konflikte jashtë vendit.

Të lexuara së bashku, ato ngrenë dyshimin e rëndë se pas premtimit për ringritjen e industrisë ushtarake mund të fshihet një skemë trafiku armësh përmes Shqipërisë. Nëse kjo lidhje provohet, skandali kapërcen kufijtë e një afere financiare, në lojë hyn besueshmëria e një vendi anëtar të NATO-s, ku një kompani me pjesëmarrje shtetërore dyshohet se është përdorur për të mbuluar origjinën e armatimeve.

Puca ka mohuar akuzat për trafik armësh dhe ka shprehur gatishmëri për verifikim. Hetimi duhet të ballafaqojë pretendimet dhe shpjegimet me dokumentet, si dhe të verifikojë autenticitetin dhe kontekstin e audiove.

However, SPAK audits mark the transition to collecting material evidence. Contracts, payments, licenses, and import-export documents can show what was accomplished and who made the decisions.

Because, the contrast is clear, the state promised to revive the military industry, but in the joint companies it remained a minority shareholder and a paying customer. Private individuals took the majority of the shares, high salaries were foreseen for the managers, while the citizens were presented with the pride of “Made in Albania”. There was a ceremony for the pride, for the benefit of the taxpayers, the balance remains unclear.

KAYO was presented as the project that would restore Albania's ability to produce weapons. Today, amid controversial contracts and audios, the question is whether an industry was being built or whether businessmen under investigation were being given complete control over military supplies, with the state as the guaranteed customer and taxpayers as the financiers.

Video

Mos u lodh kot ta postosh se e kanë marrë ata të SPAK për hetim …

SPAK zbarkon në vilën e mikut të Ramës/ Sekuestrohet telefoni i Ron Yeffet, kontratat nën lupën e hetuesve

Eli Fara reagon për cenimin e privatësisë: “Jam e lënduar, por nuk kam arsye të turpërohem”

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Forgotten Stories

More news