Dita e Verës është një festë tradicionale shqiptare që festohet më 14 mars dhe simbolizon ardhjen e pranverës. Origjina e saj lidhet kryesisht me qytetin e Elbasanit, ku është ruajtur më fort tradita e kësaj feste, por sot ajo festohet në të gjithë Shqipërinë.
Dita e Verës ka rrënjë të lashta paganiste dhe lidhet me kultin e natyrës dhe të ripërtëritjes së jetëspas dimrit. Thuhet se ka origjinën nga kulti i Zana Malit, një hyjni që simbolizonte pranverën dhe begatinë.
Dikur, në Elbasan, kjo festë kremtohej nga priftërinj paganë që mblidheshin në tempullin e tyre për të nderuar natyrën dhe për të falënderuar për një vit të mbarë.
Në ditën e verës, shqiptarët organizojnë piknike, koncerte dhe aktivitete të ndryshme kulturore. Në Elbasan dhe Tiranë, rrugët mbushen me njerëz që festojnë në natyrë, duke shijuar motin e ngrohtë dhe atmosferën festive.
Traditat kryesore përfshijnë:
• Ballokumet – Ëmbëlsira tradicionale e festës, e përgatitur me miell misri, vezë, gjalpë dhe sheqer.
• Dalja në natyrë – Njerëzit mblidhen jashtë për të festuar me miq dhe familjarë, duke shijuar ushqime tradicionale.
• Muzikë dhe valle popullore – Në sheshet kryesore organizohen koncerte dhe aktivitete festive.
• Dhurimi i byzylykëve të kuq e të bardhë – Të njohur si “verore”, këto byzylykë lidhen në dorë dhe hiqen kur shihen dallëndyshet ose kur vendosen në një pemë, si simbol i ardhjes së pranverës.
