Bota 10 Janar 2026, 15:57 Nga VNA

Groenlanda mes Danimarkës, SHBA-së dhe pavarësisë: kriza që po shteron kapitalin diplomatik të Kopenhagenit

Ndaje në Whatsapp

Groenlanda mes Danimarkës, SHBA-së dhe pavarësisë: kriza

Kur Sekretari amerikan i Shtetit Marco Rubio të takohet javën e ardhshme me homologët danezë dhe groenlandezë, Danimarka do të gjendet duke mbrojtur një territor që prej vitit 1979 ka lëvizur gradualisht drejt pavarësisë. Kërcënimet e presidentit amerikan Donald Trump për të marrë nën kontroll Groenlandën kanë nxitur solidaritet europian me Danimarkën, por njëkohësisht kanë ekspozuar një realitet të pakëndshëm: Kopenhageni po mobilizon mbështetje për të ruajtur një territor, popullsia e të cilit dëshiron pavarësinë.

Situata është komplikuar edhe më tej nga fakti se partia më e madhe opozitare në Groenlandë po kërkon të anashkalojë Danimarkën dhe të negociojë drejtpërdrejt me Uashingtonin. Sipas analistëve, Danimarka rrezikon të harxhojë kapital të konsiderueshëm diplomatik për të mbajtur Groenlandën, vetëm për ta parë atë të largohet më pas.

Groenlanda ka rëndësi të madhe strategjike për Danimarkën dhe aleatët perëndimorë: ndodhet mes Europës dhe Amerikës së Veriut dhe është pjesë kyçe e sistemit amerikan të mbrojtjes balistike. Trump ka deklaruar se dëshiron që ishulli, i pasur me minerale, të bëhet pjesë e SHBA-së, duke mos përjashtuar as blerjen apo përdorimin e forcës.

Ndërkohë, aspiratat për vetëvendosje në Groenlandë janë të kahershme. Që nga autonomia e zgjeruar në vitin 1979 dhe marrëveshja e vitit 2009, e cila njeh të drejtën për pavarësi, të gjitha partitë groenlandeze shprehen pro pavarësisë, megjithëse me qasje të ndryshme për mënyrën dhe kohën.

Groenlanda mes Danimarkës, SHBA-së dhe pavarësisë: kriza

Kostoja financiare për Danimarkën është e lartë. Ajo i jep Groenlandës rreth 4.3 miliardë korona daneze në vit dhe mbulon shpenzime për policinë, drejtësinë dhe mbrojtjen, duke e çuar faturën vjetore pranë 1 miliard dollarëve. Për më tepër, Kopenhageni ka shpallur një paketë prej 42 miliardë koronash për mbrojtjen arktike, pas kritikave amerikane se Danimarka nuk po bën mjaftueshëm për sigurinë e ishullit.

Kryeministrja daneze Mette Frederiksen ndodhet përballë një akti të vështirë ekuilibrimi: të mbrojë sovranitetin dhe kredibilitetin diplomatik të Danimarkës, pa prishur marrëdhëniet me SHBA-në në një kohë kur kërcënimi rus po rritet. Në të njëjtën kohë, brenda Danimarkës po shtohet debati se sa kuptim ka ruajtja e një lidhjeje me një territor që kërkon qartazi të largohet.

Kriza e Groenlandës nuk prek vetëm Danimarkën. Aleatët europianë shohin në këtë çështje një precedent të rrezikshëm për rendin ndërkombëtar pas vitit 1945, ku kufijtë dhe sovraniteti i shteteve konsiderohen të paprekshëm.

Video

Reshjet e dendura të borës kanë sjellë vështirësi të shumta për banorët e zonave të thella malore në qarkun e Kukësit. Dhjetëra fshatra në njësitë administrative Topojan, Zapod, Shishtavec, Gryk-Çaj, Kalis dhe Arrën e Malzi janë aktualisht të bllokuara, për shkak se trashësia e borës ka kaluar mbi 30 centimetra. Banoret thonë se prej ditës së djeshme janë pa energji elektrike, ndërsa situata rëndohet edhe më tej nga mungesa e valëve telefonike, duke i lënë ata të izoluar. Ndërkohë, rrugët nacionale mbeten të kalueshme vetëm me përdorimin e mjeteve dimërore, por e njëjta gjë nuk mund të thuhet për rrugët rurale, ku thuajse mungon ndërhyrja për hapjen apo kriposjen e tyre nga bashkitë.

Qindra protestues u mblodhën të shtunën në Ocean Beach për të formuar një baner njerëzor me mbishkrimin “It Was Murder — ICE Out”, duke protestuar ndaj vrasjes së Renee Nicole Good nga një agjent i ICE në Minneapolis. Demonstrata u zhvilluan gjithashtu në Oakland, Berkeley dhe San Jose, ku banorët kritikuan përdorimin e forcës nga agjentët federalë dhe politikat e administratës Trump ndaj emigracionit.

Reshjet e dendura të dëborës kanë rikthyer vështirësitë në qarkun e Korçës, veçanërisht në zonën e Qafë Thanës, ku borëpastrueset janë në gatishmëri për të mbajtur të hapur aksin rrugor. Qafë Thana mbetet aksi i vetëm funksional që lidh juglindjen me Shqipërinë e mesme, pas bllokimit të Qukës–Qafë Plloçë. Probleme janë raportuar edhe në disa zona të tjera të qarkut, me rrëshqitje dherash, çedime rrugësh dhe rrezik përmbytjesh. Në Pogradec janë evakuuar disa familje, ndërsa në disa akse qarkullimi lejohet vetëm me goma dimërore.

Një i ri në në Londër me aftësi mbresëlënëse për t’u ngjitur nëpër mure, ka hipur lart në murin e ambasadës iraniane dhe ka hequr flamurin e Republikës Islamike të Iranit duke vendosur flamurin e Republikës Monarkike. Në Iran ndërkaq po zhvillohen protesta të fuqishme anti-regjim.

Doni të informoheni të parët për lajme ekskluzive?

Bashkohuni me grupin tonë privat.

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Histori të harruara

Më shumë lajme