Të ndihmuara nga temperaturat rekord dhe thatësira, zjarret deri tani këtë vit kanë përfshirë një sipërfaqe toke sa Spanja, Franca dhe Gjermania së bashku. Ekspertët e klimës shprehen se zjarret e kësaj vere po përhapen më shpejt dhe janë më shkatërruese se çdo gjë e parë më parë.
Ka qenë një verë e karakterizuar nga një imazh i vetëm: një zjarr i furishëm që përshkon pyjet, duke dërguar shtëllunga të dendura tymi të zi drejt një qielli të mbuluar nga pluhuri. Në mbarë botën, zjarret kanë përfshirë deri tani këtë vit më shumë se 370 milionë akra tokë në 80 vende, një sipërfaqe më e madhe se Franca, Spanja dhe Gjermania të marra së bashku.
Asnjë rajon nuk është kursyer. Zjarret kanë përshkuar savanat e Afrikës nënsahariane, pyjet e dendura tropikale të Amerikës së Jugut dhe resortet luksoze në bregdetin francez të Atlantikut, të përkeqësuara nga valët rekord të të nxehtit dhe thatësira e përhapur.
Në Mbretërinë e Bashkuar, disa valë të të nxehtit kanë shkaktuar zjarre të mëdha në Nju Forest dhe Uest Midlënds, në skena që paraqiten si “apokaliptike”. Deri tani këtë verë kanë shpërthyer më shumë se 1,017 zjarre, duke tejkaluar rekordin e gjithë vitit të kaluar, ndërsa pothuajse gjysma e tyre janë shkaktuar vetëm gjatë muajit korrik.
Më shumë se 1,400 akra — ekuivalenti i rreth 900 fushave futbolli — u dogjën në një zjarr në Tintuisëll Mur, në zonën e Pik Distrikt, në fillim të këtij muaji. Të dielën, Zyra Meteorologjike britanike, tha se një tjetër valë e të nxehtit mund të jetë në horizont në shtator, edhe pse Mbretëria e Bashkuar po hyn në stinën e vjeshtës.
Mbi 150 milionë akra tokë janë djegur në mbarë botën, ndërsa 80 vende kanë parë të paktën 100,000 akra tokë — rreth 40,000 hektarë — të shkrumbuara. Shkencëtarët i thanë “The Independent” se zjarret dhe temperaturat ekstreme janë të paprecedenta në historinë e kohëve të fundit njerëzore, si për nga përmasat globale, ashtu edhe për nga tymrat që çlirojnë. Ndryshimi klimatik po i bën zjarret të përhapen më shpejt, të jenë më intensive dhe më të paparashikueshme, thonë ata.
Këtë vit, më shumë se 550,000 hektarë tokë janë shkatërruar vetëm në Europë. Shifrat fillestare nga Kanadaja, e cila përjetoi sezonin më të madh të zjarreve në historinë e saj, e vendosin sipërfaqen e djegur në vend në 4 deri në 6 milionë hektarë.
Edhe kostoja njerëzore dhe ekonomike po rritet. Vlerësimet paraprake sugjerojnë se zjarret i kanë kushtuar Europës midis 15.6 miliardë eurosh (13 miliardë paund) dhe 19.1 miliardë eurosh (16.4 miliardë paund), ndërsa kostoja njerëzore pritet të jetë edhe më e madhe.
Europa është përballur me një “zgjerim të aktivitetit të rëndësishëm të zjarreve në rajone që historikisht kanë përjetuar shumë më pak zjarre pyjore”, sipas Joe McNorton nga Qendra Europiane për Parashikimet Meteorologjike Afatmesme. Më shumë se 300,000 njerëz u evakuuan në Spanjë dhe Francë. Edhe vende si Greqia, e cila zakonisht është mësuar me zjarret pyjore, e kanë gjetur veten të mbingarkuar këtë vit. Ndërsa rreth 10,000 pjesëtarë të komuniteteve indigjene First Nations, që jetojnë në rezervate në Kanada, u detyruan të largohen nga shtëpitë e tyre.
Numri i vërtetë i viktimave nga zjarret ende nuk dihet. Një studim i Lancet i vitit 2024 regjistroi më shumë se 1.5 milionë vdekje në vit si pasojë e thithjes së tymit dhe gazeve toksike të çliruara nga zjarret në terrene të hapura. Ky vit duket se nuk do të jetë përjashtim.
“Nuk bëhet fjalë thjesht për vendet ku po ndodhin zjarret, por edhe për atë se sa ekstreme po bëhen ato,” thotë Mark Parrington, shkencëtar i lartë në Copernicus Atmosphere Monitoring Service. Në Los Gallardos, në Spanjë, një zjarr përfshiu rreth 20 ndërtesa brenda 24 orësh, sipas Mike Bennett, kreut të zgjidhjeve qeveritare në ICEYE, kompani që ofron imazhe satelitore duke përdorur konstelacionin më të madh në botë të satelitëve SAR. Rajoni Vouzela-Agueda në Portugali përjetoi zjarrin më të madh për nga sipërfaqja e përfshirë, me më shumë se 13,000 hektarë të djegur, përfshirë 8,744 ndërtesa, thotë ai. Përhapja gjeografike e zjarreve ka mbingarkuar shërbimet e emergjencës, ndërsa Franca është detyruar të sigurojë avionë për të hedhur ujë mbi zonat e përfshira nga flakët. Në një moment, ICEYE po monitoronte njëkohësisht 11 zjarre të mëdha në të gjithë Europën.
Copernicus raporton se Kanadaja regjistroi nivelin më të lartë të tymrave që nga viti 2003 në Ontario, brenda vetëm një periudhe pesëditore, duke shpjeguar raportimet e shumta për cilësinë e ulët të ajrit dhe ndikimin e tymit. Zjarret në Kaliforni gjithashtu përfshinë pothuajse një çerek milion akra tokë, ndërsa deri në maj në të gjithë shtetin ishin raportuar më shumë se 4,000 zjarre.
Më shumë se 191,000 zjarre pyjore janë raportuar në të gjithë Afrikën, sipas të dhënave të Global Wildfire Information Service, të analizuara nga Our World in Data. Ky është numri më i lartë i regjistruar në çdo continent dhe përbëjnë pothuajse gjysmën (46%) të të gjitha zjarreve në botë që nga maji i këtij viti. Fuqia e këtyre zjarreve është marramendëse: një turbinë e erës në det të hapur funksionon me 15 MW, ndërsa motorët e një avioni gjatë ngritjes prodhojnë rreth 30 MW. Megjithatë, ato kanë qenë më pak intensive se zjarret në Kanada. Intensiteti mesatar i një zjarri në Republikën Demokratike të Kongos ishte 12.1 megavat (MW), krahasuar me 17.2 MW në Kanada.
Australia ka përjetuar zjarre të mëdha në të gjithë vendin, me pothuajse 21,000 zjarre të raportuara deri në gusht. Të paktën pesë persona u raportuan të vrarë gjatë sezonit të zjarreve. Zjarre pyjore u raportuan edhe në Japoni, Turqi dhe Indonezi. Zjarri në Otsuchi, në prefekturën Iwate të Japonisë, ishte i dyti më i madhi në 40 vjet. Rreth 8% e sipërfaqes së qytetit u dogj, ndërsa shërbimeve të emergjencës iu deshën disa javë për ta shuar zjarrin. Një e treta e popullsisë u evakuua. Kili përjetoi zjarre të mëdha në janar të këtij viti, të cilat vranë 21 persona, ndërsa flakët përfshinë 45,000 hektarë tokë. Qindra shtëpi u shkatërruan.
Zjarret janë nxitur nga valët rekord të të nxehtit, të cilat kanë bërë që temperaturat në Europë të arrijnë 45°C. Por ekspertët paralajmërojnë se ky është vetëm fillimi. Ndërsa zjarret pyjore mund të shkaktohen natyrshëm ose nga ndërhyrja njerëzore, qoftë me dashje apo aksidentalisht, rritja e temperaturave e nxitur nga ndryshimet klimatike dhe periudhat më të thata kanë krijuar kushte jashtëzakonisht të favorshme për djegie, duke u mundësuar zjarreve të përhapen me shpejtësi.
Dr Ford thotë se vende si Mbretëria e Bashkuar mund të jenë të papërgatitura për llojin e zjarreve me të cilat po përballen Spanja dhe Franca. “Shoqëri si Britania, të papërshtatura dhe shumë të ndërlidhura, me ekspozim të lartë, nuk janë të përgatitura shoqërisht për zjarret. Ne kemi një numër të madh banesash të ndërthurura ngushtë me bimësinë dhe nuk ka menaxhim të zonës së ndërfaqes mes tyre.” Dr Ford thotë se planifikimi më i mirë do të ndihmonte në parandalimin e një katastrofe të ardhshme, përfshirë menaxhimin më të mirë të tokës dhe përdorimin e ekspertizës për zjarret pyjore. “Tani kemi një mundësi për të bërë përpjekje për t’i zbutur dhe parandaluar zjarret, në vend që thjesht të reagojmë pasi ato kanë shpërthyer,” thotë ajo. “Nuk duhet të mbyllim stacionet tona të zjarrfikësve dhe duhet të sigurohemi që kemi pajisjet, koordinimin dhe politikat e nevojshme. Duhet të jemi të ndërgjegjshëm për mënyrën se si menaxhojmë tokën, në mënyrë që të krijojmë zona ndarëse kundër zjarrit. Nuk do të arrijmë kurrë t’i ndalojmë të gjitha zjarret ekstreme, por ka gjëra që mund të bëjmë.”
