Lufta mes Rusisë dhe Ukrainës po merr përmasa gjithnjë e më shqetësuese në Detin e Zi, ku sulmet e njëpasnjëshme ndaj anijeve tregtare po rrisin rrezikun e përfshirjes së vendeve anëtare të NATO-s. Rumania dhe Bullgaria janë vendosur në qendër të shqetësimeve të sigurisë, ndërsa aleanca ushtarake po përforcon mbikëqyrjen në krahun e saj lindor.
Sipas një analize të publikuar nga Reuters më 3 nëntor, gjatë muajit tetor janë regjistruar disa sulme ndaj anijeve të mallrave pranë ujërave rumune dhe bullgare. Pas shtatë goditjeve të raportuara, NATO njoftoi vendosjen e avionëve të patrullimit detar, radarëve dhe dronëve për të përmirësuar sigurinë në rajon.
Megjithatë, sulmet nuk u ndalën. Më 23 tetor, një tjetër anije u godit pranë ujërave territoriale të Rumanisë, ndërsa më 29 tetor një anije kontejnerësh në pronësi greke u fundos pas një sulmi me dronë detarë në zonën ekonomike ekskluzive të Bullgarisë.
Anija CONTSHIP JET, që lundronte nën flamurin e Liberisë, transportonte 421 kontejnerë dhe po udhëtonte nga Izraeli drejt portit rumun të Konstancës. Ajo u godit nga tre dronë detarë, duke pësuar dëmtime të rënda.
Të 18 anëtarët e ekuipazhit, 14 filipinas dhe katër ukrainas, u shpëtuan dhe u transportuan në portin bullgar të Varnës.
Pamjet e verifikuara nga Reuters treguan një dron detar që i afrohej anijes përpara shpërthimit. Ekspertët e kompanisë së sigurisë detare Ambrey vlerësuan se mjeti mund të ishte një variant i një droni rus.
Megjithatë, autorësia e sulmit nuk është provuar përfundimisht. Moska ka mohuar përfshirjen në sulmet e fundit ndaj anijeve tregtare.
Sipas ekspertëve ushtarakë, incidentet tregojnë një përshkallëzim të luftës detare, me pasoja që shtrihen përtej territorit ukrainas.
Të dhënat e Ambrey tregojnë se nga maji deri në tetor janë goditur 317 anije tregtare dhe mjete të tjera lundruese në Detin e Zi dhe Detin Azov. Në gjashtëmujorin e mëparshëm ishin regjistruar 74 raste.
Rritja e sulmeve ka shkaktuar shqetësim për sigurinë e korridoreve të transportit të drithërave, naftës dhe mallrave të tjera strategjike.
Portet ukrainase dhe ruse kanë pësuar dëmtime të konsiderueshme, ndërsa operatorët detarë po përballen me rritjen e kostove të sigurimit dhe rrezikun e ndërprerjes së transportit.
Për Rumaninë, situata është veçanërisht shqetësuese edhe për shkak të projektit energjetik Neptun Deep, i cili synon shfrytëzimin e rezervave të gazit natyror në Detin e Zi.
Autoritetet rumune kërkojnë forcimin e mbrojtjes ajrore dhe detare, veçanërisht përmes sistemeve të radarëve dhe pajisjeve që mund të neutralizojnë dronët.
Ekspertët paralajmërojnë se NATO duhet të përshtatë kapacitetet e saj ndaj sulmeve me mjete relativisht të lira, të cilat mund të shkaktojnë dëme të mëdha ekonomike dhe ushtarake.
Një tjetër shqetësim lidhet me kufijtë e detyrimeve të mbrojtjes kolektive të NATO-s, veçanërisht kur incidentet ndodhin në zonat ekonomike ekskluzive të shteteve anëtare dhe jo brenda ujërave të tyre territoriale.
Ndërkohë, Turqia dhe vende të tjera po kërkojnë arritjen e një armëpushimi të kufizuar në Detin e Zi, me qëllim garantimin e sigurisë së lundrimit tregtar.
Rusia deri tani nuk e ka pranuar propozimin, ndërsa sulmet e vazhdueshme po shtojnë frikën se një incident më i rëndë mund të shkaktojë një përplasje të drejtpërdrejtë mes Moskës dhe NATO-s.
Burimi: Reuters, 3 nëntor 2026
