Një studim i ri tregon se plakja nuk është një proces tërësisht gradual apo linear. Megjithëse kërkimi vjen me disa kufizime, gjetjet mund të na ndihmojnë të plakemi më me dinjitet.
Në një studim të sapo publikuar, shkencëtarët e Stanford-it zbulojnë se ne nuk plakemi gradualisht, siç besohej tradicionalisht. Në vend të kësaj, plakja ndodh në dy “shpërthime” të rëndësishme gjatë jetës sonë pas pubertetit: një në mesin e të 40-ave dhe një tjetër në fillim të të 60-ave. Ndryshimet molekulare që ndodhin gjatë këtyre periudhave mund të shpjegojnë shenjat e dukshme të plakjes, si rrudhat, lëkura e varur, thinjat, dhimbjet muskulore dhe të kyçeve, si dhe rritjen e ndjeshmërisë ndaj infeksioneve virale.
“Ky studim shpjegon pse shumë njerëz fillojnë të ‘ndihen’ të moshuar papritur,” shpjegon John Whyte, një mjek i mjekësisë familjare dhe ish-drejtor në Administratën e Ushqimit dhe Barnave të SHBA-së, i cili nuk ishte i përfshirë në studim. Ai gjithashtu thotë se kjo “sfidon pikëpamjen tradicionale se plakja është një proces i ngadaltë dhe i vazhdueshëm.”
David Sinclair, një gjenetist molekular, kërkues i jetëgjatësisë dhe profesor në Shkollën Mjekësore të Harvardit, i cili gjithashtu nuk ishte i përfshirë në studim, e përshkruan këtë më drejtpërdrejt: “Kërkimi duket se kundërshton modelet aktuale të plakjes, veçanërisht orën epigjenetike dhe ndryshimet e tjera graduale dhe lineare, si rritja e vazhdueshme e niveleve të sheqerit në gjak.” Dhe megjithëse studimi mund të mos jetë i vlefshëm për të gjithë, Sinclair i quan gjetjet “provokuese” dhe thotë se ato tregojnë “ndryshime të mëdha në biologjinë tonë në të 40-at dhe të 60-at krahasuar me periudhat e tjera të jetës pas pubertetit.”
Si ndikojnë ndryshimet molekulare në trupin tuaj
Për gati dy vjet, shkencëtarët e Stanford-it matën aktivitetin molekular duke analizuar mikroorganizmat në mostrat e gjakut, lëkurës, hundës, gojës dhe zorrëve, të marra çdo tre deri në gjashtë muaj nga 108 pjesëmarrës të etnive të ndryshme, të moshave 25 deri 75 vjeç.
Rezultatet treguan se 81 për qind e molekulave nuk ndryshuan vazhdimisht, siç do të pritej me plakjen lineare, por pësuan transformime të rëndësishme rreth moshave 44 dhe 60 vjeç. Në moshën 44, disa nga ndryshimet e vëzhguara ndodhën në qeliza që ndikojnë metabolizmin—gjë që mund të shpjegojë pse bëhet më e vështirë përpunimi i kafeinës dhe alkoolit me kalimin e moshës; proteina të indit dhjamor—që mund të shpjegojnë nivelet më të larta të kolesterolit dhe shtimin e papritur të peshës; dhe proteina të indit lidhor që lidhen me strukturën e lëkurës dhe muskujve—gjë që mund të shpjegojë pse lëkura fillon të bjerë dhe shfaqen rrudhat.
Në moshën 60, u vunë re ndryshime të ngjashme molekulare, së bashku me luhatje të reja në molekula të lidhura me funksionin e veshkave dhe shëndetin imunitar, duke shpjeguar pse të moshuarit janë më të ndjeshëm ndaj sëmundjeve dhe pse rriten ndjeshëm rastet e kancerit, problemeve me veshkat dhe çrregullimeve kardiovaskulare.
A mund të parandalohet plakja e papritur?
Pavarësisht nga shkaku, shkencëtarët sugjerojnë:
Kufizoni alkoolin dhe kafeinën përpara të 40-ave dhe të 60-ave.
Monitoroni kolesterolin dhe konsideroni medikamente me ndihmën e mjekut.
Praktikoni ushtrime të rregullta, veçanërisht stërvitje me pesha, dhe konsumoni më shumë ushqime të pasura me antioksidantë.
Reduktoni mishin e kuq, përmirësoni gjumin, shmangni stresin dhe ruani një peshë të shëndetshme.
Ndërsa nuk mund ta ndalim procesin e plakjes, të kuptuarit e ndryshimeve molekulare na fuqizon të ndërmarrim hapa për të përmirësuar cilësinë e jetës dhe për të plakur më me dinjitet.
National Geographic
