Shtetet e Bashkuara kanë ndërmarrë një tjetër masë kundër Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), duke vendosur sanksione ndaj presidentes së saj, gjyqtares japoneze Tomoko Akane, në një përshkallëzim të ri të përplasjes së administratës së Donald Trump me institucionin me seli në Hagë.
Masa u njoftua më 18 gusht nga administrata amerikane. Krahas Akane, në listën e sanksioneve është përfshirë edhe Abdoulaye Seye, jurist senegalez dhe prokuror i lartë i GJPN-së. Vendimi u bë publik nga Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio.
Sipas Rubios, dy zyrtarët e Gjykatës janë përfshirë drejtpërdrejt në përpjekje për të hetuar, arrestuar, ndaluar ose ndjekur penalisht shtetas të vendeve që nuk kanë pranuar juridiksionin e GJPN-së.
Sanksionet sjellin ngrirjen e çdo pasurie që Akane dhe Seye mund të kenë nën juridiksionin amerikan dhe i shkëpusin ata nga sistemi financiar i SHBA-së.
Në qendër të përplasjes mes Uashingtonit dhe Gjykatës së Hagës është edhe çështja e Izraelit. GJPN-ja lëshoi në nëntor 2024 urdhër-arreste për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu dhe ish-ministrin e Mbrojtjes Yoav Gallant, nën dyshimet për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit në Gaza.
Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kundërshtojnë juridiksionin e Gjykatës në këtë çështje. As SHBA-ja dhe as Izraeli nuk janë shtete palë të Statutit të Romës, traktati themelues i GJPN-së.
Administrata Trump argumenton se Gjykata nuk mund të ushtrojë autoritet mbi shtetasit e vendeve që nuk kanë pranuar juridiksionin e saj. Nga ana tjetër, GJPN-ja mbështetet në faktin se Palestina është palë në Statutin e Romës dhe pretendon juridiksion për krimet e kryera në territorin palestinez, pavarësisht shtetësisë së personave të dyshuar.
Gjykata Penale Ndërkombëtare i ka dënuar sanksionet amerikane, duke argumentuar se ato cenojnë pavarësinë e institucionit dhe sundimin e ligjit.
Vendimi ka sjellë reagim edhe nga Japonia. Ministria e Jashtme japoneze e cilësoi sanksionimin e Akane si “shumë për të ardhur keq” dhe ritheksoi mbështetjen e Tokios për GJPN-në. Japonia është anëtare e Gjykatës që prej vitit 2007.
Edhe Holanda, vendi ku ndodhet selia e GJPN-së, ka kundërshtuar sanksionet dhe ka shprehur mbështetjen për Gjykatën.
Masa ndaj Akane dhe Seye nuk është një veprim i izoluar. Administrata Trump ka sanksionuar më parë prokurorë dhe gjyqtarë të tjerë të GJPN-së, duke e kthyer konfliktin mbi hetimet që përfshijnë Izraelin dhe SHBA-në në një përplasje gjithnjë e më të drejtpërdrejtë mes Uashingtonit dhe Gjykatës Penale Ndërkombëtare.
