Trupi i njeriut lëshon çdo ditë një mori përbërjesh kimike me erë, të cilat mund të shërbejnë si sinjale të hershme të sëmundjeve. Historia e Joy Milne, një infermiere skoceze me nuhatje jashtëzakonisht të zhvilluar, tregoi se kjo është e mundur. Ajo dalloi një aromë të re dhe të rëndë tek bashkëshorti i saj vite para se t’i diagnostikohej Parkinsoni, dhe më vonë e vërtetoi aftësinë e saj duke identifikuar pacientë vetëm nga era e rrobave.
Shkencëtarët konfirmuan se Milne kishte të drejtë dhe nisën kërkimet për ta kthyer këtë dhunti njerëzore në metoda shkencore. Sot, falë analizave të avancuara të djersës dhe lëkurës, janë identifikuar rreth 30 molekula tipike që dallojnë te pacientët me Parkinson, duke hapur rrugën për një test të thjeshtë me tampon lëkure, i cili mund të japë diagnozë shumë më herët se simptomat.
Por Parkinsoni nuk është i vetmi rast. Sëmundje të ndryshme lënë “nënshkrimin” e tyre aromatik: diabeti jep erë frutash të prishura, sëmundjet e mëlçisë një aromë myku ose squfuri, ndërsa problemet me veshkat japin erë amoniaku. Edhe infeksionet, nga kolera tek tuberkulozi, kanë aromat e tyre karakteristike.
Kafshët, veçanërisht qentë, janë trajnuar të nuhasin këto sinjale me saktësi marramendëse, duke zbuluar kancerin, diabetin, malarien apo edhe sulmet epileptike përpara se të ndodhin. Tani, shkenca synon të imitojë nuhatjen e tyre në laborator, për të krijuar “hunda artificiale” që mund të diagnostikojnë sëmundjet shpejt e pa dhimbje.
Studiuesit besojnë se era e trupit është një hartë e fshehtë e shëndetit tonë. Ajo pasqyron ndryshimet metabolike që ndodhin në trup dhe mund të ofrojë përgjigje të shpejta atje ku testet invazive dhe të kushtueshme shpesh dështojnë. Në të ardhmen, një aromë e padukshme për ne mund të kthehet në çelësin që shpëton jetë.
Marrë me shkurtime nga BBC
