Pas incidentit të parë të raportuar në Australi, ku një agjent i automatizuar i AI kreu një sulm hakerimi, ekspertët paralajmërojnë se personat ose kompanitë që vendosin në përdorim agjentët e AI – dhe ndoshta edhe zhvilluesit e tyre – mund të mbajnë përgjegjësi ligjore për veprimet e këtyre programeve.
Ligji është i qartë, thotë profesoresha Jeannie Paterson. “Nëse unë vendos në përdorim një agjent të AI-së dhe ai i shkakton dëm dikujt tjetër, unë jam përgjegjës për atë dëm. Edhe nëse nuk kisha për qëllim që kjo të ndodhte, ajo ishte e parashikueshme dhe unë duhet të mbaj përgjegjësi.”
Megjithatë, drejtuesja e Qendrës për Etikën e AI-së dhe Teknologjive Digjitale në Universitetin e Melburnit pranon se ekziston një hapësirë e konsiderueshme për paqartësi ligjore dhe etike rreth veprimeve të kryera nga agjentët e automatizuar, pas “aksidentit” të parë të njohur në Australi të një agjenti autonom të AI-së.
Një agjent i AI-së është një sistem autonom softuerik që, pasi i përcaktohet një synim, mund ta ndjekë dhe ta realizojë atë pa mbikëqyrje njerëzore në çdo hap.
Këtë javë, ABC raportoi rastin e Andrew-it, një ekspert i AI-së që përdori vetëm emrin e tij, i cili i kërkoi programit të tij agjent të rezervonte disa kurse në palestër. Pasi u informua se ishte i katërti në listën e pritjes për një kurs, Andrew e pyeti agjentin nëse ishte e mundur që ta ngjiste më lart në listë. Për habinë e tij, agjenti hakeroi sistemin kompjuterik të palestrës dhe hoqi një anëtar tjetër nga lista e pritjes, në mënyrë që Andrew të mund të merrte pjesë më shpejt në kurs.
“Ai mund të rezervonte kurse disa muaj përpara afatit të parashikuar të rezervimeve, përpara se ato të ishin të disponueshme”, shkroi Andrew në një postim në blog në prill. “Akoma më keq, ai mund të anulonte rezervimet e anëtarëve të tjerë dhe t’i hiqte ata nga lista e pritjes.”
Agjenti po përpiqej të ishte i dobishëm, shkroi ai, por përvoja e tij tregoi se, nëse i jepni një AI-je leje të bëjë diçka për ju, ajo “shpesh do të zbulojë mënyra që ju nuk ia keni kërkuar shprehimisht”.
Andrew i kërkoi agjentit të anulonte veprimin dhe të rikthente rezervimin e personit tjetër, por agjenti nuk ishte në gjendje ta bënte këtë. “Më vjen keq për këtë – duhet të isha më i kujdesshëm me testin”, u përgjigj agjenti i AI-së. Më pas, Andrew i kërkoi AI-së të shkruante një email për kompaninë që ofronte programin e palestrës, duke e informuar për dobësinë e sigurisë që agjenti kishte shfrytëzuar.
Një zëdhënës i policisë së Victoria-s tha se çështja e Andrew-it “nuk duket se përfshin ndonjë vepër penale”. Megjithatë, ekspertët thonë se do të ketë raste më serioze që mund të shkaktojnë dëme dhe madje të shkelin ligjin.
Ligji australian zbatohet për njerëzit, jo për qeniet virtuale. Ekspertët thonë se personi ose biznesi që vendos në përdorim agjentin e AI-së është ligjërisht përgjegjës. Ata paralajmërojnë se këta “përdorues” shpesh kanë shumë pak ide se çfarë përgjegjësie ligjore mbajnë.
“Do të shohim shumë raste të tilla”, thotë Dr. Rebecca Johnson, eksperte për vlerësimin dhe qeverisjen e AI-së në Universitetin e Sidneit.
Paterson thotë se në rastin e Andrew-it dukej se ai kishte vepruar me përgjegjësi, pasi e bëri publike çështjen dhe u përpoq ta korrigjonte problemin. Por, sipas saj, në raste të tjera ekziston “një lloj mentaliteti i pamatur”. “Sapo t’u japim njerëzve mundësinë të krijojnë agjentë që bëjnë gjëra në emër të tyre, ka shumë gjasa që të ndodhin aksidente të tilla”, thotë ajo.
Paterson jep shembullin hipotetik të një personi që ka një përvojë të keqe në një pronë me qira dhe i kërkon agjentit të shkruajë një recension. “Dhe agjenti nuk shkruan vetëm një, por shkruan 10; fillon të prodhojë recensione pa fund. Kështu, vlerësimi i pronës bie ndjeshëm. Mund të shkatërrosh një biznes”, thotë ajo. “Ju ndoshta do të ishit përgjegjës për përfshirjen në një veprimtari mashtruese dhe mund të kishit shpifur ndaj pronarit.”
Dhe situata mund të jetë edhe më e rëndë. “Po sikur agjenti të përdorë gjuhë raciste, seksiste ose mizogjiniste?”, pyet Paterson. “Atëherë mund të pyesim se ku janë kufizimet mbrojtëse që zhvilluesi ka vendosur. Ju duhet të ofroni një produkt që është, në mënyrë të arsyeshme, i sigurt.”
Në një rast të tillë, thotë ajo, edhe zhvilluesi mund të mbahet përgjegjës për faktin se nuk ka vendosur masat bazë mbrojtëse, dhe pikërisht këtu mund të shfaqet paqartësia ligjore.
Paterson thotë se ligji është i ndryshëm nga etika, por njëkohësisht ndikohet prej saj. “Etika na tregon se çfarë duhet të synojmë, ndërsa ligji shpesh ndalon sjelljen më të keqe”, thotë ajo.
Zyra e re federale e qeverisë australiane për AI rendit një sërë ligjesh që zbatohen edhe ndaj AI-së, duke përfshirë ligjet për shkeljen e privatësisë, mbrojtjen e konsumatorëve, sigurinë online, shpifjen dhe veprat penale.
Si Paterson, ashtu edhe Johnson nuk e pëlqejnë termin “i dalë jashtë kontrollit” – idenë se një agjent AI vepron tërësisht i pavarur – sepse mund të vendosen parametra dhe masa mbrojtëse. “Sapo lejojmë agjentët e AI-së të veprojnë në emrin tonë, ata veprojnë sipas qëllimit që u japim. Dhe nëse nuk u japim një sërë parametrash, agjenti thjesht do të përpiqet ta arrijë atë qëllim me çdo mënyrë të mundshme”, thotë Johnson.
“Dëgjoj shumë njerëz që thonë: ‘Oh, krijova një agjent’, dhe po eksperimentojnë, gjë që është në rregull, por këtyre njerëzve u jepen këto mjete pa shumë udhëzime, ndërsa cilësia e udhëzimeve që ekzistojnë është shumë e ndryshme.”
Përfundimisht, thotë Paterson, çështje të tilla do të përfundojnë në gjykata, ku do të krijohen precedentë ligjorë, ndërsa zhvilluesit do të kenë detyrimin të monitorojnë incidentet dhe të përmirësojnë vazhdimisht protokollet e tyre si përgjigje ndaj tyre.
Andrew shkroi se situata e tij i dukej “më pak si një problem i izoluar dhe më shumë si një paralajmërim për atë që po vjen. Gjërat po bëhen të çuditshme. Dhe paksa më të frikshme.”
