Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të dielën se Shtetet e Bashkuara do të vendosin një bllokadë detare në Ngushticën e Hormuzit, duke rritur presionin ndaj Iranit pasi bisedimet maratonë për paqe mes zyrtarëve të lartë amerikanë dhe iranianë në Pakistan përfunduan pa një marrëveshje.
Njoftimi i Trump ka shtuar pasigurinë mbi armëpushimin tashmë të brishtë. Zëvendëspresidenti JD Vance dhe negociatori kryesor iranian Mohammad Bagher Ghalibaf u takuan gjatë fundjavës në Islamabad, por nuk arritën një marrëveshje për rihapjen e plotë të ngushticës apo për t’i dhënë fund përfundimisht luftës.
“Nëse ndonjë iranian qëllon ndaj nesh ose ndaj anijeve paqësore, do të shkatërrohet plotësisht,” shkroi Trump në rrjetet sociale, duke paralajmëruar për bllokadën e planifikuar detare.
Nuk është ende e qartë nëse ky kërcënim do të rrezikojë armëpushimin dyjavor të arritur më 7 prill. Trump e kishte kushtëzuar këtë pauzë me rihapjen e plotë të Ngushticës së Hormuzit nga Irani, një korridor jetik për transportin e naftës dhe gazit në Gjirin Persik.
Kërcënimi për bllokadë erdhi vetëm disa orë pasi Vance u largua nga bisedimet në Islamabad — takimi më i nivelit të lartë ballë për ballë mes liderëve amerikanë dhe iranianë që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979. Vance deklaroi se Irani kishte “zgjedhur të mos pranonte kushtet tona”, ndërsa Ghalibaf tha se Shtetet e Bashkuara “nuk arritën të fitojnë besimin e delegacionit iranian” në këtë raund negociatash.
Analistët theksojnë se çështjet që ndajnë dy vendet janë shumë komplekse dhe të rrënjosura për t’u zgjidhur në një raund të vetëm bisedimesh. Mosmarrëveshjet kryesore lidhen me rreth 900 paund uranium shumë të pasuruar që zotëron Irani, të ardhurat iraniane të ngrira jashtë vendit dhe kontrollin mbi Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth 20% e naftës botërore.
Kontrolli i Iranit mbi këtë korridor detar bëri që çmimet globale të naftës të rriteshin me më shumë se 50% gjatë konfliktit që nisi në fund të shkurtit. Edhe pse çmimet ranë pas shpalljes së armëpushimit, trafiku detar në ngushticë mbetet minimal.
Trump minimizoi ndikimin ekonomik të luftës, duke thënë se çmimet e naftës dhe gazit deri në zgjedhjet e nëntorit “mund të mbeten të njëjta ose pak më të larta”.
Ndërkohë, drejtuesit iranianë nuk kanë dhënë sinjale se do të lehtësojnë kontrollin mbi ngushticën. Në një mesazh sfidues në rrjetet sociale, këshilltari i liderit suprem iranian, Ali Akbar Velayati, deklaroi se “çelësi i Hormuzit është fort në duart tona”.
Megjithatë, as Trump dhe as negociatori iranian nuk përjashtuan mundësinë e bisedimeve të tjera. Trump tha në një intervistë për Fox News se presioni amerikan e ka detyruar Iranin “të vijë në tryezën e negociatave” dhe se beson se në fund SHBA do të arrijë të marrë “gjithçka që kërkon” nga Teherani.
