Në samitin e mbajtur sot në Hagë, udhëheqësit e NATO-s kanë miratuar një plan të ri ambicioz për rritjen e shpenzimeve në fushën e mbrojtjes dhe sigurisë, duke u zotuar se çdo shtet anëtar do të investojë 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) deri në vitin 2035. Kjo masë vjen si përgjigje ndaj sfidave dhe kërcënimeve në rritje që përballon Aleanca, përfshirë kërcënimin afatgjatë nga Rusia dhe rreziqet e vazhdueshme të terrorizmit.
Në deklaratën e përbashkët të samitit, krerët e 32 vendeve anëtare riafirmuan përkushtimin ndaj Nenit 5 të Traktatit të Uashingtonit, ku thuhet se “një sulm ndaj njërit është një sulm ndaj të gjithëve”, duke theksuar mbrojtjen kolektive si shtyllën kryesore të sigurisë euroatlantike. Deklarata nënvizon rëndësinë e forcimit të aftësive ushtarake, burimeve njerëzore dhe teknologjisë përballë një mjedisi gjithnjë e më sfidues.
Çfarë parashikon plani i ri i shpenzimeve?
Sipas dokumentit të miratuar në Hagë:
- Shtetet anëtare angazhohen të investojnë 5% të PBB-së çdo vit deri në vitin 2035 për nevojat themelore të mbrojtjes dhe sigurisë.
- Nga kjo shifër, të paktën 3.5% e PBB-së do të përdoret për të financuar kërkesat thelbësore të mbrojtjes dhe për të përmbushur Objektivat e Aftësive të NATO-s.
- Deri në 1.5% e PBB-së do të dedikohet për mbrojtjen e infrastrukturës kritike, sigurinë kibernetike, qëndrueshmërinë civile dhe nxitjen e inovacionit në industrinë e mbrojtjes.
Shtetet anëtare do të dorëzojnë plane vjetore që tregojnë një rrugë të besueshme dhe graduale për arritjen e këtij objektivi, ndërsa një rishikim i gjithanshëm i progresit do të zhvillohet në vitin 2029.
Mbështetje për Ukrainën
Deklarata e samitit përfshin gjithashtu një angazhim të qartë për mbështetjen e Ukrainës, duke theksuar se “siguria e saj kontribuon në tonën”. Edhe pse dokumenti nuk përmend në mënyrë eksplicite dënimin e Rusisë, ai e përshkruan Moskën si një “kërcënim afatgjatë për sigurinë euroatlantike”. Anëtarët e NATO-s do të përfshijnë në buxhetet e tyre të mbrojtjes edhe kontributet e drejtpërdrejta për Ukrainën dhe industrinë e saj të mbrojtjes.
Theksi te teknologjia dhe industria e mbrojtjes
Pika e katërt e deklaratës fokusohet në bashkëpunimin transatlantik në fushën e industrisë së mbrojtjes dhe teknologjisë. Aleanca synon të:
- Zgjasë dhe thellojë bashkëpunimin industrial të mbrojtjes ndërmjet anëtarëve;
- Shfrytëzojë teknologjitë në zhvillim dhe inovacionin për të forcuar sigurinë kolektive;
- Eliminojë barrierat tregtare të mbrojtjes ndërmjet vendeve anëtare;
- Promovojë partneritete të reja dhe ekzistuese për rritjen e kapaciteteve të përbashkëta.
Vendet pritëse të samiteve të ardhshme
Në përfundim të deklaratës, NATO shprehu mirënjohjen për mikpritjen e Holandës dhe bëri të ditur se samiti i ardhshëm do të mbahet në Turqi në vitin 2026, ndërsa Shqipëria do të jetë pritësja e një tjetër takimi të nivelit të lartë në vitet në vijim – një zhvillim me rëndësi të veçantë për vendin tonë në kuadër të angazhimit euroatlantik.
Pikat kryesore të deklaratës së Hagës:
- Riafirmimi i përkushtimit ndaj Nenit 5 dhe mbrojtjes kolektive.
- Zotimi për investim 5% të PBB-së deri më 2035 në mbrojtje dhe siguri.
- Fokus i veçantë në teknologji, infrastrukturë kritike dhe qëndrueshmëri civile.
- Mbështetje e vazhdueshme për Ukrainën dhe industrinë e saj të mbrojtjes.
- Zhvillim i bashkëpunimit industrial dhe teknologjik ndërmjet vendeve anëtare të NATO-s.
Deklarata konsiderohet si një nga më të rëndësishmet e dekadës së fundit për NATO-n, duke sinjalizuar një rritje të qartë të angazhimit financiar dhe strategjik përballë sfidave globale të sigurisë.
