Një nga emrat femerorë të letrave shqipe që pati një shkëlqim të shkurtër për fatin dëshpërues të Shqipërisë, sepse regjimi komunist masakroi vete ate dhe familjen, ishte Ikbale (Ikbal) Çika (~1900 – 1957). Ajo konsiderohet gjerësisht gazetarja e parë profesioniste shqiptare dhe një nga botueset e para grua në vend. Si redaktore, administratore dhe më pas pronare e disa periodikëve letraro-shoqërorë të viteve ’30, ajo vuri theksin tek emancipimi i gruas dhe modernizimi i shoqërisë shqiptare. Ikbale Cika ishte me origjine çame dhe motra e publicistit të njohur Nebil Çikës, krijuesit te revistes "Minerva". U martua me juristin dhe gazetarin Aleks Mavraqi, kryeredaktor i revistës “Java”. Aleksi, bashkeshorti, u ekzekutua së bashku me Nebilin më 12 nëntor 1944 gjatë masakrës së Tiranës. Ajo fillimisht filloi te punoje si mësuese (1925-1926), e më pas u përfshi në shtypin e kohës duke debutuar në të përjavshmen “Demokraci”. Veprimtaria e saj në shtyp ishte shume e ngjeshur: - Kryeredaktore & administratore "Arbëria” ne 1920 organ kombëtar me tirazh të konsiderueshëm. - Pronare dhe Botuese e organit "Java” (ekonomiko-letrare) ne 1937. Ishte revista e parë shqiptare nën pronësi femërore - Pronare e "Shpresa Kombëtare”, “Ylli i Mëngjesit”, “Gruaja Shqiptare” pergjate viteve ‘30, ku ne fokus qendrontre edukimi i vajzave. - Redaktore / bashkëpunëtore tek "Minerva”, “Rilindja e Arbërisë”, “Vullneti i Arbërisë”, “Arbenia” 1932-1936 e më pas punoi si kritike letrare ne artet e bukura. Aktivizmi i Cikes për emancipimin e gruas merr permasa shume te forta. - Artikujt e saj hapën debat publik për heqjen e perçes; fushata u kurorëzua me ligjin e vitit 1937 që ndalonte mbulimin e fytyrës. - Promovoi sportet, garat automobilistike dhe kurset kundër analfabetizmit për vajza, duke i trajtuar si çelës i “gruas qytetare të re”. - Përmes rubrikës së përhershme “Gruaja & Shoqëria” ajo theksonte rendesine e arsimimit, të drejtën e votës dhe punësimin si gur-themeli për modernizimin.
Persekutimi dhe fundi i jetës
Pas vrasjes së bashkëshortit dhe vëllait nga forcat komuniste (1944), Ikbale Çika u la pa punë, u ndoq nga regjimi dhe humbi pothuajse çdo botim të saj. Ajo vdiq në vetmi e në harresë në vitin 1957.
Trashëgimia - Mbetet si figurë kyçe në historinë e shtypit shqiptar për thyerjen e barrierave gjinore. Revista “Java” dhe shkrimet në “Minerva” ruajnë sot panoramën më të plotë të modernizmit shqiptar të viteve ’30.
Marrë nga muri i Sabina Darova
