Mijëra qytetarë kanë mbushur të dielën, më 25 tetor, Sheshin e Qytetit të Vjetër në Pragë dhe rrugët përreth, në një protestë masive kundër qeverisë së kryeministrit çek Andrej Babiš, të cilën e akuzojnë se po përpiqet të vendosë nën kontroll politik mediat publike.
Protesta, e organizuar nga lëvizja qytetare “Një Milion Momente për Demokracinë”, u zhvillua nën sloganin “Hiqni duart nga mediat!”, pas vendimit të shumicës parlamentare për të avancuar një projektligj që ndryshon rrënjësisht mënyrën e financimit të televizionit dhe radios publike.
Sipas projektligjit, tarifat që qytetarët dhe bizneset paguajnë aktualisht për financimin e mediave publike do të hiqen, ndërsa televizioni dhe radioja kombëtare do të financohen drejtpërdrejt nga buxheti i shtetit.
Kritikët paralajmërojnë se kjo skemë do t'i bëjë institucionet mediatike të varura nga vendimet financiare të qeverisë, duke i ekspozuar ndaj presionit politik. Ndryshimet parashikojnë gjithashtu një reduktim prej rreth 15% të financimit të tyre.
Por ajo që ka shkaktuar zemërim të veçantë është mënyra se si shumica qeverisëse e ka avancuar projektligjin.
Parlamenti çek zhvilloi një votim të pazakontë në orën 04:36 të mëngjesit të së shtunës, pasi shumica kufizoi kohën e debatit parlamentar dhe mundësinë e opozitës për të kundërshtuar propozimin.
Ora 04:36 u shndërrua edhe në një nga simbolet e protestës, ndërsa qytetarët kërkuan tërheqjen e projektligjit dhe zhvillimin e një debati të hapur publik.
Mikuláš Minář, një nga organizatorët kryesorë, akuzoi qeverinë se kishte shkuar shumë larg, duke krahasuar mënyrën e vendimmarrjes së saj me praktikat e strukturave mafioze dhe të Byrosë Politike sovjetike.
Protestuesit shprehën shqetësimin se Republika Çeke mund të ndjekë modelin e ndërhyrjeve politike në median publike të vendeve të tjera të Europës Qendrore, veçanërisht Hungarisë dhe Sllovakisë.
Nga ana tjetër, kryeministri Babiš ka hedhur poshtë akuzat se reforma synon kufizimin e pavarësisë së medias, duke e paraqitur atë si një ndryshim të sistemit të financimit dhe një përmbushje të angazhimeve qeveritare.
Përplasja ka marrë tashmë përmasa më të gjera se një debat parlamentar. Punonjësit e televizionit dhe radios publike kanë paralajmëruar grevë më 3 nëntor, ndërsa organizatorët kanë njoftuar një tjetër manifestim të madh më 15 nëntor, në prag të përvjetorit të Revolucionit të Kadifenjtë të vitit 1989, që i dha fund regjimit komunist në Çekosllovaki.
Protesta në Pragë vjen në një kohë kur liria e medias dhe përpjekjet e qeverive për të kontrolluar institucionet publike janë kthyer në një nga çështjet më të debatueshme politike në Europë.
Për mijëra çekët që dolën në rrugë, çështja nuk është thjesht se kush do të paguajë për televizionin dhe radion publike, por kush do të ketë pushtetin të vendosë mbi pavarësinë e tyre.
Burimet: Reuters, Associated Press dhe AFP, 25 tetor 2026.
