Struktura e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, SPAK, mbetet një nga pikat kyçe mbi të cilat Bashkimi Europian do të vlerësojë ecurinë e negociatave të Shqipërisë drejt anëtarësimit. Këshilli i BE-së, në raportin e tij të fundit për vendin, thekson se progresi në sundimin e ligjit dhe rezultatet konkrete në luftën kundër korrupsionit, veçanërisht në nivelet e larta, do të përcaktojnë ritmin e përgjithshëm të procesit.
Raporti vlerëson vijimin e reformës në drejtësi dhe nënvizon nevojën për ruajtjen e integritetit, pavarësisë dhe llogaridhënies së sistemit gjyqësor, duke përfshirë në mënyrë të drejtpërdrejtë SPAK dhe gjykatat e posaçme. Sipas BE-së, këto struktura duhet të mbrohen nga çdo ndërhyrje politike apo institucionale, pasi funksionimi i tyre i pandikuar përbën provën reale të vullnetit për të çrrënjosur korrupsionin dhe krimin e organizuar.
Mesazhi i Brukselit është i qartë: reformat ligjore nuk mjaftojnë më. Progresi matet me veprime dhe vendime konkrete. Në këtë kuadër, SPAK shihet si testi më i drejtpërdrejtë i angazhimit të Shqipërisë për sundimin e ligjit dhe si një faktor përcaktues për hapjen dhe mbylljen e kapitujve negociues.
Më poshtë raporti i plotë për Shqipërinë:
1. Këshilli mirëpret progresin e konsiderueshëm të arritur nga Shqipëria, i cili ka çuar në hapjen e të gjitha grupeve negociuese. Këshilli mirëpret planin ambicioz të qeverisë për mbylljen me sukses të negociatave të pranimit dhe inkurajon të gjitha forcat politike dhe palët e interesuara të shtojnë përpjekjet e tyre dhe të punojnë së bashku për të siguruar përparim të mëtejshëm.
2. Këshilli kujton rolin thelbësor të parlamentit të Shqipërisë në debatin dhe miratimin e reformave që lidhen me BE-në dhe sigurimin që ato të bazohen në një proces gjithëpërfshirës, konstruktiv dhe transparent.
3. Këshilli nënvizon se progresi në grupin e Themeloreve do të përcaktojë ritmin e përgjithshëm të negociatave. Këshilli inkurajon Shqipërinë të intensifikojë reformën mbi Themeloret, në veçanti për të përfunduar përmbushjen e standardeve të përkohshme në kapitujt 23 dhe 24 të sundimit të ligjit, të cilat do t’i lejonin Shqipërisë të fillonte mbylljen provizore të kapitujve negociues. Shqipëria gjithashtu duhet të shtojë punën për përmbushjen e standardeve mbyllëse në të gjithë kapitujt negociues.
4. Këshilli vëren pozitivisht zbatimin e vazhdueshëm të reformës në drejtësi nga Shqipëria dhe nënvizon nevojën për të ruajtur integritetin dhe llogaridhënien e gjyqësorit, pavarësinë e tij dhe forcimin e qëndrueshmërisë së sistemit të drejtësisë, përfshirë SPAK.
5. Këshilli mirëpret progresin e bërë në forcimin e të drejtave themelore, por thekson nevojën për më shumë përpjekje në lirinë e medias, pluralizmin, pavarësinë e saj dhe krijimin e një mjedisi të sigurt për gazetarët.
6. Këshilli vëren se zgjedhjet parlamentare të 11 majit 2025 ishin konkurruese, pavarësisht mangësive, dhe bën thirrje për reformë zgjedhore gjithëpërfshirëse në përputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR dhe Komisionit të Venecias.
7. Këshilli njeh progresin në migracion dhe menaxhimin e kufijve, duke kërkuar përmirësime të mëtejshme në azil dhe harmonizim të plotë me politikën e vizave të BE-së.
8. Këshilli mirëpret nivelin e mirë të përgatitjes së Shqipërisë për një ekonomi tregu funksionale dhe inkurajon përshpejtimin e reformave strukturore.
9. Këshilli mbështet integrimin gradual të Shqipërisë në tregun e brendshëm të BE-së dhe vlerëson zbatimin e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
10. Këshilli vlerëson angazhimin e Shqipërisë në bashkëpunimin rajonal dhe marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë.
11. Këshilli përgëzon Shqipërinë për përputhshmërinë e plotë me Politikën e Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së dhe angazhimin në misionet e saj.
