Në një dhomë të vogël në Tiranë, Pashko Gjeçi e ngrysi pjesën më të madhe të jetës, i harruar nga shoqëria dhe nga ata që dikur i quanin miq. Ishte i vetmi Eqerem Çabej që sfidoi harresën, duke qëndruar pranë tij kur të tjerët u larguan pas arrestimit dhe dënimit të padrejtë nga regjimi komunist.
Sot, në përvjetorin e 15-të të ndarjes nga jeta (7 shtator 1918 – 21 janar 2010), kujtojmë këtë përkthyes të përjetshëm të letërsisë botërore, një personalitet që nuk u përkul përballë padrejtësive, por gdhendi emrin e tij në historinë e kulturës shqiptare me punën dhe përkushtimin e tij të palodhur.
Gjatë viteve të regjimit, ndërsa punonte si mësues letërsie në Durrës, Gjeçi u arrestua me akuza të sajuara për përmbysjen e pushtetit. Pas një gjyqi farsë, u dënua me pesë vjet burg, të cilat i vuajti në burgun e Durrësit dhe kampin famëkeq të Maliqit. Pas lirimit, edhe pse i mohuan punën si mësues, ai nuk hoqi dorë nga pasioni për fjalën e shkruar. Kryevepra që lindi nga vuajtja Në kushte të vështira, me sakrifica të jashtëzakonshme, Gjeçi filloi përkthimin e “Komedisë Hyjnore” të Dante Aligerit. Ai punonte çdo mëngjes, duke hedhur vetëm katër vargje në letër — një përpjekje që shpesh kërkonte ditë të tëra për një varg të vetëm. Përfundimi i përkthimit të kësaj kryevepre ishte një akt që sfidonte kohën dhe pushtetin. Me mbështetjen e Llazar Siliqit, ai kërkoi ndihmë për t’u transferuar në Tiranë dhe për t’iu qasur Bibliotekës Kombëtare. Përkthimi u botua nga Shtëpia Botuese “Naim Frashëri” dhe u mirëprit nga lexuesit, edhe pse kritika zyrtare heshti për një ish-të dënuar politik. Një trashëgimi e përjetshme Përkthimi i Gjeçit i “Komedisë Hyjnore” është një monument i përkthimit shqiptar. Ai gjithashtu solli në shqip kryevepra si “Faustin” e Gëtes dhe “Odisenë” e Homerit, duke i dhuruar kulturës sonë një pasuri të pashoqe letrare. Në vitin 2004, Presidenti italian e nderoi me Urdhrin e Yllit të Solidaritetit Italian, ndërsa në 2008 ai mori Çmimin Kombëtar të Përkthimit “Fan Noli”. Pashko Gjeçi mbetet një shembull i lartë i sakrificës për kulturën dhe letërsinë shqipe. Sot kujtojmë jetën dhe veprën e tij, një dëshmi e gjallë e fuqisë së mendjes dhe përkushtimit për artin e fjalës.
"?ë ??? ?ë ????????ë ?ë ?ë??? ???? ? ????? ?ë ??ë ???? ????? ???ë???ë, ?? ????? ?????? ??ë ????ën ? ?ë????ë.
?? ????? ?? ???? ?? ???? ?ë?????ë, ?? ? ???? ????, ? ????ë?, ???? ????, ?? ?? ?????? ?ë ???? ????ë ?ër?ë??!" (vargjet nga "Komedia hyjnore".
"?ë ??????? ??? ?? ???????? ?? ????????? / ?? ? ??? ??? ????? ?????? ?'??në ?ë ???ë. / ????? ????? ?ë? ???ë, ????ë ??? ????????, / ?? ??ë? ? ???????? ???????; / ??? ????ë ??????? ??????? ??? ??????? / ? ????? ??? ? ?????ë ??ër ???? ????????????."
( vargjet ?????)
(Foto: Portali Shkodra.net, teksti bazuar në intervistën dhënë Dashnor Kaloçit, 2004).
Materiali: Autoriteti i Dosjeve
