Një ishull i vogël me vetëm rreth 3 mijë banorë, shtatë kilometra larg brigjeve perëndimore të Sicilisë, mund të jetë destinacioni i ardhshëm i madh turistik i Mesdheut. Arsyeja quhet Christopher Nolan.
Favignana, ishulli më i madh i arkipelagut Egadi, u shndërrua në Itakën e Homerit për filmin The Odyssey të regjisorit britanik. Pas suksesit të jashtëzakonshëm të filmit, autoritetet dhe bizneset lokale po përgatiten për atë që tashmë në Itali po quhet “efekti Nolan”.
Filmi, me Matt Damon në rolin e Odiseut dhe një kast ku bëjnë pjesë Zendaya, Tom Holland, Anne Hathaway, Robert Pattinson, Lupita Nyong’o dhe Charlize Theron, pati debutimin më të madh të karrierës së Nolanit, duke arkëtuar mbi 264 milionë dollarë në fundjavën e parë.
Në Favignana u xhiruan disa nga skenat kryesore. Castello di Santa Caterina, fortesa që dominon ishullin nga maja e kodrës më të lartë, në film shndërrohet në pallatin e Odiseut. Edhe Cala Rossa, Cala Azzurra dhe zona të tjera karakteristike të ishullit u përdorën gjatë prodhimit.
Por Nolan nuk solli në Favignana vetëm Hollywood-in.
Produksioni qëndroi në ishull për disa muaj mes fundit të vitit 2024 dhe pranverës së 2025-s dhe angazhoi rreth 500 banorë si figurantë dhe punonjës. Kryebashkiaku Giuseppe Pagoto vlerëson se vetëm gjatë xhirimeve në ekonominë lokale u hodhën 1 deri në 2 milionë euro.
Banorët kanë edhe kujtime më të pazakonta nga ato muaj. Kreu i shoqatës lokale të hotelierëve tregoi për Reuters se Christopher Nolan shëtiste me biçikletë nëpër qytet dhe përshëndeste banorët, ndërsa Zendaya mund të shihej e ulur në shesh duke lexuar një libër.
Nga set kinematografik në atraksion të përhershëm
Favignana tani dëshiron që lidhja me filmin të mos përfundojë me titrat e fundit.
Autoritetet lokale, me mbështetjen e Departamentit të Kulturës të Sicilisë dhe Universal Pictures, po përgatisin një ekspozitë të përhershme kushtuar “The Odyssey”, e cila mund të hapet që në tetor në ish-fabrikën Florio të përpunimit të tonit, ndërtesë që gjatë xhirimeve shërbeu si selia e produksionit.
Vizitorët pritet të mund të shohin kostume, pajisje dhe materiale të përdorura gjatë realizimit të filmit dhe të zbulojnë prapaskenat e produksionit.
Synimi është i qartë: Favignana të kthehet në një destinacion të turizmit kinematografik, ashtu si vende të tjera janë transformuar pas shfaqjes në filma apo seriale të famshme.
Sipas Organizatës Botërore të Turizmit të OKB-së, destinacionet që shfaqen në filma të suksesshëm mund të regjistrojnë rritje të vizitorëve me 25 deri në 40 për qind.
Investitorët kanë filluar të trokasin
“Efekti Nolan” duket se ka filluar tashmë.
Sipas kryebashkiakut, investitorë nga Amerika e Veriut, Lindja e Mesme dhe India kanë kontaktuar autoritetet lokale për mundësi investimi në turizmin luksoz përpara sezonit 2027. Një ish-kompleks turistik i braktisur pritet të transformohet në resort me pesë yje, ndërsa ndërtesa historike Palazzotto Florio po kthehet në një strukturë luksoze mikpritjeje që parashikohet të hapet në qershor 2027.
Por suksesi sjell edhe frikë.
Favignana ka vetëm rreth 3 mijë banorë, ndërsa gjatë ditëve të verës numri i njerëzve në ishull mund të arrijë 40–50 mijë. Autoritetet druhen se fama e filmit mund ta shtyjë ishullin drejt të njëjtit mbipopullim turistik që po përjetojnë Venecia, Firence dhe destinacione të tjera italiane.
Për këtë arsye po shqyrtohen kufizime për automjetet dhe masa të tjera për kontrollimin e fluksit të turistëve. Synimi nuk është thjesht të vijnë më shumë njerëz, por që vizitorët të qëndrojnë më gjatë dhe turizmi të shpërndahet përtej kulmit të sezonit veror.
Nga një ishull relativisht i qetë sicilian në Itakën e Christopher Nolanit, Favignana tani gjendet përballë një paradoksi: filmi që mund t’i sjellë famë botërore mund të jetë njëkohësisht edhe prova më e madhe për ruajtjen e asaj që e bëri Nolanin ta zgjidhte në radhë të parë.
