Kontratat miliardëshe të epokës Orbán dhe lidhjet e ngushta me shtetin hungarez vihen nën lupë
Qeveria e re hungareze e kryeministrit Péter Magyar ka urdhëruar një hetim të thelluar dhe gjithëpërfshirës mbi të gjitha marrëdhëniet e Grupit 4iG me shtetin hungarez. Vendimi nr. 1262/2026 (i datës 14 gusht 2026), i botuar në Fletoren Zyrtare hungareze (Magyar Közlöny), kërkon shqyrtimin e plotë të lidhjeve pronësore, financiare, ekonomike dhe kontraktuale midis shtetit dhe 4iG Nyrt., si dhe të gjitha shoqërive që janë në pronësi të drejtpërdrejtë ose indirekte të këtij grupi.
Katër ministrat kryesorë janë ngarkuar të raportojnë publikisht pas përfundimit të hetimeve:
• István Kapitány (Ministri i Ekonomisë dhe Energjisë)
• Romulusz Ruszin-Szendi (Ministri i Mbrojtjes)
• András Kármán (Ministri i Financave)
• Zoltán Tanács (Ministri i Shkencës dhe Teknologjisë)
Vendimi thekson se deri në përfundimin e hetimeve dhe informimin publik, nuk duhet të nxirren konkluzione. Në praktikë, kjo do të thotë se qeveria e re nuk e konsideron më automatikisht të vlefshme trashëgiminë e kontratave të mëdha të lidhura në vitet e fundit të qeverisë Orbán.
Rritja e jashtëzakonshme e 4iG me ndihmën e shtetit
4iG, e lidhur ngushtë me biznesmenin Gellért Jászai (i konsideruar prej vitesh si një nga biznesmenët më të afërt me Viktor Orbánin), u rrit me shpejtësi të jashtëzakonshme gjatë dekadës së fundit. Nga një kompani relative e vogël IT, ajo u shndërrua në një nga grupet më të mëdha hungareze, me prani të fortë në telekomunikacion, mbrojtje, teknologji hapësinore dhe infrastrukturë.
Rritja u ushqye nga:
• Kontrata të mëdha publike dhe kuadër-marrëveshje me institucione shtetërore;
• Financime dhe investime nga fonde të lidhura me shtetin;
• Pjesëmarrje e shtetit hungarez si aksioner (aktualisht rreth 37.9% në holdingun e telekomunikacionit të grupit përmes Corvinus Nemzetközi Befektetési Zrt.).
Një nga rastet më të debatuara është kuadër-kontrata prej 1.311 miliardë forintësh (rreth 3.3–3.7 miliardë euro, sipas kursit) e lidhur në mars 2026 – vetëm pak javë para zgjedhjeve – midis Ministrisë së Mbrojtjes dhe filialit të 4iG për teknologji hapësinore dhe mbrojtje. Kontrata, e cila zgjat deri në fund të vitit 2035, ka qenë objekt i kritikave të forta nga qeveria e re. Vetë kryeministri Magyar ka deklaruar publikisht se një faturë paraprake prej rreth 30 miliardë forintësh nuk do të paguhet, duke e cilësuar kontratën si “jo ekzistuese” për qeverinë e tij.
Lidhja e drejtpërdrejtë me Shqipërinë: One Albania
Për Shqipërinë, ky hetim ka rëndësi të veçantë. Në vitin 2022, 4iG bleu pothuajse të gjithë pjesën e tregut të telekomunikacionit në vend:
• Blëri rreth 80% të ALBtelecom;
• Blëri 99.899% të ONE Telecommunications.
Këto dy kompani u shkrinë dhe u riorganizuan në One Albania, një nga dy operatorët e duopolit celular në vend (bashkë me Vodafone Albania). 4iG është investitori i huaj më i rëndësishëm në sektorin e telekomunikacionit shqiptar. Në vitet e fundit, grupi ka vazhduar investimet, përfshirë partneritetin me Ericsson për rrjetin 5G dhe angazhimin për projekte infrastrukturore si kabllot nënujore.
Shteti hungarez, përmes pjesëmarrjes së tij në strukturën e 4iG, ka një interes indirekt edhe në këtë operacion shqiptar.
Çfarë pritet tani?
Hetimi hungarez nuk është një “gjueti shtrigash” formale, por një rishikim i plotë i një modeli biznesi që u ndërtua me mbështetje të fortë shtetërore. Qeveria Magyar ka sinjalizuar qartë se do të shqyrtojë nëse këto kontrata dhe lidhje kanë shërbyer interesin publik apo kanë favorizuar rrethe të caktuara biznesi.
Për Shqipërinë, pyetjet që ngrihen janë praktike:
• A do të ketë ndonjë ndikim në strategjinë e investimeve të One Albania?
• Si do të evoluojë qeverisja e kompanisë nëse struktura e pronësisë së 4iG ndryshon ose nëse shteti hungarez redukton ekspozimin?
• A do të ketë më shumë transparencë mbi marrëdhëniet e operatorit me autoritetet shqiptare?
Deri më tani, One Albania ka vazhduar operacionet normale dhe investimet. Por hetimi i nisur në Budapest e vendos grupin nën vëzhgim të fortë publik dhe politik. Rezultatet e para të raportimeve të katër ministrave hungarezë priten të hedhin dritë mbi shkallën e vërtetë të ndërthurjes midis shtetit dhe 4iG – dhe indirekt, edhe mbi një nga lojtarët kryesorë të tregut shqiptar të telekomunikacionit.
Hetimi sapo ka nisur. Transparenca që do të rezultojë prej tij do të tregojë se sa thellë ishin rrënjët e këtij modeli dhe sa gati është qeveria e re hungareze t’i shkullë ato.
