With the end of the effect of the increase in salaries in the public administration, the maturation of construction and the fading of Albania's "magic" among foreigners, dilemmas increase as to which sectors will be the ones that will boost the economy in 2026. Manufacturing businesses remain pessimistic, as they will have to cope with the increase in the minimum wage and other costs, weak external demand and mandatory investments to achieve EU standards. Construction is in a vicious circle, between the increase in prices from new references and the decline in demand. International institutions warn of the necessity of a sustainable economic model and policies for the recovery of the brain. Climate change is becoming another unpredictable factor, with negative effects. The speed with which the economy and businesses will adapt to EU standards, along with the ability to benefit from the Growth Plan, will have a significant impact on the performance of Gross Domestic Product in the future.
"The sole function of economic forecasts is to make astrology look more respectable," said the renowned American economist John Kenneth Galbraith.
Albania entered a relatively favorable economic moment in recent years, driven by a strong tourism boom that fueled rapid growth, foreign exchange inflows, and high expectations from many market actors.
This impulse, instead of being used to build a broader chain of economic development, was largely consumed without creating strong foundations for domestic production, agro-industry, and productivity growth, as exports are increasingly suffering the expected loss of the advantage of the cheap labor force.
A large portion of free capital was directed towards construction and real estate projects, especially towers and urban developments with quick returns, while investments in higher value-added sectors remained limited.
At the same time, recent developments are highlighting cases of inefficient spending and misuse of public funds, undermining the confidence of businesses and individuals, who still face infrastructure problems that should have been resolved in time, such as water shortages, traffic, or the slow pace of the state's response to the needs for business development.
In this climate, 2026 has entered not as a year of optimistic expectations, but as a period that is expected with skepticism, if the Albanian economy fails to move from growth driven by random cycles to a more sustainable development model.
Population decline and unstoppable emigration have become a real threat in recent years that does not seem to be able to begin to resolve in this pessimistic environment.
Beyond the optimistic figures for a growth of around 3.5% in 2026, at levels similar to 2025, international institutions also warn of the necessity of sustainable development.
"Economic growth remains concentrated in a few low-value sectors, making the economy vulnerable to shocks, while agriculture and industrial sectors have been weakening."
More specifically, population shrinkage and emigration are leading to a tightening of the labor supply, with the working-age population projected to shrink by about 22% between 2024 and 2050, making it necessary to implement reforms aimed at increasing labor market participation and skills, so that economic growth is more resilient to shocks and with benefits distributed throughout the economy,” says Massimiliano Paolucci, World Bank Group Country Manager for Albania.
"Without decisive reforms to build a dynamic, productive, and skills-based economy, the country risks facing continued emigration as talented workers seek better opportunities elsewhere in Europe," says Anke Weber, IMF mission chief.
She adds that "emigration, which is likely to accelerate with EU membership, risks further deepening shortages in the labor market."
A recent survey shows that one in ten Albanians plans to emigrate in the next 12 months, while one in five may do so over the next decade.
"Labor market constraints are a real threat to long-term sustainable development. Continued emigration and skills shortages can limit productivity and long-term growth potential," says Alessandro De Concini, representative of the European Investment Bank (EIB) in Albania, which recently opened a representative office in Tirana.
The European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) expects moderate economic growth to continue in the short term, although risks remain present.
GDP growth is expected to reach 3.5% in 2026, with downside pressures coming from weak demand in the Eurozone and deteriorating external competitiveness, as a result of rising wages and the strengthening of the Lek.
"In the short term, tourism, construction and private consumption are expected to remain the main drivers of growth. However, continued reliance on these sectors increases the economy's exposure to external shocks."
"If this pattern continues, Albania risks facing higher economic fragility and a lack of diversification of growth sources," says Ekaterina Solovova, EBRD Resident Representative in Albania.
Ashtu siç treguan ditt e fundit, ndryshimet klimaterike po bëhen një tjetër faktor i paparshikueshëm, me efekte negative në ekonomi, të cilave nuk po u kushtohet vëmendja e duhur, pavarësisht paralajmërimeve se Shqipëria është një nga vendet më të prekura, sidomos për përmbytjet. Vetëm së fundmi, Shqipëria ka hartuar një plan për përshtatjen ndaj ndryshimeve klimatike për periudhën 2026–2030, me një kosto prej rreth 9.8 miliardë dollarësh, nga të cilat buxheti i shtetit mbulon vetëm rreth 7% dhe pjesa tjetër parashikohet të sigurohet me obligacione të gjelbra. “Rreziku klimatik është i madh: vlerësohet se përmbytjet, zjarret dhe rrëshqitjet e tokës mund të kushtojnë deri në 7% të PBB-së deri në mesin e shekullit”, thotë Alessandro De Concini, përfaqësues i BEI-t në Shqipëri
Nga do të vijë rritja në vitin 2026
Në 2024-n dhe në 9-mujorin 2025, shteti ka qenë realisht shpëtimtari i ekonomisë. Politika për rritjen e pagave në administratën publike ka qenë faktori kryesor që ka nxitur Prodhimin e Brendshëm Bruto, ndërsa ekonomia reale ka qenë praktikisht në stanjacion.
Nga rreth 3.6% që është rritja mesatare për 9-mujorin, “Administrimi publik, shëndetësia, arsimi” kanë ndikuar në 52% të kësaj ecurie dhe 27% erdhi nga taksat neto (pesha që ka shteti në PBB përmes taksimit të konsumit dhe prodhimit), sipas të dhënave të INSTAT.
Sektorët e ekonomisë reale kontribuuan së bashku me vetëm 21%, niveli më i ulët në historinë e tranzicionit, përveç viteve të krizave të piramidave në 1997-n dhe pandemisë në 2020-n.
Për krahasim, në vitin 2023 sipërmarrja private kontribuoi në 96% të rritjes dhe në 2024, me 49%.
Nga 3.6% që u rrit ekonomia për 9-mujorin, sektorët realë (përjashtuar administratën publike dhe taksat neto) u zgjeruan minimalisht me 0.8%.
Ndërtimi dhe turizmi, dy sektorët që kishin mbajtur gjallë ekonominë vitet e fundit në 2025-n shënuan rritje minimale, ndërsa bujqësia e industria janë në vitin e tretë të recesionit.
Të gjithë aktorët e tregut, të intervistuar nga “Monitor”, nuk presin ndonjë zhvillim domethënës në vitin 2026.
Ndërtimi duket se po arrin maturimin, turizmi parashikohet në të njëjtat nivele, konsumi i brendshëm mbetet i dobët nga emigracioni e rritja e shpejtë e çmimeve, ndërsa rritja e kostove po penalizon si industrinë ashtu dhe bujqësinë.
Në vitin 2026, pritet të përfundojë dhe efekti në ekonomi i rritjes së shpejtë të pagave në administratën publike. Paga mesatare në administratën publike për 9-mujorin 2025 arriti në 99 mijë lekë, me një rritje prej gati 12% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë.
“Një zhvillim i tillë ka karakter të përkohshëm, pasi lidhet me korrigjimin e fundit të niveleve të pagave në sektorin publik dhe pritet që ndikimi i tij të zbehet me kalimin e kohës”, thotë znj. Solovova e BERZH.
Ndaj në vitin 2026, fati i ekonomisë do të kthehet sërish në dorë të sektorëve realë. Po si pritet ecuria e tyre?!
“Tregtia, transporti, aktivitetet e akomodimit dhe shërbimit ushqimor” dhe zbehja e shkëlqimit të turizmit
“Tregtia, transporti, aktivitetet e akomodimit dhe shërbimit ushqimor” është tashmë sektori më i madh në ekonomi në 2024, me gati 19% të Prodhimit të Brendshëm bruto (PBB) duke ia kaluar dy vitet e fundit bujqësisë, që deri tani dominonte në strukturën ekonomike.
Turizmi dhe rritja e pagave kanë dhënë ndikim pozitiv në këtë sektor vitet e fundit, duke neutralizuar disi efektin negativ që ka pasur në konsum tkurrja e popullsisë, si rrjedhojë e emigracionit të lartë.
Ndryshe nga vitet e mëparshme, në 9-mujorin 2025, ritmet e rritjes së këtij sektori u ngadalësuan ndjeshëm, me një zgjerim prej vetëm 2.7%, përkundrejt 6.1% në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Operatorët turistikë ankohen që turistët përgjithësisht shpenzojnë pak dhe kjo është normale, pasi Shqipëria u marketua si një vend i lirë dhe ata që vijnë nuk priren të kenë buxhete të larta.
Edhe rritja e vazhdueshme e çmimeve po ndikon në zgjedhjet e konsumatorëve dhe aftësinë blerëse, krahas presionit të emigracionit.
Hyrja e operatorëve me kosto të ulët ka shtuar udhëtimet jashtë vendit, sidomos në fundjava e ditët e zgjatura të pushimit, duke bërë që një pjesë e popullsisë me aftësi paguese të shpenzojë më shumë jashtë vendit e të ulë konsumin e brendshëm.
Shkëlqimi i turizmit, që e ktheu vendin në një destinacion të preferuar vitet e fundit, duket se po zbehet. Krahas rritjes së çmimeve, sidomos në Jug të vendit, duke zhbërë një avantazh të madh konkurrues, turistët e organizuar po shfaqin pakënaqësi për infrastrukturën.
Hyrjet e të huajve për 11-mujorin 2025 u rritën me 6.6%, larg zgjerimit dyshifror që u pa vitet e mëparshme.
Agjencitë e huaja kanë pohuar se vlerësimet e klientëve në sezonin e shkuar nuk kanë qenë aq pozitive. Për turistët është e papranueshme që vendi ka ende probleme elementare si mungesa e ujit në Golem, ndërprerjet e energjisë në disa zona, ndotja dhe djegia e mbetjeve në pikun e sezonit në Vlorë, apo dhe trafiku, ku duhen orë për distanca të shkurtra.
Ankesa të tjera lidhen me cilësinë e shërbimit në raport me çmimin, apo zhurmat e kantieret e hapura, që janë në kontrast me një vend që marketohet në rrjete sociale si “Maldivet e Europës”. Operatorët presin një rritje të moderuar që ndjek trendin e kontratave me garanci të turizmit të organizuar.
Zbehja e “shkëlqimit të turizmit”
Agjencitë e huaja kanë pohuar se vlerësimet e klientëve në sezonin e shkuar nuk kanë qenë aq pozitive. Për turistët është e papranueshme që vendi ka ende probleme elementare si mungesa e ujit në Golem, ndërprerjet e energjisë në disa zona, ndotja dhe djegia e mbetjeve në pikun e sezonit në Vlorë, apo dhe trafiku, ku duhen orë për distanca të shkurtra. Ankesa të tjera lidhen me cilësinë e shërbimit në raport me çmimin, apo zhurmat e kantieret e hapura, që janë në kontrast me një vend që marketohet në rrjete sociale si “Maldivet e Europës”.
Te turizmi i ka sytë jo vetëm industria e akomodimit e shërbimit ushqimor, por edhe operatorët e tjerë të pakicës.
Julian Mane, Zv.president i Grupit BALFIN për Tregtinë me Pakicë, kompanisë më të madhe në vend për retail, pohon se në Shqipëri, turizmi vazhdon të jetë një nga motorët kryesorë: rritja e flukseve turistike krijon volum më të lartë shitjesh jo vetëm për kategoritë tipike të konsumit ditor, por edhe për veshje (fashion), suvenire, elektronikë të lehtë dhe shërbime të lidhura me argëtimin.
Konsumatori i brendshëm është bërë më i kujdesshëm dhe i orientuar drejt raportit çmim – cilësi. Ai mbetet baza e konsumit, teksa turistët që rrinë mesatarisht dy apo tre net dhe shpesh janë dorështrënguar, nuk arrijnë ta kompensojnë ikjen e popullsisë dhe reduktimet e blerjeve të vendasve.
Pavarësisht rënies, bujqësia vijon të mbetet një sektor i rëndësishëm në ekonomi, me 15.2% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB) duke zënë vendin e dytë pas “Tregtia, transporti, aktivitetet e akomodimit dhe shërbimit ushqimor”.
Prej disa vitesh, ky sektor ka hyrë në territor negativ dhe i tillë pritet edhe në vitin 2026. Ikja e fuqisë punëtore, shtimi i kostove, rënia e Euros u janë shtuar problemeve strukturore dhe mungesës së ekonomisë së shkallës, që e shoqëronin prej dekadash. Për 9-mujorin 2025, aktiviteti i “Bujqësi, pyje dhe peshkim” ra me gati 2%.
Në vitin 2026, bujqësia shqiptare pritet të vijojë të përballet me vështirësi, duke reflektuar prirjen rënëse të vërejtur gjatë pesë viteve të fundit.
Sipas ekspertit të sektorit, Nevion Telha, prodhimi po bëhet gjithnjë e më i ndjeshëm ndaj goditjeve klimatike, me humbje të përsëritura të shkaktuara nga ngricat, përmbytjet dhe paqëndrueshmëria e kushteve të motit, ndërkohë që mungesa e fuqisë punëtore po kufizon zgjerimin efektiv të sipërfaqeve të kultivuara.
Për pasojë, prodhimi në nivel kombëtar pritet të mbetet i dobët, pavarësisht përmirësimeve të izoluara që mund të shfaqen në disa kultura specifike.
Në anën tjetër, eksportet bujqësore parashikohen të jenë pozitive edhe gjatë vitit 2026, por kryesisht falë rritjes së sasisë së produkteve të shitura dhe jo si rezultat i çmimeve më të larta.
Eksportuesi Ruzhdi Koni vë në dukje se zgjerimi i eksporteve lidhet me profesionalizimin e mëtejshëm të segmentit eksportues dhe forcimin e lidhjeve me tregjet europiane, edhe në një kontekst ku çmimet ndërkombëtare kanë rënë ndjeshëm krahasuar me periudhën pas pandemisë.
Sipas tij, eksportet gjatë vitit 2026 do të mbështeten kryesisht te ferma më të mëdha dhe të specializuara, si dhe te kontrata më të strukturuara, ndërsa marzhet e fitimit pritet të mbeten të kufizuara.
Ndërtimi po hyn në një rreth vicioz
Ndërtimi është sektori i tretë më i rëndësishëm, duke kontribuar në rreth 12% të ekonomisë në vitin 2024. Ai filloi një cikël të ri rritjeje pas vitit 2018, i nxitur fillimisht nga bumi i ndërtimeve në kryeqytet dhe më pas nga orientimi i investimeve në bregdet, i tërhequr nga turizmi.
Por ritmet e tij po ngadalësohen së fundmi. Për 9-mujorin 2025, ky sektor u rrit me 3.1%, nga 6.4% në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Tashmë sektori ka hyrë në një rreth vicioz. Për herë të parë, agjencitë e pasurive të paluajtshme pranojnë se oferta po e tejkalon kërkesën në kryeqytet, ndërsa bregdeti mbetet ende i leverdishëm, pasi është më i lirë se rajoni.
Në kahun tjetër, ndërtuesit thonë se rritja e çmimeve do të vazhdojë si rrjedhojë e referencave më të larta në rrethe, që hyjnë në fuqi nga janari i këtij viti.
Sipas Erjon Harizit, kryetar i Bordit Drejtues të Shoqatës së Ndërtuesve të Shqipërisë (SHNSH), rritja e çmimeve të referencës pritet të përkthehet automatikisht në kosto më të larta për ndërtuesit, përmes shtimit të detyrimit për taksën e ndikimit në infrastrukturë.
Ai thekson se rritja e referencave shton në të njëjtën përqindje edhe barrën fiskale për ndërtimin, duke e bërë shtrenjtimin e kostos proporcional me çmimet.
Këto kosto shtesë, sipas tij, do të reflektohen te çmimet e shitjes së apartamenteve, veçanërisht në zonat bregdetare dhe në Bashkinë e Kamzës.
Një faktor tjetër presioni mbetet edhe rritja e kostos së fuqisë punëtore, ndërsa çmimet e materialeve të ndërtimit, deri tani, paraqiten relativisht të qëndrueshme dhe pa ndikim të fortë në çmimet finale.
Nga ana tjetër, tregu i pasurive të paluajtshme po përballet me rrezikun e krijimit të stoqeve të pashitura. Administratori i “Century 21 Albania”, Jonian Antoni, vëren se Tirana është kthyer në një treg shumë kompleks, me një gamë të gjerë ofertash që shtrihet nga prona elitare në qendër deri te zhvillimet periferike dhe suburbane.
Sipas tij, oferta dhe kërkesa kanë qenë të larta në të gjitha segmentet, ndonëse kërkesa aktuale është rreth 20% më e ulët krahasuar me dy vite më parë, por ende rreth 30% më e lartë se para pandemisë.
Në mungesë të të dhënave zyrtare mbi numrin real të njësive në shitje dhe transaksioneve, tregu mbetet i vështirë për t’u lexuar.
Antoni thekson se çmimet kanë qëndruar relativisht të pandryshuara nga fundi i vitit 2024 deri në fund të 2025, por paralajmëron se, nëse oferta nuk menaxhohet me kujdes gjatë vitit 2026, krijimi i stoqeve mund të sjellë probleme financiare për ndërtuesit dhe investitorët, duke e bërë të domosdoshëm monitorimin e vazhdueshëm të raportit kërkesë–ofertë.
Sinjalet e rënies së kërkesës në ndërtim
Jonian Antoni i “Century 21” thekson se çmimet kanë qëndruar relativisht të pandryshuara nga fundi i vitit 2024 deri në fund të 2025, por paralajmëron se, nëse oferta nuk menaxhohet me kujdes gjatë vitit 2026, krijimi i stoqeve mund të sjellë probleme financiare për ndërtuesit dhe investitorët, duke e bërë të domosdoshëm monitorimin e vazhdueshëm të raportit kërkesë–ofertë.
FMN dhe Banka e Shqipërisë kanë shprehur vazhdimisht shqetësimin për rritjen e ekspozimit të sistemit bankar ndaj sektorit të pasurive të paluajtshme.
Statistikat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se kredia për pasuri të paluajtshme dhe blerje banesash ka arritur në 50% të totalit të stokut të huasë në tetor-nëntor, nga 35% që ishte ky tregues një dekadë më parë, ku kërcimi filloi në gjysmën e dytë të vitit 2023.
Megjithatë, muajt e fundit po shënohen shenja frenimi, në një sinjal se masat e Bankës së Shqipërisë që shtrëngoi rregullat e huamarrjes për banesa po japin efekt.
“Zgjerimi i shpejtë i kreditimit, sidomos në sektorin e pasurive të paluajtshme, përbën një burim rreziku, pasi një pjesë e konsiderueshme e kredive të reja hipotekore për familjet dhe e huave për pasuri të paluajtshme tregtare (CRE) karakterizohen nga raporte të larta kredi-vlerë (LTV – ky tregues mat sa e madhe është kredia krahasuar me vlerën e pronës që blihet) dhe shërbim kredie ndaj të ardhurave (sa pjesë e të ardhurave mujore shkon për pagesën e kredisë)”, thotë Anke Weber, shefja e misionit të FMN-së për Shqipërinë.
Industria nuk pritet të ngrejë kokë
Industria është aktiviteti tjetër, krahas bujqësisë, që nuk po ngre kokë katër vitet e fundit. Sektori, që kontribuon në 10.5% të ekonomisë, ka pasur ecurinë më negative në vitin 2025, duke rënë me 3.7% për 9-mujorin.
Pritshmëritë e operatorëve nuk janë pozitive as për vitin 2026. Disa nga prodhuesit e produkteve vendase vlerësojnë se viti 2026 mund të jetë edhe më sfidues për kostot e tyre të prodhimit.
Rritja e pagës minimale nga 40 në 50 mijë lekë dhe shtrenjtimi i përgjithshëm i fuqisë punëtore pritet të ushtrojnë presion të drejtpërdrejtë mbi marzhet e fitimit, veçanërisht për sektorët me intensitet të lartë pune.
Paralelisht, prodhuesit që varen nga importi i lëndëve të para mbeten të ekspozuar ndaj luhatjeve të çmimeve në tregjet ndërkombëtare, duke shtuar pasigurinë për strukturën e kostove gjatë vitit të ardhshëm.
Alban Zusi, drejtues i Qendrës së Eksporteve Shqiptare, thekson se në këtë klimë pasigurie, shumica e prodhuesve të produkteve bujqësore dhe agroushqimore pritet të tregojnë kujdes të shtuar ndaj investimeve për zgjerimin e aktivitetit.
Sipas tij, një sërë faktorësh po ndikojnë në hezitimin e bizneseve për të ndërmarrë investime të reja: forcimi i Lekut dhe rënia e Euros, që vijon të favorizojë importin e produkteve ushqimore me çmime më konkurruese; orientimi i burimeve ekonomike drejt sektorit të turizmit; si edhe mungesa e qartësisë mbi politikat mbështetëse dhe investimet e nevojshme për përmbushjen e standardeve të konkurrueshmërisë në prag të anëtarësimit në Bashkimin Europian.
Prodhuesit vendas përballen me një dilemë strukturore: nga njëra anë, presioni për të investuar në teknologji, certifikime dhe standarde cilësie për tregun europian po rritet; nga ana tjetër, mungesa e sigurisë mbi kthimin e këtyre investimeve dhe mbi mbështetjen institucionale po i bën shumë kompani të shtyjnë vendimmarrjen.
Për këto arsye, z. Zusi vlerëson se gjatë vitit 2026, investimet në sektorin agroushqimor pritet të mbeten në stanjacion, me fokus më shumë te mbijetesa dhe ruajtja e pozicioneve ekzistuese sesa te zgjerimi i kapaciteteve prodhuese.
Eksportet priten të dobëta, ndikim do të ketë ecuria e Euros dhe aktiviteti i paqartë i dy kompanive të mëdha
Eksportet kanë qenë në territor negativ për 4 vjet radhazi. Për 11-mujorin 2025, ato u tkurrën me gati 8%, duke ngadalësuar gjithsesi ritmet e rënies në raport me vitin e mëparshëm (-14%).
Rënia e Euros, shtimi i kostove, kryesisht nga pagat dhe koniunktura e pafavorshme e çmimeve në tregjet ndërkombëtare vijojnë të jenë arsyet kryesore të kësaj tendence.
Për 11-mujorin 2025, vetëm dy grupe ishin në rritje të lehtë, “Ushqime, pije e duhan” dhe “Makineri, pajisje e pjesë këmbimi”, me përkatësisht 5.7 dhe 5.1%. Rënia e “Tekstileve e këpucëve” u ngadalësua në 1%.
Tkurrjen më të fortë e pësuan “Materiale ndërtimi e metale”, me -28%, të ndikuara nga ndërprerja e aktivitetit të përpunuesit të çelikut, Kurum. Edhe “Minerale, lëndë djegëse, energji”, ku një rol kryesor luan prodhuesi i naftës, Bankers Petroleum, ranë me gati 13%.
Ecuria e eksporteve mbetet pesimiste dhe për vitin 2026. Kurum, një nga dy eksportuesit më të mëdhenj në vend, nuk pritet të rifillojë aktivitetin, ndonëse njoftoi se do të investojë 150 milionë euro për prodhim çeliku të gjelbër në Zonën Industriale të Metalurgjikut në Elbasan, në bashkëpunim me Danieli Officine Meccaniche S.p.A.
Burime nga kompania thanë se ky investim pritet të përfundojë në dy vjet.
Bankers Petroleum, eksportuesi tjetër më i madh në vend, sërish mbetet i paqartë, teksa kompania është në konflikt me qeverinë shqiptare për evazion e mospagim taksash dhe nuk dihet si do të vijojë fati i saj, ndonëse për momentin, shoqëria vazhdon eksportin.
“Tekstile e këpucë”, grupi më i madh eksportues në vend, pritet që të kenë ecuri të dobët edhe në vitin 2026. Sektori e ka humbur tashmë avantazhin konkurrues të kostos së lirë të fuqisë punëtore, ndërsa Euro i dha goditjen finale, duke bërë që shumë kontraktorë, që më parë prodhonin në Shqipëri, të zhvendosin prodhimin në Azi dhe Afrikë, në kërkim të kostove të lira.
Edhe pasiguria ekonomike në Europë, rritja e kostove operative dhe tensionet gjeopolitike po ushtrojnë presion mbi shitjet, porositë dhe qëndrueshmërinë e sektorit.
Eksportet e “Ushqime, pije e duhan” pritet të vazhdojnë rritjen në sasi, por me probleme për shkak të shtimit të kostove, të papriturave klimatike dhe rënies së çmimeve në tregjet globale.
Sektori i “Makineri, pajisje, pjesë këmbimi” është optimist, për shkak të rritjes së porosive, por do të vijojë të ndikohet nga rënia e Euros dhe mungesa e fuqisë punëtore.
Ëndrra për në BE nuk është pa kosto
Shqiptarët renditen prej vitesh ndër popujt më pro-europianë në kontinent. Të dhënat e Eurobarometrit tregojnë se mbi 90% e qytetarëve mbështesin anëtarësimin e Shqipërisë në Bashkimin Europian, një nivel rekord në rajon.
Kjo mbështetje buron kryesisht nga pritshmëritë për lëvizje të lirë, mundësi studimi dhe punësimi në vendet e BE-së, por edhe nga shpresa se integrimi do të sjellë presion pozitiv për përmirësimin e qeverisjes, në një kontekst ku besimi ndaj politikës së brendshme ka rënë ndjeshëm.
Edhe institucionet ndërkombëtare e shohin procesin e integrimit si një shans të rëndësishëm ekonomik për vendin. Anke Weber, shefe e misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar për Shqipërinë, vë në dukje se përvojat e zgjerimeve të mëparshme të BE-së janë inkurajuese.
Sipas një studimi të FMN-së, vendet që u bënë anëtare fituan rreth 30% rritje të PBB-së për frymë brenda 15 viteve nga anëtarësimi, falë rritjes së produktivitetit dhe investimeve të huaja.
Për Shqipërinë, një ecuri e ngjashme mund të përgjysmojë hendekun e të ardhurave me Bashkimin Europian gjatë 15 viteve të ardhshme.
Megjithatë, znj. Weber thekson se këto përfitime nuk janë të garantuara dhe varen nga zbatimi i një agjende reformash ambicioze, të përqendruar te produktiviteti dhe konkurrueshmëria.
Në terren, megjithatë, po bëhet gjithnjë e më e qartë se përafrimi me BE-në nuk është një proces pa kosto, sidomos për bizneset prodhuese.
Siç ka evidentuar edhe “Monitor”, për shumë ndërmarrje vendase, veçanërisht në sektorë si fasoneria dhe industria përpunuese, anëtarësimi do të thotë përballje me standarde të reja teknike, mjedisore dhe sociale, që kërkojnë investime të konsiderueshme financiare.
Certifikimet e detyrueshme, auditimet periodike, përmirësimet teknologjike dhe përshtatja me rregullat e tregut europian përbëjnë një barrë të rëndë për kompani që operojnë me marzhe të ulëta fitimi.
Florjan Zekja, nga Shoqata e Fasonit, paralajmëron se për një pjesë të madhe të fabrikave, këto kosto mund të jenë të papërballueshme.
Vetëm një certifikatë standardesh, sipas tij, kushton rreth 20 mijë euro dhe nuk është e vetmja kërkesë që duhet përmbushur.
Për prodhuesit shqiptarë, integrimi në BE nuk përkthehet automatikisht në rritje tregjesh apo fitimesh, por fillimisht në rritje shpenzimesh, në një kohë kur konkurrenca nga vendet e rajonit mbetet e fortë dhe mbështetja publike për tranzicionin është e kufizuar.
Kjo situatë nxjerr në pah një kontrast të fortë mes entuziazmit të lartë shoqëror për Bashkimin Europian dhe përgatitjes reale të ekonomisë për të përballuar standardet e tij.
Ndërsa integrimi shihet gjerësisht si një garanci për zhvillim dhe stabilitet, për shumë biznese shqiptare, ai mbetet një proces i vështirë, që kërkon jo vetëm reforma ligjore, por edhe politika konkrete mbështetëse për të shmangur përjashtimin e prodhuesve vendas nga tregu europian.
Shpejtësia me të cilën ekonomia dhe bizneset do të përshtaten dhe aftësia për të përfituar nga Plani i Rritjes së BE-së do të japë ndikim të ndjeshëm në ecurinë e Prodhimit Brendshëm Bruto në të ardhmen./ Monitor
Integrimi
The speed with which the economy and businesses will adapt and the ability to benefit from the EU Growth Plan will have a significant impact on the performance of Gross Domestic Product in the future.
