Poema epike “Odisea”, e shkruar rreth 2.800 vjet më parë dhe e sjellë së fundmi në ekranin e madh nga regjisori Christopher Nolan, mbetet një nga veprat më të rëndësishme të letërsisë botërore. Edhe pse rrëfen udhëtimin e heroit grek Odise për t’u kthyer në Itakë pas Luftës së Trojës, vepra është shumë më tepër sesa një histori heroizmi.
Në qendër të saj nuk qëndrojnë vetëm betejat dhe sfidat e Odiseut, por edhe gratë që ndikojnë në çdo hap të rrugëtimit të tij. Nimfat, perëndeshat, magjistaret dhe bashkëshortja e tij Penelopa janë ato që, përmes zgjuarsisë, joshjes dhe strategjisë, formësojnë fatin e heroit.
Kur poema nis, Odiseu ndodhet në ishullin e nimfës Kalipso, ku ka kaluar shtatë vite. Edhe pse një luftëtar legjendar, ai shfaqet i pafuqishëm dhe i bllokuar, derisa ndërhyrja e perëndive bën të mundur largimin e tij. Studiues modernë kanë sugjeruar se gjendja e tij mund të lexohet edhe si pasojë e traumave të luftës.
Ndërkohë në Itakë, Penelopa nuk është një figurë pasive. Ajo u reziston për vite me radhë 108 pretendentëve që kërkojnë ta marrin për grua dhe të pushtojnë fronin. Me zgjuarsi, ajo fiton kohë duke endur ditën qefinin për vjehrrin e saj Laertin dhe duke e çthurur natën, një nga episodet më të njohura të poemës.
Një rol vendimtar luan edhe perëndesha Athena, mbrojtësja e Odiseut. Ajo e ndihmon në kthimin drejt Itakës, organizon shpëtimin e tij dhe shpesh maskohet si burrë për të ndikuar në zhvillimin e ngjarjeve, duke treguar se, edhe pse pushteti i përket burrave, janë gratë ato që ndryshojnë rrjedhën e historisë.
Gjatë udhëtimit, Odiseu përballet me figura të famshme mitologjike si Sirenat dhe magjistarja Circe. Sirenat e joshin me këngën e tyre vdekjeprurëse, ndërsa Circe i shndërron shokët e tij në derra me anë të magjisë. Megjithatë, ajo bëhet edhe aleate, duke e ndihmuar të zbresë në Botën e Nëndheshme për të marrë këshillat që do ta udhëheqin drejt shtëpisë.
Sipas studiuesve, përbindëshat dhe gratë joshëse të “Odiseas” mund të interpretohen edhe si simbole të betejave të brendshme të njeriut. Heroi nuk lufton vetëm me rreziqe fizike, por edhe me dobësitë, tundimet dhe konfliktet e veta.
Pikërisht kjo e bën Odiseun një figurë të pazakontë për letërsinë antike. Ai është i zgjuar, dinak, plot të meta dhe shpesh ndryshon identitet apo histori për të mbijetuar. Kjo anë komplekse e ka bërë “Odisean” një vepër që vazhdon të mbetet aktuale edhe pas gati tre mijë vjetësh.
