Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis e ka vendosur çështjen e Qipros dhe marrëdhëniet me Turqinë në qendër të fjalimit të tij në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së në New York, duke deklaruar se ndarja e ishullit mbetet një test për vetë besueshmërinë e Kombeve të Bashkuara.
Duke folur më 24 shtator, Mitsotakis tha se Mesdheu Lindor vazhdon të ketë një “plagë të hapur”, çështjen e pazgjidhur të Qipros. Ai kujtoi se kanë kaluar 52 vjet nga ndërhyrja ushtarake turke në ishull dhe e cilësoi praninë e vazhdueshme turke në veri si shkelje të së drejtës ndërkombëtare.
“Qiproja mbetet një test i besueshmërisë së OKB-së, i aftësisë së saj për të zbatuar rezolutat e veta dhe parimet e Kartës”, deklaroi kryeministri grek.
Mitsotakis shprehu mbështetjen e plotë të Athinës për përpjekjet e Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, për krijimin e kushteve që do të lejonin rifillimin e negociatave për Qipron. Synimi i deklaruar i Greqisë mbetet ribashkimi i ishullit në përputhje me rezolutat e Këshillit të Sigurimit të OKB-së.
Fjalimi përmbante edhe një mesazh të drejtpërdrejtë për Ankaranë. Mitsotakis tha se Greqia dëshiron vazhdimin e dialogut me Turqinë, por vetëm mbi bazën e së drejtës ndërkombëtare dhe marrëdhënieve të fqinjësisë së mirë.
Athina këmbëngul se Konventa e OKB-së për të Drejtën e Detit, UNCLOS, duhet të jetë kuadri për zgjidhjen e mosmarrëveshjes për delimitimin e shelfit kontinental dhe Zonës Ekskluzive Ekonomike. Mitsotakis argumentoi se dialogu nuk mund të shoqërohet me veprime të njëanshme apo kërcënime me luftë për ushtrimin e të drejtave që Greqia i konsideron të garantuara nga e drejta ndërkombëtare.
Mesazhi vjen në një periudhë kur Athina dhe Ankaraja kanë mbajtur të hapura kanalet e komunikimit, por vijojnë të kenë mosmarrëveshje të thella për kufijtë detarë, Qipron dhe një sërë çështjesh në Egje dhe Mesdheun Lindor.
Në fjalimin e tij, kryeministri grek u ndal edhe te lufta në Ukrainë. Ai përsëriti mbështetjen e Greqisë për Ukrainën dhe kërkoi që diplomacia të çojë në një armëpushim dhe në një paqe të qëndrueshme të bazuar në Kartën e OKB-së. Sipas tij, vetë Ukraina duhet të ketë rol vendimtar në përcaktimin e së ardhmes së saj, ndërsa Europa duhet të jetë pjesë e negociatave.
Mitsotakis foli gjithashtu për Lindjen e Mesme, sigurinë detare dhe zhvillimet në Gaza, Liban, Siri, Libi dhe Sudan. Ai paraqiti Greqinë si një pikë lidhëse mes Europës, Mesdheut Lindor dhe Lindjes së Mesme, me rol në sigurinë e lundrimit, energji dhe infrastrukturën rajonale.
Një tjetër pjesë e rëndësishme e fjalimit iu kushtua Inteligjencës Artificiale. Kryeministri grek paralajmëroi për rreziqet që mund të sjellë zhvillimi i pakontrolluar i teknologjisë dhe argumentoi se vetërregullimi vullnetar nga kompanitë nuk është i mjaftueshëm. Ai kërkoi bashkëpunim ndërkombëtar për krijimin e një kuadri më të fortë rregullator.
Megjithatë, mesazhi politik më i drejtpërdrejtë i Mitsotakis nga New Yorku mbeti ai për Qipron dhe Turqinë: Athina kërkon vazhdimin e dialogut me Ankaranë, por e lidh atë me respektimin e së drejtës ndërkombëtare, ndërsa zgjidhjen e çështjes qipriote e paraqet si një provë për aftësinë e OKB-së për të zbatuar vendimet e veta.
