Nga Muriel
Në sallat e diplomacisë flitet për demokraci. Në rrugët e Tiranës, studentët dhe të miturit denoncojnë dhunën e policisë. Brenda dyerve të mbyllura, zyrtarët shqiptarë u shpjegojnë ambasadorëve europianë rëndësinë e lirive civile dhe të drejtës së protestës. Jashtë tyre, pamjet dhe dëshmitë e të rinjve të lënduar ngrenë pyetjen që asnjë fjalim diplomatik nuk mund ta shmangë: çfarë vlere kanë leksionet për të drejtat e njeriut, nëse shteti nuk garanton respektimin e tyre në rrugë?
Ky është kontrasti që kërkon përgjigje. Një Shqipëri që u flet partnerëve europianë me gjuhën e standardeve demokratike dhe një Shqipëri tjetër, ku qytetarët që protestojnë kërkojnë mbrojtje nga institucionet që duhet t’u garantojnë sigurinë.
Prej javësh, VNA ka ngritur alarmin për denoncimet e dhunës policore ndaj protestuesve, veçanërisht studentëve dhe të miturve. Kemi kërkuar transparencë, hetim dhe përgjegjësi. Sepse kur një i ri del të protestojë, shteti ka detyrimin t’i mbrojë jetën, shëndetin dhe dinjitetin, pavarësisht bindjeve të tij politike.
Pamjet e publikuara dhe dëshmitë e protestuesve ngrenë shqetësime serioze: goditje me shkopinj gome, përdorim të gazit lotsjellës, lëndime fizike dhe pretendime për dëmtime të rënda, përfshirë plagosje në sy. Janë ngritur gjithashtu akuza për keqtrajtim gjatë shoqërimeve dhe në ambientet policore.
Çdo pretendim i tillë kërkon verifikim të pavarur. Çdo dëmtim kërkon dokumentim. Çdo përdorim i forcës kërkon një shpjegim ligjor. Dhe kur ka prova për vepra penale, përgjegjësia nuk mund të ndalet vetëm te polici që ka ngritur shkopin.
Kush dha urdhrat? Kush mbikëqyri operacionet? Kush lejoi tejkalimin e forcës, nëse ai ka ndodhur? Dhe kush duhet të mbajë përgjegjësi?
Por shqetësimi shkon përtej policisë.
Ku është prokuroria?
Kur qytetarët denoncojnë dhunë nga punonjësit e shtetit, prokuroria nuk mund të mjaftohet me heshtje publike. Ajo duhet të sqarojë nëse ka regjistruar procedime, çfarë veprimesh hetimore janë kryer dhe nëse janë identifikuar përgjegjësi penale, pa cenuar sekretin hetimor.
Mungesa e informacionit mbi rezultatet e hetimeve nuk provon vetvetiu se prokuroria nuk ka vepruar. Por ajo krijon një problem serioz besimi. Dhe sa më të rënda të jenë akuzat, aq më e madhe është nevoja për transparencë.
Sepse drejtësia nuk matet vetëm me shpejtësinë me të cilën shoqërohet një protestues. Ajo matet edhe me vendosmërinë për të hetuar një punonjës policie, një drejtues operacioni apo cilindo zyrtar që mund të ketë shkelur ligjin.
Një shtet demokratik ka të drejtë dhe detyrë të ruajë rendin publik. Policia duhet të mbrojë qytetarët, përfshirë vetë protestuesit dhe efektivët në detyrë. Por forca duhet të jetë gjithmonë e ligjshme, e domosdoshme dhe proporcionale. Uniforma nuk është imunitet. Urdhri nuk është justifikim për paligjshmërinë.
Dhe këtu qëndron përgjegjësia politike e qeverisë. Kryeministri Edi Rama dhe drejtuesit përgjegjës të institucioneve duhet të japin përgjigje për mënyrën se si menaxhohen protestat dhe për masat që garantojnë respektimin e të drejtave themelore. Përgjegjësia politike për mbikëqyrjen e institucioneve është e ndryshme nga përgjegjësia penale individuale, por asnjëra nuk duhet të përdoret për të shmangur tjetrën.
Sepse kur një student del në protestë, ai nuk duhet të ketë frikë se do të kthehet në shtëpi i gjakosur. Kur një prind përcjell fëmijën në shesh, nuk duhet të presë me ankth një telefonatë nga spitali apo komisariati.
Një vend që nuk mbron të rinjtë kur ata kërkojnë të dëgjohen, rrezikon të humbasë besimin e brezit që duhet të ndërtojë të ardhmen e tij.
Ambasadorëve europianë nuk u duhen leksione të gjata mbi demokracinë shqiptare. U duhen institucione që zbatojnë standardet që shpallin. U duhen hetime të besueshme, transparencë dhe përgjegjësi.
VNA do të vazhdojë të kërkojë zbardhjen e çdo denoncimi për dhunë, mbrojtjen e protestuesve dhe llogaridhënie nga institucionet.
Sepse demokracia nuk provohet nga fjalimet që mbahen përpara ambasadorëve. Ajo provohet në rrugë, përballë qytetarit që guxon të kundërshtojë pushtetin.
Dhe pyetja që mbetet është e thjeshtë:
A do të mbrojë shteti shqiptar të drejtën e qytetarëve për të protestuar, apo do të vazhdojë t’u flasë europianëve për liri, ndërsa protestuesit kërkojnë drejtësi?
