Irani po përballet me një krizë të paprecedentë në fushën digjitale dhe financiare, pas një vale sulmesh kibernetike që kanë paralizuar aksesin në internet, kanë çuar në ndërprerjen e platformave të tregtimit të kriptovalutave dhe kanë goditur seriozisht sektorin bankar të vendit.
Ministria iraniane e Teknologjisë dhe Informacionit konfirmoi se janë vendosur kufizime të përkohshme në qasjen në internet në të gjithë vendin, me arsyetimin se rrjeti kombëtar i komunikimit është përdorur për “qëllime armiqësore dhe ushtarake”. Zyrtarët iranianë kanë akuzuar drejtpërdrejt Izraelin për ndërhyrje kibernetike dhe tentativë për destabilizim të infrastrukturës digjitale të vendit.
Sipas autoriteteve, platformat vendase dhe shërbimet e brendshme janë ende funksionale, por përdoruesit raportojnë vështirësi serioze në aksesimin e faqeve ndërkombëtare, përdorimin e rrjeteve sociale dhe platformave të komunikimit si WhatsApp apo Signal, ndërsa VPN-të janë bllokuar në masë.
Një ndër goditjet më të rënda të kësaj vale sulmesh ishte kundër Nobitex, platforma më e madhe e tregtimit të kriptovalutave në Iran. Shërbimi u ndërpre papritur, pasi u identifikua një kërcënim i rëndë sigurie në sistem. Mediat vendase raportojnë se grupi i njohur i haktivistëve iranianë Predatory Sparrow ka marrë përgjegjësinë për këtë sulm, duke deklaruar se Nobitex ishte duke u përdorur për shmangien e sanksioneve ndërkombëtare, pastrim parash dhe financim të terrorizmit.
Ky grup haktivistësh, i cili ka qenë aktiv edhe më parë në fushata të ngjashme kundër institucioneve shtetërore iraniane, njihet për aksione të sofistikuara dhe shpesh të motivuara politikisht. Në një sulm paralel, Banka Sepah, që ka lidhje të ngushta me Gardën Revolucionare Islamike, si dhe Banka Pasargad, u goditën gjithashtu, duke ngritur shqetësime të thella mbi sigurinë e të dhënave financiare, stabilitetin bankar dhe besimin e qytetarëve në sistemin monetar të vendit.
Zëdhënësja e qeverisë, Fatemeh Mohajerani, u përpoq të qetësonte opinionin publik duke deklaruar se “fondet publike janë të sigurta dhe sistemi financiar nuk është në kolaps”. Megjithatë, shumë qytetarë janë të alarmuar dhe kanë raportuar ndërprerje në shërbimet e bankingut online, pamundësi për të kryer pagesa, tërheqje fondesh apo qasje në llogaritë e tyre.
Kriptovalutat janë kthyer prej vitesh në një mjet të rëndësishëm për qytetarët iranianë për të ruajtur vlerën e parasë, në kushtet e një inflacioni të lartë, pasigurisë ekonomike dhe kufizimeve të shumta për shkak të sanksioneve ndërkombëtare. Përdorimi i tyre është rritur ndjeshëm edhe në transaksionet e përditshme apo kursimet personale, ndërkohë që shumë individë dhe biznese i përdorin për të operuar jashtë sistemit zyrtar bankar.
Këto zhvillime mund të thellojnë më tej krizën ekonomike që përfshin vendin, si dhe të nxisin më shumë pasiguri politike dhe sociale, në një moment ku tensionet me Perëndimin dhe veçanërisht me Izraelin, janë në rritje të ndjeshme.
