Almost a decade ago, when the construction boom, lending performance, and real estate supply and demand were not reflecting a logical relationship based on numbers, market sources began to talk about the impact of informal money on the economy.
Officially, the government never acknowledged this, leaving it as an unfounded hypothesis.
But as the gap between the figures widened each year and reached the point where the economic boom no longer explained it, it seemed that the scales began to tip towards the fact that money laundering in construction was not just a hypothesis.
The Albania report analyzing the 2024 Country Profile on Urban Development, Housing and Land Management, developed by the United Nations Economic Commission for Europe, highlights a number of factors that affect the affordability of housing in Tirana, underlining that money laundering has been a contributing factor.
"Money laundering has been another contributing factor to the increase in housing prices in Tirana as well as in the coastal areas of Albania. Combined with low disposable income for average families, it has made purchasing a new home in preferential areas unaffordable for most."
This has led to high levels of overcrowding, especially among low-income groups. Tirana is one of the seven major European cities with the highest levels of housing unaffordability,” the report says. This document has been left without any government initiative to change the situation.
Doris Andoni, an independent consultant and expert on housing issues, emphasizes that "the problem of prices and rents is much more complex and is not a simple effect of supply and demand."
The role of informal money in financing the residential sector is a serious hypothesis that has long been circulating in professional and academic circles, and the lack of public data to confirm or refute it does not weaken but rather strengthens the concern.
A market where the origin of capital remains unclear is an undiagnosable and unreformable market."
Moreover, the Financial Intelligence Agency's reports over the years have included real estate in the typologies of money laundering risk.
In 2024 alone, three specific cases are mentioned in this context.
One case was “investments in real estate by persons with criminal activity”, a second “investments in real estate by a former justice official” and the third typology “investment, concealment, alienation of assets by a former senior official”.
Në një dokument të fundit për konsultim “Strategjia Kombëtare për Krimin e Organizuar 2026–2030” qeveria pranon se “transaksionet e paligjshme financiare dhe krimet financiare që lidhen me to janë ndikuar nga përshpejtimi i teknologjisë dhe globalizimi”.
Ndër rreziqet e identifikuara të pastrimit të parave në Shqipëri dokumenti citon “pastrimi i të ardhurave nga korrupsioni përmes përdorimit herë pas here të palëve të treta individë dhe persona juridik që shërbejnë për të kamufluar mekanizmin integrimi i mëvonshëm në instrumente financiare pasuri të paluajtshme brenda vendit apo biznese”.
Aktorët e tregut pohojnë se shumë apartamente në Tiranë po blihen nga persona që nuk kanë në plan të banojnë, por i përdorin ato për të ashtuquajturin “parkim parash”, një praktikë e njohur edhe në tregjet ndërkombëtare të pasurive të paluajtshme.
Në shumë vende, investimi në apartamente konsiderohet një mënyrë për të ruajtur vlerën e kapitalit, sidomos në periudha pasigurie ekonomike apo në ekonomi me nivel të lartë informaliteti. Në këto raste, prona nuk blihet për përdorim apo për të gjeneruar të ardhura nga qiraja, por thjesht si një aset ku kapitali “parkohet” dhe ruhet nga zhvlerësimi.
Ky fenomen është parë prej vitesh në qytete si Londra, Dubai apo Vancouver, ku hyrja e kapitalit spekulativ dhe e investitorëve jo-rezidentë ka ndikuar në rritjen e fortë të çmimeve dhe në uljen e përballueshmërisë për banorët vendas.
Një logjikë e ngjashme po vihet re gradualisht edhe në Tiranë, ku një pjesë e apartamenteve të reja qëndrojnë bosh për periudha të gjata, ndërsa çmimet vijojnë të rriten pavarësisht nivelit relativisht të ulët të të ardhurave në vend.
Në kahun tjetër, teksa paraja informale hyn dhe në ndërtim, ndërtuesit (parkues të parave) nuk kanë shumë interes t’i shesin shpejt apartamentet dhe ky është një tjetër faktor që i mban çmimet lart.
Paraja informale
“Problemi i çmimeve dhe i qirave është shumë më kompleks dhe nuk është efekt i thjeshtë i kërkesë-ofertës Roli i parasë informale në financimin e sektorit rezidencial është një hipotezë serioze që qarkullon prej kohësh në rrethet profesionale dhe akademike dhe mungesa e të dhënave publike për ta konfirmuar ose hedhur poshtë nuk e dobëson por përkundrazi e forcon shqetësimin. Një treg ku origjina e kapitalit mbetet e paqartë është një treg i padiagnostikueshëm dhe i pareformueshëm”.
