Crude oil shipments from the Persian Gulf have returned to near pre-war levels, but the way oil is leaving the region has changed significantly. Recent data shows that a large portion of exports are now passing through alternative routes, bypassing the Strait of Hormuz.
According to commodity market analysis firm Kpler, at least 16.5 million barrels of crude oil per day exited the region during the period September 1-28, reaching the pre-war average if Iran is excluded from the calculation.
However, the return of exports does not mean that the oil market has returned to normal. While crude oil supplies have increased, bottlenecks in the refining sector continue to keep the market for refined products, especially diesel, under pressure.
The biggest change has been in shipping routes. Before the war, about 83 percent of the region’s crude oil passed through the Strait of Hormuz. By September, about 40 percent of exports bypassed it, using pipelines and alternative routes through Saudi Arabia and the United Arab Emirates. About 60 percent, or roughly 9.9 million barrels per day, physically passed through Hormuz.
Another indicator of the changing transportation system is the massive use of ship-to-ship transfers on the high seas. According to Kpler, more than 70 percent of the crude oil that passed through Hormuz in August was transferred from one tanker to another in the Gulf of Oman. This shows that the oil trade is taking place through a much more complex and costly system than the one that existed before the war.
For Iran, this situation could mean a weakening of its ability to use Hormuz as an instrument of pressure. But experts emphasize that this does not mean that Tehran has lost control of the strait, since Iran does not officially control it. Its influence has come mainly from its ability to make the passage more dangerous and to force shipping companies to calculate the costs and risks.
According to Mohammad Ghaedi, a lecturer at George Washington University, the current level of traffic is already too high from Tehran's perspective. Meanwhile, energy market analyst Ellen R. Wald estimates that Iran's ability or willingness to attack ships in the Persian Gulf has weakened, creating opportunities for ships to pass under US military protection.
Megjithatë, Wald paralajmëron se rritja e qarkullimit nuk duhet interpretuar si rikthim në normalitet. Disa kompani po marrin përsipër rreziqe të konsiderueshme për ta transportuar naftën përmes Hormuzit drejt tankerëve më të mëdhenj që presin jashtë Gjirit, ndërsa disa operojnë pa sigurim ose në kushte shumë më të vështira se zakonisht.
Kjo situatë ndihmon të shpjegohet edhe përse çmimet e naftës nuk janë kthyer në nivelet e para luftës, pavarësisht rritjes së eksporteve. Kostoja e sigurimit, rreziku ndaj anijeve dhe nevoja për mbrojtje ushtarake vazhdojnë të përfshihen në çmimin e naftës si një lloj “kostoje lufte”.
Të dhënat e Kpler tregojnë se sistemi i eksportit të naftës në Gjirin Persik është përshtatur me krizën. Tubacionet, rrugët përmes Detit të Kuq dhe transferimet anije me anije në Gjirin e Omanit po u mundësojnë prodhuesve të shmangin pjesërisht pikën strategjike të Hormuzit.
Edhe pse kjo e dobëson një pjesë të ndikimit të Iranit mbi qarkullimin e naftës, Hormuzi mbetet një pikë e rëndësishme presioni. Fakti që transportuesit kanë ende nevojë për mbrojtje ushtarake, rrugë alternative dhe operacione të kushtueshme tregon se ngushtica vazhdon të jetë një pikë e cenueshme për tregtinë globale të energjisë.
Për momentin, të dhënat flasin më shumë për një dobësim gradual të ndikimit të Iranit mbi Hormuzin sesa për zhdukjen e tij. Sa kohë që transporti i naftës kërkon masa të jashtëzakonshme për të shmangur rreziqet, Ngushtica e Hormuzit mbetet një nga pikat më të ndjeshme të tregut global të energjisë.
