Gjykata e Lartë e Izraelit ka rrëzuar vendimin e Komitetit Qendror të Zgjedhjeve për përjashtimin nga gara të dy prej blloqeve kryesore politike që përfaqësojnë qytetarët arabë të Izraelit, duke u hapur atyre rrugën për të marrë pjesë në zgjedhjet parlamentare të 27 tetorit.
Vendimi, i marrë më 2 tetor, ishte unanim për Lista e Përbashkët dhe Ra’am, ndërsa gjykata vendosi gjithashtu, me shumicën 7-2, kundër përjashtimit të deputetit Ofer Cassif nga gara.
Vendimi është i rëndësishëm në një garë elektorale ku asnjë prej kampeve kryesore nuk e ka të garantuar shumicën në Knesset. Parlamenti izraelit ka 120 vende dhe për të formuar qeverinë nevojiten të paktën 61 deputetë. Në një parlament të fragmentuar, mandatet e partive arabe mund të kenë rëndësi në konfigurimin e ardhshëm politik.
Çfarë kishte ndodhur me partitë arabe?
Qytetarët arabë përbëjnë rreth një të pestën e popullsisë së Izraelit dhe prej dekadash kanë përfaqësim politik në Knesset. Dy prej forcave kryesore janë Lista e Përbashkët, një aleancë e partive arabe, dhe Ra’am, e drejtuar nga Mansour Abbas.
Më 23 shtator, Komiteti Qendror i Zgjedhjeve votoi për t’i përjashtuar të dyja nga zgjedhjet e 27 tetorit. Vendimi erdhi pas peticioneve të paraqitura nga forca të ndryshme politike, përfshirë Likud-in e kryeministrit Benjamin Netanyahu dhe parti të tjera të krahut të djathtë.
Argumentet për përjashtimin lidhen me dispozitat e Ligjit Themelor për Knessetin, të cilat lejojnë ndalimin e një partie ose kandidati nëse konsiderohet se mbështet luftën e armatosur kundër Izraelit, mohon ekzistencën e tij si shtet hebre dhe demokratik ose nxit racizëm.
Gjykata e Lartë, megjithatë, arriti në përfundimin se provat kundër Lista e Përbashkët dhe Ra’am nuk përmbushnin standardin e lartë ligjor që kërkohet për t’i hequr një force politike të drejtën për të marrë pjesë në zgjedhje.
Kështu, votuesit arabë do të mund të votojnë për këto lista më 27 tetor dhe, nëse kalojnë pragun elektoral, ato do të mund të sigurojnë mandate në Knesset.
Një tjetër zhvillim lidhet me Sami Abu Shehadeh, kreun e fraksionit Balad brenda Lista e Përbashkët. Ai e tërhoqi kandidaturën përpara vendimit të Gjykatës së Lartë, pasi gjykata kishte sinjalizuar se ekzistonte shumicë për ta përjashtuar nga gara për shkak të deklaratave të tij pas sulmit të 7 tetorit 2023.
Çfarë do të thotë vendimi për Netanyahun?
Benjamin Netanyahu nuk ka nevojë vetëm të marrë numrin më të madh të votave. Për të formuar qeverinë, kampi i tij duhet të jetë në gjendje të sigurojë mbështetjen e të paktën 61 prej 120 deputetëve.
Sondazhet e publikuara përpara zgjedhjeve kanë treguar një garë të fragmentuar, ku as blloku i Netanyahut dhe as kampi opozitar nuk e kanë pasur të garantuar shumicën prej 61 mandatesh. Reuters ka raportuar gjithashtu se zgjedhjet e 27 tetorit po zhvillohen në një klimë ku Likud dhe aleatët e tij përballen me një garë të ngushtë për formimin e shumicës.
Në këtë kontekst, mandatet e partive arabe mund të bëhen pjesë e matematikës së formimit të qeverisë, edhe pse kjo nuk do të thotë automatikisht se ato do të mbështesin njërin prej kampeve kryesore.
Ekziston edhe një precedent i rëndësishëm. Në vitin 2021, Ra’am u bë pjesë e koalicionit të udhëhequr nga Naftali Bennett dhe Yair Lapid, duke kontribuar në krijimin e një shumice parlamentare që i dha fund periudhës 12-vjeçare të Netanyahut në postin e kryeministrit.
Tashmë, me Lista e Përbashkët dhe Ra’am të rikthyera në garën e 27 tetorit, vota arabe do të jetë sërish pjesë e rëndësishme e panoramës elektorale. Megjithatë, ndikimi i tyre real në formimin e qeverisë së ardhshme do të varet nga numri i mandateve që do të fitojnë dhe nga konfigurimi i parlamentit pas zgjedhjeve.
