Ata që po analizojnë humbjen e rëndë të qeverisë së Viktor Orbánit në Hungari – qeveria më e djathtë në Evropë – priren të theksojnë si shkaqe armiqësinë e tij ndaj Bashkimit Evropian, afërsinë me Vladimir Putinin, dështimin për të fituar votuesit e rinj dhe perceptimin për korrupsion politik.
Megjithatë, të gjitha këto faktorë ekzistonin edhe në zgjedhjet e vitit 2022, kur Orbán fitoi një fitore po aq të thellë që dukej se e bënte pothuajse të paprekshëm.
Në fakt, këtë herë ai dukej edhe më i fortë politikisht, pasi në Shtëpinë e Bardhë kishte një mik, Donald Trump, dhe jo një kundërshtar politik si Joe Biden. Madje në fund të fushatës ai pati edhe mbështetjen publike të zëvendëspresidentit amerikan JD Vance, megjithëse sondazhet e fundit sugjeronin se kjo mund ta kishte dëmtuar më shumë sesa ndihmuar.
Fillimi i rënies
Shthurja e pushtetit të Orbánit nisi pas një vizite të Papa Françeskut në Hungari në prill 2023 dhe një skandali që pasoi më pas, duke ekspozuar korrupsionin politik brenda partisë së tij Fidesz dhe duke i dhënë shtysë lëvizjes së Peter Magyar për ta zëvendësuar si kryeministër.
Vizita e Papës ishte menduar si një moment kulmor për epokën Orbán dhe si një vulë miratimi për politikat e tij konservatore, pro-familjes dhe kundër LGBTQ+. Por në realitet, Papa dhe Orbán kishin qëndrime shumë të ndryshme, sidomos për çështjen e emigrantëve.
Skandali i faljes
Pas vizitës, qeveria hungareze vendosi të falte 25 të dënuar, në një përpjekje për të reflektuar mesazhin e mëshirës të Papa Françeskut. Vendimi rezultoi katastrofik politikisht.
U zbulua se një nga të falurit ishte Endre Kónya, ish-zëvendësdrejtor i një shtëpie për fëmijë, i cili kishte frikësuar fëmijët për të fshehur prova të abuzimit seksual dhe pedofilisë për të mbrojtur shefin e tij.
Skandali çoi në dorëheqjen e dy figurave kyçe të afërta me Orbánin:
• Katalin Novák, presidente e Hungarisë dhe një nga pasardhëset e mundshme politike të tij, e cila kishte dhënë faljen.
• Judit Varga, ish-ministre e drejtësisë që kishte propozuar listën e të falurve.
Të dyja u detyruan të largohen nga politika në fillim të vitit 2024, dhe që nga ai moment ndikimi politik i Orbánit filloi të zbehej.
Shansi i ish-bashkëshortit
Pas dorëheqjes së Judit Vargës, skena politike ndryshoi edhe më shumë. Ish-bashkëshorti i saj, Peter Magyar, një jurist dhe ish-anëtar i Fidesz, nisi një fushatë në rrjetet sociale ku publikoi sekrete dhe akuzoi qeverinë për korrupsion.
Si lider i ri i partisë së qendrës së djathtë Tisza, ai organizoi protesta të mëdha kundër korrupsionit dhe përfundimisht udhëhoqi koalicionin që rrëzoi Orbánin nga pushteti dhe e bëri atë kryeministër.
Ndryshe nga kundërshtarët e mëparshëm të Orbánit, Magyar vinte nga e djathta konservatore dhe jo nga e majta, gjë që e bëri një kundërshtar shumë më të fortë.
Sot ai drejton një qeveri më të moderuar pro-BE, duke i dhënë fund qeverisë së fundit anti-Bruksel brenda bllokut evropian.
Rënia e Orbánit ishte rezultat i një kombinimi skandalesh dhe arrogancës politike, por ajo shënon edhe fundin e një rrjeti ideologjik të së djathtës globale që kishte lidhje me Likud në Izrael, Donald Trump dhe lëvizjen MAGA në SHBA, si edhe me figurat e së djathtës në Britani si Nigel Farage.
