Bashkimi Evropian ka lëshuar një paralajmërim të fortë ndaj Serbisë lidhur me mënyrën se si do të organizohet funerali i Ratko Mlladiç, i dënuar për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit. Zyrtarë të lartë evropianë kanë bërë të qartë se nderimet shtetërore apo përfshirja e përfaqësuesve të lartë të Beogradit mund të ndikojnë drejtpërdrejt në rrugën e Serbisë drejt anëtarësimit në BE.
Mlladiç vdiq më 27 gusht, në moshën 84-vjeçare, në qendrën e paraburgimit të OKB-së në Hagë, ku po vuante dënimin me burgim të përjetshëm për krime kundër njerëzimit, të lidhura mes të tjerash me masakrën e Srebrenicës dhe rrethimin e Sarajevës.
Trupi i tij u kthye të enjten në Serbi me një avion qeveritar. Pamjet e transmetuara nga televizionet treguan arkivolin të mbështjellë me flamurin serb dhe të mbajtur nga ushtarë.
Ministri serb i Drejtësisë, Nenad Vujiç, kishte deklaruar më herët se Mlladiç do të varrosej me nderime shtetërore. Presidenti Aleksandar Vuçiç deklaroi më pas se do të jetë familja ajo që do të vendosë për organizimin e ceremonisë, ndërsa deri tani nuk janë konfirmuar plane zyrtare për një funeral shtetëror.
Mediat serbe raportojnë se një ceremoni përkujtimore mund të zhvillohet të shtunën, ndërsa varrimi pritet të bëhet të hënën në periferi të Beogradit.
Shefja e zgjerimit të BE-së, Marta Kos, duke folur të premten në Dublin, e cilësoi mënyrën se si Serbia do të trajtojë kthimin dhe varrimin e Mlladiçit si një test të rëndësishëm për perspektivën evropiane të vendit.
“Sjellja e eshtrave të Ratko Mlladiç në Beograd do të jetë një provë shumë e rëndësishme”, deklaroi Kos.
Sipas saj, zhvillimet në Serbi ndikojnë në mënyrën se si shtetet anëtare e vlerësojnë kandidaturën e Beogradit. Ajo theksoi se mënyra e organizimit të funeralit do të merret në konsideratë edhe në kuadër të përafrimit të Serbisë me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së, një prej kushteve kyçe të procesit të anëtarësimit.
Edhe ministri irlandez për Çështjet Evropiane dhe Mbrojtjen, Thomas Byrne, ishte kategorik.
“Funerali shtetëror do të ishte i papranueshëm”, deklaroi ai, duke shtuar se edhe pjesëmarrja e figurave të larta qeveritare në përkujtimin e Mlladiçit do të ishte e papranueshme.
Një qëndrim të ngjashëm mbajti edhe ministri i Jashtëm belg, Maxime Prevot. Në një reagim në platformën X, ai shkroi se një veprim i tillë do ta largonte Serbinë nga vlerat themelore të BE-së për respektimin e dinjitetit njerëzor, të drejtave të njeriut dhe luftës kundër pandëshkueshmërisë.
The strongest warning came from Croatian Prime Minister Andrej Plenković. He declared that awarding Mladić the highest state honors would be “the equivalent of Serbia closing the door to the European Union itself.”
According to Euronews, the concern has reached the highest levels of European institutions in Brussels. Two EU officials, quoted on condition of anonymity, have claimed that plans for the funeral are being followed with concern, at a time when enlargement towards the Western Balkans is considered a strategic priority.
Diplomatic sources say that a state funeral or commemoration of Mladic by senior Serbian officials could significantly weaken member states' support for Serbia's advancement towards the EU.
"Anyone considering opening Group 3 will think twice. It seems highly unlikely that anyone would want to push for this now," a European diplomat was quoted as saying.
The European Commission had attempted earlier this summer to advance negotiations with Serbia by opening Group 3, which includes competitiveness and growth. The process, however, met with opposition from some member states due to concerns over judicial reforms.
Another problem for Belgrade remains alignment with the EU's Common Foreign and Security Policy. According to the bloc's estimates, Serbia's compliance level is around 60%, the lowest among candidate and potential candidate countries.
