Lifestyle 9 August 2026, 08:15 Nga VNA

Ötzi vazhdon të jetë “i gjallë” në një mënyrë të papritur: studiuesit zbulojnë ekosistemin mikrobik të mumjes 5,300-vjeçare

Ndaje në Whatsapp
Ötzi vazhdon të jetë “i gjallë” në një

Më shumë se 5,300 vjet pas vdekjes së tij, Ötzi vazhdon t’u japë shkencëtarëve informacione të reja. Këtë herë, sekreti nuk gjendet te tatuazhet, veshjet apo stomaku i tij, por te mikroorganizmat që kanë jetuar dhe vazhdojnë të ekzistojnë mbi mumjen e famshme të akullit.

Studiuesit e Eurac Research kanë realizuar një nga analizat më të hollësishme të komunitetit mikrobik të lidhur me Ötzi-n, duke zbuluar një histori biologjike që shtrihet nga zorra e një njeriu të Epokës së Bakrit deri te mikroorganizmat që jetojnë sot në kushtet e ftohta ku ruhet mumja. 

Ötzi u zbulua në vitin 1991 në Alpet Ötztal, pranë kufirit Itali-Austri. Akulli e kishte ruajtur trupin në mënyrë të jashtëzakonshme, duke e kthyer në një nga burimet më të rëndësishme për studimin e jetës njerëzore në Europën prehistorike.

Për studimin e ri, shkencëtarët analizuan akullin në sipërfaqen e mumjes, ujin e shkrirë nga brenda saj dhe një numër të madh tamponësh të marrë nga trupi. Ata përdorën gjithashtu të dhëna nga analiza të mëparshme të indeve të brendshme dhe përmbajtjes së stomakut, si edhe një mostër dheu të marrë në vendin ku Ötzi u gjet në vitin 1991. 

Qëllimi ishte tepër ambicioz: të dallonin cilët mikroorganizma i përkisnin Ötzi-t kur ishte gjallë, cilët u vendosën mbi trup gjatë mijëra viteve në akullnajë dhe cilët janë shfaqur gjatë dekadave të ruajtjes moderne.

Në indet e brendshme u identifikua material gjenetik nga baktere që i përkisnin florës origjinale të zorrëve të Ötzi-t.

Por një nga zbulimet më intriguese ishte prania e llojeve të majave të përshtatura ndaj të ftohtit. Studiuesit mendojnë se ato mund të kenë ardhur nga mjedisi akullnajor dhe të kenë qëndruar të lidhura me trupin për një kohë jashtëzakonisht të gjatë.

Sipas Eurac Research, këto maja vazhdojnë të jenë pjesë e një ekosistemi aktiv edhe sot. 

Kjo nuk do të thotë, natyrisht, se vetë Ötzi është “i gjallë”. Por trupi i tij nuk është biologjikisht një objekt krejtësisht steril. Ai ka kaluar nëpër disa ekosisteme mikrobike gjatë 5,300 viteve që nga vdekja.

Për shkencëtarët, aftësia për të ndarë mikrobet e lashta nga ato moderne është veçanërisht e rëndësishme. Kontaminimi është një nga problemet kryesore kur analizohen mbetje njerëzore mijëravjeçare.

Studimi i ri krijon një lloj harte të historisë mikrobike të mumjes: çfarë mbante brenda trupit kur ishte gjallë, çfarë fitoi gjatë mijëvjeçarëve në akull dhe çfarë është shtuar gjatë ruajtjes moderne.

Më shumë se tri dekada pas zbulimit, Ötzi vazhdon kështu të funksionojë si një kapsulë kohe – jo vetëm për njerëzit e Epokës së Bakrit, por edhe për botën e padukshme të mikroorganizmave që e kanë shoqëruar në një udhëtim prej më shumë se pesë mijë vjetësh. 

Video

Nisin përplasjet në sheshin para Kryeministrisë. Policia ka ndërhyrë për të larguar protestuesit paqësorë, ndërsa kanë nisur edhe shoqërimet.

Protestuesit djegin sërish karriget e dialogut të vendosura nga Rama para Kryeministrisë, kërkojnë dorëheqjen e tij.

Protesta para Ministrisë së Arsimit, studentët dhe qytetarët vijojnë thirrjet: “Ju erdhi fundi!”

Momente tensioni janë regjistruar përpara Ministrisë së Arsimit në Tiranë, ku protestuesit kanë hedhur gurë në drejtim të godinës së institucionit. Protestuesit vijojnë të kërkojnë dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, ndërsa tubimi përpara Ministrisë së Arsimit është shoqëruar me tensione.

opinion

Opinionet e shprehura i përkasin autorëve dhe nuk përfaqësojnë qendrimin e redaksisë.

Histori të harruara

Më shumë lajme