Në sipërfaqe, turistët presin në radhë për të hyrë në Notre-Dame. Vetëm katër metra poshtë këmbëve të tyre, arkeologët po udhëtojnë në drejtimin e kundërt: gjithnjë e më thellë në historinë e Parisit.
Gërmimet në sheshin përpara katedrales kanë zbuluar shtresa arkeologjike që shtrihen nga Parisi mesjetar deri te qyteti romak i shekujve IV dhe V.
Mediat franceze e kanë quajtur projektin “gërmimi i shekullit”.
Gjithçka lidhet indirekt me transformimin e Notre-Dame pas zjarrit katastrofik të vitit 2019.
Katedralja u restaurua dhe u rihap në fund të vitit 2024. Tani autoritetet e Parisit po planifikojnë transformimin e sheshit përpara saj, duke shtuar pemë dhe hije për ta bërë zonën më të freskët.
Por në një vend me kaq shumë histori, ndërtimi nuk mund të fillojë pa kontrolluar më parë çfarë fshihet nën tokë.
Dhe ajo që arkeologët gjetën ishte e jashtëzakonshme.
Në shtresat mesjetare janë zbuluar bodrumet e shtëpive që ndodheshin dikur përpara katedrales. Poshtë tyre gjenden gropa për ruajtjen e drithit nga periudhat Merovingiane dhe Karolingiane, nga shekulli VI deri në shekullin X.
Edhe më poshtë ndodhet një lagje e dendur e Parisit romak të shekujve IV dhe V.
Ndër objektet e gjetura është një monedhë e shekullit IV me portretin e perandorit Kostandin, si edhe enë qeramike mesjetare të ruajtura në mënyrë të pazakontë.
Por një zbulim po i intrigon veçanërisht studiuesit.
Në pjesën e brendshme të disa copave të qeramikës janë gjetur shenja të kuqërremta të pikturuara, kuptimin e të cilave ekspertët ende nuk e kanë deshifruar.
Në vetëm katër metra tokë janë grumbulluar shekuj të tërë të historisë së Parisit.
Dhe arkeologët duan të zbresin edhe më poshtë, për të parë nëse mund të arrijnë te gjurmët e popullsive galike që jetonin aty përpara romakëve.
