Vendimi i Ilirjan Celibashit për t’i dhënë “Revolucionit të Flamingove” formularët për mbledhjen e firmave për referendum ka nxjerrë në pah një nga paradokset më të mëdha të legjislacionit shqiptar. Qytetarët kërkojnë të rrëzojnë me votë ligjin për zonat e mbrojtura, por nëse arrijnë deri te referendumi, procesi do të administrohet sipas një sistemi zgjedhor ku partitë politike caktojnë komisionerët.
Dhe kjo nuk është e vetmja çudi.
Shqipëria nuk ka miratuar ende ligjin e ri për referendumet. Për këtë arsye, referendumi që kërkojnë “Flamingot” mbështetet te Pjesa e Nëntë e Kodit Zgjedhor të vitit 2003.
Këtu fillon paradoksi juridik.
Kodi Zgjedhor aktual, në nenin 185, thotë shprehimisht se ligji nr. 9087, datë 19.6.2003, “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë”, shfuqizohet.
Por menjëherë më pas, në pikën 2, ligjvënësi pasi ka shfuqizuar gjithë ligjin, ka bërë një përjashtim. Megjithëse Kodi i vitit 2003 shfuqizohet, Pjesa e Nëntë e tij, ajo për referendumet, “mbetet në fuqi deri në miratimin e ligjit të ri për referendumet e përgjithshme dhe vendore”.
Por, juridikisht nuk mund të thuhet qe dispozitat për referendumet janë ende në fuqi. Ligjvënësi nuk i shpëton dot ato nga shfuqizimi pasi ka shfuqizuar ligjin ku ato bëjnë pjesë.
Por pikërisht këtu qëndron absurdi.
Një Kod është shfuqizuar, ndërsa një pjesë e tij vazhdoka të jetojë prej vitesh (nuk kuptohet dot se si, kur ligji ku bën pjesë është shfuqizuar). Nga ana tjetër Parlamenti nuk ka bërë atë që vetë me ligj e parashikonte: miratimin e një ligji të ri për referendumet.
Dhe çështja bëhet edhe më interesante në fjalinë e fundit të nenit 185: “Administrimi i procesit të referendumeve dhe nxjerrja e rezultatit të tyre bëhen në përputhje me këtë Kod.”
Pra, për rregullat e referendumit shkohet tek pjesa e mbijetuar e Kodit të vjetër (nuk kuptohet dot se si, kur ligji tek i cili bën pjesë është shfuqizuar), për administrimin e tij kthehemi te Kodi aktual.
Dhe kush e administron votimin sipas Kodit aktual?
Administrata zgjedhore shqiptare vazhdon të ndërtohet e gjitha mbi propozimet e partive politike. PS dhe PD, si partitë kryesore të shumicës dhe opozitës, kanë rol kryesor në propozimin e anëtarëve të komisioneve zgjedhore. Edhe partitë e tjera parlamentare marrin pjesën që u takon sipas formulës së Kodit.
Kështu mund të krijohet një situatë paradoksale: “Flamingot” mbledhin firmat e qytetarëve për të rrëzuar një ligj të miratuar nga politika, ndërsa, nëse referendumi zhvillohet, njerëzit e propozuar nga partitë do të jenë në komisionet që administrojnë votimin.
This does not mean that the SP and the DP can decide the outcome. But it does mean that an instrument that essentially exists to give citizens the opportunity to decide directly, without the mediation of politics, ends up being administered by a system built precisely on party representation.
And this is the other real problem that the "Flamingove" case brings to light.
Beyond the debate about whether or not Celibashi had the right to give them the forms, there is no legal basis for this.
For theorists who would say that this legal basis exists, this means that a chapter of a law can remain in force, without a law number as a reference. But how can a part of a law remain in the air, since the law it is part of has been repealed?
Or today we still have the 2003 Electoral Code and the 2008 Electoral Code in force. So two laws with the same title "Electoral Code".
The fundamental question is how Albania has arrived in 2026 without a new law on referendums, pretending to artificially keep part of a 2003 Code "alive" and entrusting the administration of direct democracy to the same party mechanism that administers elections.
The "Flamingos" can collect signatures. They can even reach the referendum.
But if they reach the ballot box, politics will await them there again.
