Grupet e të mbijetuarve dhe familjarët e viktimave të luftës në Bosnje dhe Hercegovinë kanë dënuar planet për përcjelljen e ish-komandantit të Ushtrisë së Republika Srpska, Ratko Mlladiç, me nderime të larta ushtarake dhe shtetërore.
Trupi i Mlladiçit, i dënuar me burgim të përjetshëm për gjenocid, krime kundër njerëzimit dhe krime lufte, u kthye në Beograd më 3 shtator me një avion të qeverisë serbe. Arkivoli, i mbështjellë me flamurin serb, u prit me ceremoni ushtarake dhe më pas u dërgua në Akademinë Mjekësore Ushtarake për autopsi.
Mlladiçi vdiq më 27 gusht në Hagë, në moshën 84-vjeçare, ndërsa po vuante dënimin e përjetshëm. Në vitin 2017, ai u shpall fajtor nga Tribunali Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë për gjenocid dhe krime të tjera të kryera gjatë luftës së Bosnjës. Vendimi u la në fuqi në apel në vitin 2021.
Ai u gjet përgjegjës, ndër të tjera, për rolin e tij në gjenocidin e Srebrenicës, ku u vranë më shumë se 8 mijë burra dhe djem boshnjakë, si dhe për krimet gjatë rrethimit të Sarajevës. Pavarësisht dënimit nga drejtësia ndërkombëtare, Mlladiçi vazhdon të konsiderohet hero nga një pjesë e nacionalistëve serbë.
Planet për mënyrën e përcjelljes së Mlladiçit kanë shkaktuar reagime të forta në Bosnje dhe Hercegovinë. Grupet e të mbijetuarve i kanë cilësuar nderimet për një person të dënuar për gjenocid si një fyerje për viktimat dhe familjet e tyre, duke paralajmëruar se glorifikimi i tij mund të thellojë ndarjet dhe të dëmtojë procesin e pajtimit në rajon.
Reagime të forta kanë ardhur edhe nga Bashkimi Evropian. Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, anuloi vizitën e planifikuar në Serbi, duke e cilësuar glorifikimin e Mlladiçit si të papajtueshëm me vlerat evropiane. Sipas saj, nderimi i një personi të dënuar për gjenocid dhe krime lufte bie ndesh me përpjekjet për pajtim dhe me parimet që lidhen me procesin e integrimit në BE.
Varrimi i Mlladiçit është planifikuar për 7 shtator në varrezat Topçider në Beograd, ndërsa ceremonia përkujtimore është zhvilluar më 5 shtator në Shtëpinë e Ushtrisë. Autoritetet serbe nuk kanë konfirmuar zyrtarisht se bëhet fjalë për një funeral shtetëror, megjithëse kthimi i trupit me avion qeveritar dhe nderimet ushtarake kanë shkaktuar reagime të forta ndërkombëtare.
Çështja ka rikthyer në qendër të vëmendjes debatin mbi mënyrën se si Serbia përballet me të kaluarën e luftërave të viteve 1990. Ndërsa drejtësia ndërkombëtare ka përcaktuar përgjegjësinë penale të Mlladiçit për gjenocid dhe krime lufte, reagimet ndaj mënyrës së përcjelljes së tij tregojnë se interpretimi i kësaj të kaluare mbetet një prej çështjeve më të ndjeshme në marrëdhëniet mes Serbisë, Bosnjë dhe Hercegovinës dhe Bashkimit Evropian.
