Më 3 nëntor 2026, amerikanët do t’u drejtohen kutive të votimit për zgjedhjet e mesmandatit (midterm elections), një nga provat më të rëndësishme politike për presidentin Donald Trump që nga rikthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë.
Këto zgjedhje zhvillohen çdo katër vjet, në mesin e mandatit presidencial. Amerikanët nuk votojnë për të zgjedhur një president të ri, por për të përcaktuar se kush do të kontrollojë Kongresin, institucionin që miraton ligjet, buxhetin federal dhe ushtron kontroll mbi administratën presidenciale.
Çfarë votohet më 3 nëntor?
Në zgjedhje janë të gjitha 435 vendet e Dhomës së Përfaqësuesve, 35 nga 100 vendet e Senatit dhe postet e guvernatorëve në 36 shtete.
Dhoma e Përfaqësuesve ka një mandat dyvjeçar, ndaj rinovohet e gjitha. Senatorët zgjidhen për gjashtë vjet dhe vetëm një pjesë e vendeve të tyre hidhet në votim çdo dy vjet.
Pse janë kaq të rëndësishme për Trumpin?
Nëse republikanët ruajnë kontrollin e të dyja dhomave të Kongresit, Trump do ta ketë më të lehtë të çojë përpara programin e tij politik, nga taksat dhe emigracioni te shpenzimet publike dhe politikat ekonomike.
Nëse demokratët fitojnë Dhomën e Përfaqësuesve, ata mund të bllokojnë një pjesë të nismave legjislative të presidentit, të hapin hetime parlamentare dhe të thërrasin zyrtarët e administratës për të dëshmuar.
Nëse fitojnë edhe Senatin, ndikimi do të jetë më i madh. Senati miraton shumë prej emërimeve të rëndësishme presidenciale, përfshirë gjyqtarët federalë dhe anëtarët e kabinetit. Një shumicë demokrate mund t’i pengojë ose vonojë këto emërime.
Megjithatë, edhe nëse humbet Kongresin, Trump mbetet president deri në përfundim të mandatit të tij. Ai vazhdon të drejtojë politikën e jashtme dhe administratën federale, brenda kufijve që vendosin Kushtetuta, ligjet dhe gjykatat.
Çfarë ndryshon për politikën amerikane?
Zgjedhjet e mesmandatit nuk ndryshojnë automatikisht presidentin, por mund të ndryshojnë mënyrën se si qeveriset Amerika.
Një Kongres i kontrolluar nga opozita mund të sjellë bllokim të ligjeve, përplasje për buxhetin dhe hetime ndaj Shtëpisë së Bardhë. Një Kongres në duart e partisë presidenciale i jep administratës më shumë hapësirë për të zbatuar programin e saj.
Për lexuesin shqiptar, dallimi kryesor është ky: në SHBA, humbja e shumicës parlamentare nuk e rrëzon automatikisht presidentin, siç mund të ndodhë me një qeveri në një sistem parlamentar. Presidenti dhe Kongresi kanë mandate të ndara.
Prandaj, zgjedhjet e 3 nëntorit nuk do të vendosin nëse Donald Trump qëndron në Shtëpinë e Bardhë. Ato do të vendosin sa pushtet politik do të ketë ai për dy vitet e mbetura të mandatit.
