Pasi miratoi me votat e saj reformën territoriale, duke reduktuar numrin e bashkive nga 61 në 46, mazhoranca socialiste hedh hapin e radhës për ndryshimin e organizimit të pushtetit vendor. Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste i ka kërkuar kryetarit të Kuvendit, Niko Peleshi, ngritjen e një komisioni të posaçëm parlamentar për fazën e dytë të reformës administrativo-territoriale, këtë herë me fokus kompetencat, financimin dhe funksionimin e bashkive.
Nisma vjen vetëm pak ditë pas miratimit të hartës së re territoriale, e cila shkaktoi përplasje të forta mes mazhorancës dhe opozitës. Partia Demokratike kundërshtoi ndryshimet, duke akuzuar socialistët se po ndërhynin në ndarjen administrative të vendit pa konsultimin e duhur me qytetarët dhe pa konsensus politik.
Megjithatë, socialistët e çuan përpara reformën me 85 vota, ndërsa tashmë synojnë të ndërhyjnë edhe në mënyrën se si do të funksionojnë njësitë e reja vendore pas zgjedhjeve të vitit 2027.
Sipas kërkesës së depozituar në Kuvend, komisioni i ri do të ketë për detyrë rishikimin e legjislacionit për vetëqeverisjen vendore, zgjerimin e kompetencave të bashkive dhe përcaktimin e standardeve minimale për shërbimet publike.
Një pjesë e rëndësishme e reformës do të përqendrohet te financat vendore. Socialistët propozojnë forcimin e decentralizimit fiskal dhe hartimin e një formule të re për shpërndarjen e transfertës së pakushtëzuar nga buxheti i shtetit, duke marrë për bazë të dhënat e Censit të vitit 2023.
Në projekt përfshihet edhe krijimi i një niveli rajonal funksional, i cili synon të përshtatë organizimin territorial me politikat e zhvillimit rajonal dhe kërkesat për përfitimin e fondeve të Bashkimit Europian.
Komisioni i propozuar do të përbëhet nga 16 anëtarë, të ndarë sipas përfaqësimit të grupeve parlamentare, ndërsa mandati i tij parashikohet të zgjasë nëntë muaj, me mundësi shtyrjeje me vendim të Kuvendit.
Gjatë kësaj periudhe pritet të shqyrtohen ndryshimet në ligjet për vetëqeverisjen vendore, financat vendore dhe zhvillimin rajonal. Në proces do të përfshihen edhe ekspertë vendas e ndërkombëtarë, përfaqësues të bashkive, institucioneve shtetërore dhe shoqërisë civile.
Synimi i mazhorancës është që ndryshimet ligjore të përfundojnë në kohë për të mundësuar funksionimin e bashkive sipas ndarjes së re territoriale pas zgjedhjeve vendore të vitit 2027.
Por edhe faza e dytë e reformës rrezikon të zhvillohet pa pjesëmarrjen e opozitës. Partia Demokratike ka paralajmëruar se nuk do të bëhet pjesë e komisionit të ri, duke argumentuar se kërkesat e saj nuk u morën parasysh gjatë punës së komisionit të mëparshëm.
Në këtë mënyrë, pas miratimit të hartës së re administrative pa konsensusin e opozitës, mazhoranca po përgatitet të vijojë edhe me ndryshimet në kompetencat dhe financimin e pushtetit vendor, ndërsa mbetet e paqartë nëse palët do të arrijnë një marrëveshje politike për këtë fazë të reformës.
