Për dekada me radhë, pjesa më e madhe e vëmendjes ndaj ndotjes së oqeaneve është përqendruar te plastika që noton në sipërfaqe dhe te mbeturinat që dalin në brigje. Por shkencëtarët paralajmërojnë se grumbullimi më i madh i mbetjeve po ndodh shumë më poshtë sipërfaqes, në vende që pak qenie njerëzore do t’i shohin ndonjëherë.
Një studim global i udhëhequr nga studiuesit e Universitetit të Barcelonës ka zbuluar se fundi i detit po mbledh sasi të mëdha mbetjesh njerëzore, në disa rajone me dendësi të krahasueshme me vendgrumbullimet e mbeturinave. Në Ngushticën e Mesinës, midis Italisë dhe Siçilisë, shkencëtarët kanë regjistruar më shumë se një milion copë mbetje për milje katrore (rreth 400.000 për kilometër katror), duke e bërë atë një nga zonat më të ndotura të dokumentuara ndonjëherë.
Qeset plastike, rrjetat e peshkimit, metali, qelqi dhe pajisjet e hedhura nuk fundosen drejtpërdrejt. Rrymat oqeanike, stuhitë dhe kanionet nënujore kanalizojnë mbeturinat nga brigjet drejt baseneve të thella, mijëra metra nën sipërfaqe. Plastikat, që përbëjnë rreth 62% të mbetjeve në fundin e detit, janë veçanërisht të lëvizshme dhe mund të përshkojnë distanca të gjata përpara se të vendosen.
Problemi është global. Plastika është gjetur në pothuajse 36.000 këmbë thellësi (rreth 10.900 metra) në Hendekun e Marianës, pika më e thellë e Tokës. Shkencëtarët vlerësojnë se, nëse tendencat aktuale vazhdojnë, oqeani mund të përmbajë mbi 3 miliardë tonë mbetje brenda 30 viteve të ardhshme.
Kjo ndotje e fshehur sjell rreziqe serioze. Rreth 700 specie detare dihet se preken nga mbetjet në fundin e detit për shkak të ngatërrimit, gëlltitjes ose ekspozimit ndaj kimikateve toksike. Pajisjet e peshkimit të braktisura mund të vazhdojnë të kapin kafshë për dekada, një fenomen i njohur si “peshkimi fantazmë”.
